Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ luôn đong đầy hạnh phúc nhưng cũng không thiếu những vất vả, lo toan. Đối với các mẹ bỉm hiện đại, chiếc máy hút sữa đã trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu để duy trì nguồn sữa ngọt ngào cho bé yêu. Tuy nhiên, việc vệ sinh máy hút sữa đúng cách sau mỗi cữ bú lại là một thử thách tiêu tốn khá nhiều thời gian và công sức.
Nhiều mẹ bỉm thường có thói quen chỉ tráng qua nước sôi hoặc ngâm phụ kiện ngay trong bồn rửa chén của gia đình vì nghĩ như vậy đã đủ sạch. Thực tế, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non nớt, đặc biệt là trong những tháng đầu đời. Sữa mẹ rất giàu dinh dưỡng nhưng cũng là môi trường lý tưởng để vi khuẩn, nấm mốc sinh sôi nếu dụng cụ không được làm sạch triệt để. Việc lơ là trong khâu vệ sinh có thể vô tình khiến bé cưng đối mặt với nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột hoặc các bệnh về đường hô hấp. Hiểu được nỗi lòng đó, Momhub xin chia sẻ cẩm nang hướng dẫn cách làm sạch máy hút sữa và bảo quản sữa mẹ chuẩn y khoa, giúp ba mẹ an tâm tuyệt đối khi chăm sóc bé.
Hướng dẫn cách vệ sinh máy hút sữa
Để đảm bảo an toàn tối đa cho dòng sữa của bé, quy trình làm sạch máy hút sữa cần được thực hiện nghiêm ngặt và kỹ lưỡng từ khâu chuẩn bị cho đến khi hoàn thành.
Chuẩn bị và kiểm tra phụ kiện trước khi vệ sinh
Bước đầu tiên và cũng là quan trọng nhất chính là giữ đôi bàn tay của mẹ luôn sạch sẽ. Trước khi chạm vào máy hút sữa hay bất kỳ phụ kiện nào, mẹ bỉm cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước ấm trong ít nhất 20 giây. Sau đó, mẹ nên dùng khăn giấy sạch để lau khô tay hoàn toàn. Khu vực bề mặt nơi đặt máy cũng cần được lau dọn sạch sẽ để tránh nhiễm khuẩn chéo.
Mỗi lần sử dụng, mẹ nên có thói quen tháo rời toàn bộ các bộ phận của máy để kiểm tra kỹ lưỡng. Mẹ hãy quan sát xem có vết nấm mốc nào bám trên dây dẫn, bình chứa sữa hay các van silicone hay không. Nấm mốc trong môi trường ẩm ướt của phụ kiện máy hút sữa rất khó làm sạch hoàn toàn. Vì vậy, nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, giải pháp an toàn nhất là mẹ nên thay thế phụ kiện mới ngay lập tức. Việc chuẩn bị sẵn một bộ phụ kiện dự phòng tại nhà sẽ giúp ba mẹ không bị động trong những tình huống này.
Quy trình rửa máy hút sữa sau mỗi lần sử dụng
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ khuyến cáo các mẹ bỉm phải rửa sạch máy hút sữa ngay sau mỗi lần sử dụng, việc chỉ xả sơ qua với nước hoặc ngâm tích tụ nhiều cữ là hoàn toàn không đủ để loại bỏ vi khuẩn.
Mẹ bỉm tuyệt đối không được rửa phụ kiện máy hút sữa trực tiếp trong bồn rửa chén của gia đình. Bồn rửa là nơi chứa rất nhiều vi khuẩn từ thực phẩm tươi sống, bát đĩa bẩn và đường ống thoát nước. Thay vào đó, mẹ hãy chuẩn bị một chậu rửa chuyên dụng riêng, chỉ dùng cho việc rửa đồ của em bé. Mẹ đổ nước nóng vào chậu, thêm nước rửa bình sữa chuyên dụng loại dịu nhẹ, dùng bàn chải riêng để cọ rửa tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ như lòng van, cổ phễu. Sau khi cọ sạch, mẹ xả các bộ phận dưới vòi nước chảy cho đến khi sạch hoàn toàn bọt xà phòng. Cuối cùng, mẹ đặt tất cả phụ kiện lên một chiếc khăn giấy sạch hoặc giá phơi khô chuyên dụng ở nơi thoáng mát, để chúng khô tự nhiên. Mẹ tránh dùng khăn lau bát đĩa thông thường để lau khô vì khăn vải rất dễ lưu giữ và truyền vi khuẩn sang đồ dùng của bé.
