Khi mang thai, Mẹ không chỉ ăn cho đủ chất mà còn cần uống đúng cách. Câu trả lời ngắn gọn là: Mẹ nên ưu tiên nước lọc, sữa tiệt trùng, sữa chua uống/sinh tố tự làm ít đường, nước ép đã tiệt trùng và một số loại trà thảo mộc dùng vừa phải. Ngược lại, Mẹ nên tránh rượu bia, sữa tươi chưa tiệt trùng, nước ép chưa tiệt trùng, đồ uống quá nhiều đường, nước tăng lực và cần giới hạn đồ uống có caffeine. Những lựa chọn tưởng rất quen như trà sữa, nước mía, cà phê sữa, nước ép vỉa hè hay trà thảo mộc “mát gan, giải độc” đều cần được cân nhắc kỹ hơn trong thai kỳ.
Mẹ nên uống gì khi mang thai?
Nước lọc giúp duy trì nước ối, tiêu hóa và tuần hoàn tốt hơn
Nước lọc là đồ uống an toàn và cần thiết nhất trong thai kỳ. Theo ACOG, mẹ bầu nên uống khoảng 8–12 cốc nước mỗi ngày, tương đương khoảng 1,9–2,8 lít, tùy thời tiết, mức vận động và tình trạng sức khỏe. Nước hỗ trợ tiêu hóa, giúp hình thành nước ối và tham gia vào quá trình vận chuyển chất dinh dưỡng trong cơ thể Mẹ.
Với khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam, Mẹ dễ mất nước hơn khi đi làm, đi chợ, chăm con lớn hoặc di chuyển ngoài trời. Mẹ có thể nhận biết cơ thể đủ nước phần nào qua màu nước tiểu. Nếu nước tiểu vàng sậm, miệng khô, đau đầu nhẹ hoặc mệt lả, Mẹ nên uống thêm từng ngụm nhỏ, không cần đợi khát mới uống.
Sữa tiệt trùng bổ sung canxi, protein và năng lượng lành mạnh
Sữa tiệt trùng là lựa chọn phù hợp với nhiều mẹ bầu vì cung cấp canxi, protein và năng lượng. Mẹ có thể chọn sữa tươi tiệt trùng không đường, ít đường hoặc sữa bầu nếu đang cần bổ sung thêm vi chất theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nếu Mẹ không uống được sữa bò, có thể cân nhắc sữa đậu nành, sữa hạt hoặc sữa yến mạch có bổ sung canxi, nhưng cần đọc nhãn để tránh loại quá nhiều đường. Điểm quan trọng nhất là sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và được bảo quản đúng cách.
Sinh tố tự làm ít đường giúp bổ sung chất xơ tốt hơn nước ép
Sinh tố từ chuối, bơ, xoài chín, dâu tây, sữa chua không đường hoặc sữa tươi tiệt trùng có thể là bữa phụ nhẹ nhàng cho Mẹ. So với nước ép, sinh tố giữ lại nhiều chất xơ hơn, giúp Mẹ no lâu và hỗ trợ tiêu hóa.
Mẹ nên tự làm tại nhà để kiểm soát vệ sinh và lượng đường. Không nên thêm quá nhiều sữa đặc, siro, kem béo hay topping. Với Mẹ đang kiểm soát cân nặng hoặc có nguy cơ tiểu đường thai kỳ, sinh tố cũng cần tính vào tổng lượng tinh bột và đường trong ngày.
Nước ép đã tiệt trùng có thể dùng, nhưng không nên uống thay nước lọc
Nước ép trái cây có thể dùng nếu là loại đã tiệt trùng hoặc được chế biến sạch tại nhà và uống ngay. Tuy nhiên, nước ép không nên thay nước lọc. Một ly nước cam, nước táo hay nước ép lựu có thể chứa nhiều đường tự nhiên hơn Mẹ nghĩ, nhất là khi ép từ nhiều quả cùng lúc.
FDA khuyến cáo phụ nữ mang thai nên tránh các loại nước ép tươi bán theo ly nếu không chắc đã được xử lý để diệt vi khuẩn có hại. Nếu không biết nước ép có được tiệt trùng hay không, Mẹ nên tránh hoặc đun sôi trước khi dùng.