Sử dụng máy rửa bát để làm sạch phụ kiện
Nếu gia đình có máy rửa bát, mẹ hoàn toàn có thể tận dụng để tiết kiệm thời gian, trừ trường hợp nhà sản xuất có khuyến cáo riêng. Mẹ vẫn cần tháo rời toàn bộ các bộ phận để dòng nước và chất tẩy rửa có thể tiếp xúc trực tiếp với mọi bề mặt. Đối với các chi tiết nhỏ như van hoặc màng ngăn, mẹ hãy đặt chúng vào trong giỏ lưới đựng đũa muỗng để tránh bị áp lực nước thổi bay. Khi cài đặt máy rửa bát, mẹ nên chọn chế độ rửa bằng nước nóng hoặc chu trình tiệt trùng để tăng cường hiệu quả diệt khuẩn. Sau khi máy hoàn thành chu trình, nếu thấy phụ kiện vẫn còn ẩm, mẹ hãy xếp chúng ra khăn giấy sạch để hong khô hoàn toàn trước khi cất giữ.
Tiệt trùng sâu để tăng cường bảo vệ cho bé
Bên cạnh việc rửa sạch hàng ngày, hoạt động tiệt trùng máy hút sữa tối thiểu một lần mỗi ngày là vô cùng cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bé cưng sinh non, nhẹ cân hoặc dưới 3 tháng tuổi vì hệ miễn dịch của con lúc này còn rất yếu. Đối với những bé lớn hơn và hoàn toàn khỏe mạnh, mẹ có thể duy trì tần suất tiệt trùng vài lần một tuần.
Cách tiệt trùng truyền thống và dễ làm nhất là luộc các bộ phận trong nước sôi. Sau khi đã tháo rời các chi tiết chịu nhiệt, mẹ thả chúng vào nồi nước đang sôi và đun tiếp trong ít nhất 5 phút. Mẹ nhớ dùng kẹp gắp đã được làm sạch để lấy các bộ phận ra và đặt lên khăn giấy sạch để ráo nước. Ngoài ra, các mẹ bỉm bận rộn hoặc khi đi làm tại văn phòng có thể sử dụng các loại túi tiệt trùng bằng lò vi sóng chuyên dụng. Phương pháp này vừa nhanh chóng, tiện lợi lại đảm bảo hiệu quả diệt khuẩn theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau khi tất cả các bộ phận đã khô ráo hoàn toàn, mẹ hãy lắp ráp lại và bảo quản máy trong một hộp nhựa sạch có nắp đậy kín, chỉ dùng riêng cho đồ của bé, tránh cất trong tủ bếp hoặc ngăn kéo bám bụi.
Hướng dẫn cách bảo quản sữa mẹ an toàn
Sữa mẹ sau khi được hút ra bằng chiếc máy sạch sẽ cần được lưu trữ đúng cách để không làm mất đi các dưỡng chất quý giá và đảm bảo an toàn cho hệ tiêu hóa của bé yêu.
Lựa chọn dụng cụ chứa sữa phù hợp
Sữa mẹ nên được chứa trong các loại bình sữa bằng thủy tinh, bình nhựa không chứa chất BPA hoặc các loại túi trữ sữa chuyên dụng được thiết kế riêng. Mẹ bỉm tuyệt đối không dùng các loại túi nilon thông thường hoặc túi lót bình sữa vì chúng quá mỏng, dễ rách và không đảm bảo điều kiện vô trùng. Khi tích sữa vào túi hoặc bình, mẹ nên chia nhỏ theo từng cữ bú của bé, thông thường khoảng 60ml đến 120ml cho mỗi phần. Việc này giúp sữa nhanh lạnh hơn khi bảo quản, rã đông nhanh hơn và đặc biệt là tránh lãng phí lượng sữa thừa nếu bé không bú hết.
Thời gian và nhiệt độ bảo quản sữa mẹ chuẩn khoa học
Để giúp các mẹ dễ dàng so sánh và áp dụng chính xác thời gian lưu trữ sữa mẹ trong các điều kiện môi trường khác nhau tại Việt Nam, Momhub đã tổng hợp lại bảng thông tin chi tiết dưới đây:
| Điều kiện môi trường | Nhiệt độ lưu trữ | Thời gian bảo quản tối đa | Lưu ý quan trọng cho mẹ bỉm |
| Nhiệt độ phòng tự nhiên | Dưới 26°C | Tối đa 4 giờ | Tránh nơi có ánh nắng trực tiếp hoặc gần nguồn nhiệt. |
| Túi giữ lạnh chuyên dụng | Kèm đá khô áp sát | Tối đa 24 giờ | Thích hợp khi mẹ hút sữa tại nơi làm việc hoặc khi di chuyển trên đường. |
| Ngăn mát tủ điện gia đình | Khoảng 4°C | Tối đa 4 ngày | Nên đặt ở góc trong cùng của tủ, tuyệt đối không để ở cánh cửa tủ. |
| Ngăn đông tủ lạnh 2 cửa | Dưới -18°C | Từ 6 đến 9 tháng | Cần dán nhãn ghi rõ ngày, giờ hút sữa để ưu tiên dùng túi cũ trước. |
Mẹ cần lưu ý luôn ghi ngày giờ hút lên vỏ túi bằng bút lông. Khi sắp xếp sữa trong ngăn đông, mẹ hãy xếp các túi sữa mới ở phía trong hoặc phía dưới, đẩy các túi sữa cũ ra ngoài để đảm bảo nguyên tắc sữa cũ dùng trước, sữa mới dùng sau.