Trà gừng hoặc trà bạc hà có thể dùng vừa phải khi Mẹ buồn nôn
Với Mẹ bị nghén, trà gừng ấm có thể giúp dễ chịu hơn. ACOG có nhắc đến trà gừng làm từ gừng tươi như một lựa chọn có thể hỗ trợ buồn nôn trong thai kỳ. NCCIH cũng ghi nhận gừng có thể hữu ích với buồn nôn và nôn liên quan đến thai kỳ.
Tuy vậy, Mẹ không nên uống trà gừng đặc liên tục nhiều lần trong ngày, không dùng các loại cao gừng, viên uống hoặc “shot gừng” đậm đặc khi chưa hỏi bác sĩ. Trà bạc hà cũng có thể giúp dịu cảm giác đầy bụng ở một số mẹ, nhưng vẫn nên dùng lượng vừa phải.
Mẹ không nên uống gì khi mang thai?
Không nên uống rượu bia vì không có ngưỡng an toàn rõ ràng
Rượu bia là nhóm đồ uống nên tránh hoàn toàn khi mang thai. CDC khẳng định không có lượng rượu nào được biết là an toàn trong thai kỳ, không có thời điểm nào an toàn để uống rượu khi đang mang thai, và mọi loại rượu đều có thể gây hại.
NHS cũng cho biết rượu đi từ máu của Mẹ qua nhau thai đến Bé, trong khi thai nhi chưa có lá gan phát triển hoàn chỉnh để xử lý rượu. Uống rượu khi mang thai có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non và trẻ nhẹ cân. Vì vậy, những lựa chọn như rượu vang, bia, cocktail, rượu trái cây ngâm hoặc “uống một chút cho vui” đều không phù hợp trong thai kỳ.
Không nên uống sữa tươi chưa tiệt trùng vì nguy cơ nhiễm khuẩn
Sữa tươi chưa tiệt trùng có thể chứa vi khuẩn nguy hiểm như Listeria, E. coli, Salmonella. FDA cảnh báo phụ nữ mang thai có nguy cơ nghiêm trọng nếu nhiễm Listeria từ sữa sống; điều này có thể gây hại cho thai nhi ngay cả khi Mẹ không thấy mình ốm rõ ràng.
Ở Việt Nam, Mẹ nên cẩn trọng với sữa bò, sữa dê vắt tươi, sữa thanh trùng không rõ bảo quản hoặc các món đồ uống pha từ sữa không rõ nguồn. Nguyên tắc an toàn là chọn sữa tiệt trùng, nhãn rõ, bảo quản đúng nhiệt độ.
Không nên uống nước tăng lực và hạn chế đồ uống có caffeine
Mẹ không cần kiêng tuyệt đối cà phê nếu thai kỳ khỏe mạnh, nhưng cần kiểm soát tổng caffeine. ACOG cho biết mức caffeine vừa phải, dưới 200 mg mỗi ngày, nhìn chung không được xem là yếu tố chính gây sảy thai hoặc sinh non.
Caffeine không chỉ có trong cà phê. Nó còn có trong trà đặc, trà xanh, trà sữa, cacao, chocolate và một số nước ngọt có ga. Vì vậy, nếu buổi sáng Mẹ đã uống cà phê sữa, buổi chiều nên hạn chế trà sữa hoặc trà đặc. Riêng nước tăng lực nên tránh vì thường chứa caffeine cao, đường cao và nhiều chất kích thích không cần thiết cho thai kỳ.
Không nên uống nhiều trà sữa, nước ngọt, nước mía vì dễ nạp đường quá mức
Trà sữa, nước ngọt, nước mía, nước ép đóng chai, sữa trái cây nhiều đường có thể khiến Mẹ nạp đường rất nhanh. WHO khuyến nghị người lớn và trẻ em giảm đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày, và giảm thấp hơn nữa có thể có thêm lợi ích cho sức khỏe.
Một nghiên cứu năm 2024 trên tạp chí Nutrients ghi nhận tiêu thụ đồ uống quá mức trong thai kỳ liên quan đến tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ, thai to và trẻ lớn so với tuổi thai. Điều này không có nghĩa Mẹ tuyệt đối không được uống một ly nước mía nhỏ, nhưng không nên uống thường xuyên hoặc xem là món “bổ máu, tốt thai” để dùng hằng ngày.
Hướng dẫn uống đúng cách để đảm bảo an toàn
Chia nước thành nhiều lần nhỏ trong ngày
Mẹ nên đặt một chai nước sạch bên cạnh bàn làm việc hoặc đầu giường để uống từng ngụm nhỏ. Cách này dễ chịu hơn so với uống quá nhiều một lúc. Nếu Mẹ hay tiểu đêm, có thể uống nhiều hơn vào ban ngày và giảm lượng nước sát giờ ngủ, nhưng không nên nhịn nước.
Đọc nhãn trước khi mua đồ uống đóng chai
Khi chọn sữa, nước ép, sữa hạt hoặc nước trái cây đóng chai, Mẹ nên xem kỹ hạn sử dụng, lượng đường, caffeine, thành phần thảo mộc và thông tin tiệt trùng. Nếu nhãn ghi “không tiệt trùng”, “fresh pressed”, “detox”, “giảm cân”, “thải độc”, Mẹ nên cân nhắc kỹ hoặc hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Trao đổi với bác sĩ nếu Mẹ có bệnh nền hoặc tiểu đường thai kỳ
Nếu Mẹ có tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, bệnh thận, phù nhiều hoặc bác sĩ đang theo dõi nước ối, lượng nước uống nên được cá nhân hóa. Mẹ không nên tự uống quá nhiều nước dừa, nước mía, nước ép hoặc các loại nước thảo mộc truyền miệng để “tăng ối” khi chưa được tư vấn.
Danh sách thay thế tốt hơn cho mẹ bầu
| Khi Mẹ thèm uống… | Có thể thay bằng… | Vì sao phù hợp hơn |
|---|---|---|
| Trà sữa nhiều đường | Sữa tươi tiệt trùng ít đường, sữa hạt không đường | Giảm đường, vẫn có năng lượng |
| Nước ngọt có ga | Nước lọc mát, nước chanh loãng ít đường | Ít đường hơn, dễ kiểm soát |
| Nước ép vỉa hè | Trái cây nguyên miếng hoặc sinh tố tự làm | Có chất xơ, đảm bảo vệ sinh hơn |
| Cà phê sữa đậm | Cà phê loãng hơn, nửa ly nhỏ, hoặc sữa ấm | Giảm caffeine |
| Trà thảo mộc không rõ thành phần | Trà gừng loãng, trà bạc hà dùng vừa phải | Dễ kiểm soát nguyên liệu hơn |
Ý kiến từ các tổ chức y tế uy tín
Khuyến nghị uống đủ nước và giới hạn caffeine
ACOG khuyến nghị mẹ bầu uống khoảng 1,9–2,8 lít nước mỗi ngày và giới hạn caffeine ở mức dưới 200 mg/ngày. Đây là hai mốc dễ nhớ để Mẹ điều chỉnh thói quen uống nước, cà phê, trà và các món có caffeine.
Khuyến cáo tránh hoàn toàn rượu bia
CDC nêu rõ không có lượng rượu nào được biết là an toàn khi mang thai. NHS cũng nhấn mạnh rượu có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến sự phát triển của Bé.
Cảnh báo về sữa và nước ép chưa tiệt trùng
FDA khuyến cáo phụ nữ mang thai tránh nước ép chưa tiệt trùng và sữa chưa tiệt trùng vì nguy cơ nhiễm vi khuẩn có hại. Đây là điểm Mẹ cần đặc biệt lưu ý khi dùng nước ép tươi, sữa vắt tươi hoặc các món đồ uống handmade.