Quy trình rã đông sữa mẹ đúng cách
Khi cần sử dụng, mẹ nên chuyển túi sữa từ ngăn đông xuống ngăn mát tủ lạnh từ tối hôm trước để sữa tan đá một cách từ từ. Nếu cần gấp, mẹ có thể đặt túi sữa dưới vòi nước ấm đang chảy hoặc ngâm vào một bát nước ấm. Mẹ tuyệt đối không được rã đông sữa mẹ bằng lò vi sóng, không đun trực tiếp trên bếp và không để sữa tự tan ở nhiệt độ phòng trên mặt bếp. Nhiệt độ quá cao từ lò vi sóng hay bếp đun sẽ phá hủy hoàn toàn các kháng thể tự nhiên và vitamin trong sữa, đồng thời tạo ra những “điểm nóng” có thể gây bỏng khoang miệng của bé cưng.
Một quy tắc vàng mà mẹ bỉm cần nhớ là sữa đã rã đông hoàn toàn thì không được phép cấp đông lại lần hai. Nếu bé không bú hết cữ sữa đã ấm, mẹ chỉ nên để tối đa trong vòng 2 giờ rồi bỏ đi, tuyệt đối không lưu lại cho cữ sau.
Các mẹo hút sữa an toàn khác
Bên cạnh việc làm sạch máy và bảo quản sữa, một số thói quen nhỏ dưới đây sẽ giúp hành trình nuôi con bằng sữa mẹ của ba mẹ trở nên nhẹ nhàng và an toàn hơn:
- Chuẩn bị sẵn sàng khi đi làm: Đối với các mẹ bỉm phải quay lại văn phòng sau thời gian nghỉ thai sản, hãy chuẩn bị một chiếc túi giữ nhiệt chất lượng tốt cùng vài viên đá khô chuyên dụng. Sau khi hút sữa tại nơi làm việc, mẹ cho sữa vào túi giữ nhiệt ngay để đảm bảo nhiệt độ luôn ổn định trong suốt quá trình di chuyển từ cơ quan về nhà.
- Vệ sinh các nút bấm của máy: Thân máy hút sữa (bộ phận chứa động cơ) không thể rửa bằng nước, nhưng lại là nơi tay mẹ chạm vào nhiều nhất. Mẹ hãy dùng khăn giấy ướt có cồn hoặc khăn sạch thấm nước ấm pha chút xà phòng nhẹ để lau sạch bề mặt máy và các nút bấm định kỳ, tránh để bụi bẩn và sữa dính vào lâu ngày tạo điều kiện cho vi khuẩn trú ngụ.
- Không dùng chung máy hút sữa cá nhân: Các dòng máy hút sữa thông thường trên thị trường được thiết kế cho mục đích sử dụng cá nhân (hệ thống mở). Sữa mẹ hoặc hơi ẩm có thể lọt vào bên trong động cơ mà mẹ không thể làm sạch được. Do đó, mẹ không nên mượn hoặc mua lại máy hút sữa cũ đã qua sử dụng của người khác để bảo vệ bé yêu khỏi các nguy cơ lây nhiễm chéo.
Các câu hỏi thường gặp mà mẹ bỉm hay thắc mắc
1. Tôi có thể để các bộ phận của máy hút sữa trong ngăn mát tủ lạnh giữa các cữ hút để đỡ phải rửa nhiều lần không?
Theo khuyến cáo mới nhất từ CDC, mẹ không nên để phụ kiện máy hút sữa vào tủ lạnh thay cho việc rửa. Dù nhiệt độ lạnh làm chậm sự phát triển của vi khuẩn nhưng nó không tiêu diệt được chúng hoàn toàn. Việc lưu trữ phụ kiện chưa rửa trong tủ lạnh vẫn làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn cho cữ hút tiếp theo, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ. Mẹ nên chịu khó rửa sạch bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi cữ hút nhé.