Lời nhắn từ đội ngũ Momhub
Một thai kỳ khỏe mạnh không cần Mẹ phải uống những món đắt tiền hay chạy theo các mẹo truyền miệng. Điều quan trọng hơn là uống đủ nước, chọn đồ uống sạch, kiểm soát đường và tránh các nhóm có nguy cơ rõ ràng. Mỗi cơ thể mẹ bầu sẽ có nhu cầu khác nhau. Nếu Mẹ thấy khát nhiều bất thường, phù nhanh, tiểu ít, nôn nhiều, chóng mặt hoặc đã được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ, hãy trao đổi với bác sĩ trong lần khám thai gần nhất để được hướng dẫn phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về đồ uống khi mang thai
Mẹ bầu uống nước dừa được không?
Mẹ có thể uống nước dừa nếu thai kỳ ổn định và không có chỉ định hạn chế từ bác sĩ. Tuy nhiên, nước dừa không thay thế nước lọc. Mẹ nên uống lượng vừa phải, chọn quả tươi sạch và tránh thêm đường.
Mang thai uống cà phê sữa được không?
Có thể uống, nhưng cần tính tổng caffeine trong ngày. Mẹ nên giữ dưới 200 mg caffeine/ngày theo khuyến nghị của ACOG. Nếu đã uống cà phê, nên giảm trà đặc, trà sữa, cacao hoặc chocolate trong ngày đó.
Mẹ bầu có nên uống nước mía không?
Nước mía không phải đồ uống cấm, nhưng chứa nhiều đường. Mẹ nên uống ít, không uống hằng ngày, đặc biệt nếu tăng cân nhanh, có nguy cơ tiểu đường thai kỳ hoặc đã được bác sĩ yêu cầu kiểm soát đường huyết.
Trà thảo mộc có an toàn cho mẹ bầu không?
Không phải loại trà thảo mộc nào cũng an toàn. NHS lưu ý một số thảo mộc trong trà có thể không phù hợp nếu dùng nhiều, nhất là giai đoạn đầu thai kỳ. Mẹ nên đọc thành phần và tránh các loại trà giảm cân, thải độc, nhuận tràng.
Mẹ bầu uống nước ép đóng chai được không?
Có thể, nếu sản phẩm đã tiệt trùng, còn hạn sử dụng và lượng đường không quá cao. Mẹ nên ưu tiên ăn trái cây nguyên miếng hơn vì có thêm chất xơ.
Tóm tắt nội dung
- Nên uống: nước lọc, sữa tiệt trùng, sinh tố tự làm ít đường, nước ép đã tiệt trùng, trà gừng/trà bạc hà dùng vừa phải.
- Không nên uống: rượu bia, sữa chưa tiệt trùng, nước ép chưa tiệt trùng, nước tăng lực, trà thảo mộc không rõ thành phần.
- Cần hạn chế: cà phê, trà đặc, trà sữa, nước ngọt, nước mía và các đồ uống nhiều đường.
- Mốc dễ nhớ: khoảng 1,9–2,8 lít nước/ngày và dưới 200 mg caffeine/ngày, nếu bác sĩ không dặn khác.
- Mẹ có bệnh nền hoặc tiểu đường thai kỳ nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên nước mía, nước ép, sữa bầu ngọt hoặc đồ uống thảo mộc.
Tài liệu tham khảo
- Best and Worst Drinks for Pregnant Women – What to Expect – 08/06/2022.
- How much water should I drink during pregnancy? – ACOG – không hiển thị ngày đăng trong kết quả truy xuất.
- Moderate Caffeine Consumption During Pregnancy – ACOG Committee Opinion – American College of Obstetricians and Gynecologists – 2010.
- About Alcohol Use During Pregnancy – CDC – 02/04/2026.
- Fruits, Veggies and Juices: Food Safety for Moms-to-Be – FDA – 05/03/2024.
- Unpasteurized Milk Can Pose a Serious Health Risk – FDA – 30/05/2024.
- Guideline: Sugars intake for adults and children – World Health Organization – WHO – 04/03/2015.
- Association of Beverage Consumption during Pregnancy with Adverse Pregnancy Outcomes – Z. Wang và cộng sự – Nutrients/PubMed – 2024.
- Morning Sickness: Nausea and Vomiting of Pregnancy – ACOG
Để lại một bình luận