2. Dây dẫn khí (ống tubing) của máy hút sữa có cần phải rửa sau mỗi lần hút không?
Dây dẫn khí chỉ có nhiệm vụ truyền lực hút từ động cơ đến phễu và thông thường không tiếp xúc trực tiếp với sữa mẹ. Vì vậy, mẹ không cần phải rửa dây dẫn khí hàng ngày. Nếu thấy có hơi nước ngưng tụ trong dây sau khi hút xong, mẹ hãy cứ để máy chạy thêm vài phút khi đã tháo phễu ra, hơi lực từ máy sẽ tự thổi khô lòng dây. Mẹ chỉ rửa và thay thế dây khi phát hiện có sữa lọt vào trong hoặc có dấu hiệu xuất hiện các vết nấm mốc đen.
3. Làm sao để phân biệt sữa mẹ bị hỏng và sữa mẹ có mùi vị lạ do tuyến sữa?
Sữa mẹ chứa một hàm lượng enzym lipase giúp phân hủy chất béo. Khi bảo quản trong tủ lạnh, enzym này hoạt động khiến sữa đôi khi có mùi giống như xà phòng hoặc mùi kim loại, mùi tanh nhẹ nhưng đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và an toàn cho bé. Ngược lại, nếu sữa mẹ có mùi chua nồng, mùi ôi thiu giống như sữa bò bị hỏng, hoặc khi lắc đều thấy sữa bị vón cục lợn cợn không tan thì đó là dấu hiệu sữa đã bị hỏng. Trong trường hợp này, mẹ nên bỏ đi và không cho bé bú.
Lời nhắn từ đội ngũ Momhub
Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ luôn đong đầy cung bậc cảm xúc, có những giọt mồ hôi rơi và cả những đêm thức trắng mệt nhoài. Đội ngũ Momhub hiểu rằng, việc tỉ mỉ rửa từng chiếc van, cọ từng chiếc bình sau mỗi cữ hút sữa chiếm của mẹ không ít thời gian nghỉ ngơi vốn đã ít ỏi. Thế nhưng, mỗi một hành động cẩn thận, mỗi một phút mẹ kiên trì làm sạch dụng cụ chính là một lớp lá chắn vững chắc bảo vệ bé cưng khỏi những tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Mong rằng những kiến thức chuẩn y khoa và những chia sẻ gần gũi trên đây sẽ giúp mẹ bỉm tự tin hơn, biến việc chăm sóc máy hút sữa thành một thói quen nhẹ nhàng. Mẹ hãy luôn giữ gìn sức khỏe, ăn uống đủ chất và giữ tinh thần thoải mái nhé, vì một người mẹ hạnh phúc chính là điều tuyệt vời nhất dành cho bé yêu!
Tóm tắt nội dung
- Vệ sinh tay và không gian: Luôn rửa tay bằng xà phòng trong 20 giây trước khi chạm vào máy.
- Rửa máy ngay sau khi dùng: Tháo rời mọi bộ phận, không rửa trong bồn rửa chén của gia đình mà dùng chậu riêng, cọ rửa bằng nước ấm và xà phòng chuyên dụng.
- Hong khô tự nhiên: Đặt phụ kiện lên khăn giấy sạch hoặc giá thoáng, để khô tự nhiên, tránh dùng khăn vải lau lại.
- Tiệt trùng hàng ngày: Thực hiện luộc nước sôi ít nhất 5 phút hoặc dùng túi tiệt trùng lò vi sóng tối thiểu 1 lần/ngày.
- Bảo quản sữa khoa học: Lưu trữ sữa trong bình hoặc túi chuyên dụng, ghi rõ ngày giờ. Sữa để được 4 giờ ở nhiệt độ phòng, 4 ngày trong ngăn mát và 6 đến 9 tháng trong ngăn đông. Rã đông từ từ ở ngăn mát và tuyệt đối không dùng lò vi sóng.
Tài liệu tham khảo
- How to Keep Your Breast Pump Kit Clean: The Essentials – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Tháng 7/2020.
- How to Keep Your Breast Pump Kit Clean: Science Behind the Recommendations – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Tháng 8/2018.
- Tips for Freezing and Refrigerating Breast Milk – American Academy of Pediatrics (AAP) – Tháng 9/2016.
- Proper Storage and Preparation of Breast Milk – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Tháng 1/2020.
- Cleaning a Breast Pump – U.S. Food and Drug Administration (FDA) – Tháng 1/2018.
- How to Clean Your Breast Pump – Tác giả: Sara Novak (Kiểm duyệt y khoa: Bác sĩ Micah Resnick) – Kênh truyền thông: What to Expect – Đăng ngày 11/08/2020.
