Nhiều mẹ bỉm thường rỉ tai nhau rằng nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn là chiếc áo giáp tự nhiên giúp ngăn ngừa mang thai tuyệt đối. Sự thật là có rất nhiều gia đình phải bất ngờ đón thêm thành viên mới ngoài dự tính chỉ vì tin vào kinh nghiệm truyền miệng này mà chưa hiểu rõ cơ chế sinh lý của cơ thể.
Phương pháp cho con bú vô kinh là gì?
Phương pháp cho con bú vô kinh là một hình thức tránh thai tự nhiên dựa trên việc cơ thể người mẹ nuôi con hoàn toàn bằng nguồn sữa ngọt lành của mình. Khi bé cưng liên tục mút ti mẹ, tuyến yên sẽ nhận được tín hiệu để sản sinh ra một lượng lớn nội tiết tố prolactin. Đây chính là loại hormone có nhiệm vụ kích thích sản xuất sữa non và sữa già, đồng thời mang một quyền năng đặc biệt là ức chế hoạt động của buồng trứng.
Khi lượng hormone này duy trì ở mức cao, cơ thể mẹ bỉm sẽ tạm thời ngừng rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt cũng chưa thể quay trở lại. Về mặt lý thuyết, nếu không có hiện tượng rụng trứng xảy ra, tinh trùng của ba sẽ không có cơ hội gặp trứng để thụ thai. Tuy nhiên, phương pháp tránh thai tự nhiên này chỉ thực sự mang lại hiệu quả cao khi mẹ đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe về tần suất và thời gian nuôi con.
Vì sao mẹ vẫn có thể dính bầu dù đang nuôi con bằng sữa mẹ?
Lý do cốt lõi khiến nhiều mẹ bỉm dở khóc dở cười khi phát hiện mình mang thai chính là hiện tượng rụng trứng xảy ra trước khi kỳ kinh đầu tiên xuất hiện. Sau khi sinh, cơ thể mẹ cần thời gian để hồi phục và thiết lập lại hệ thống nội tiết. Khi tần suất bú của bé cưng giảm xuống, buồng trứng sẽ âm thầm hoạt động trở lại và phóng thích quả trứng đầu tiên mà không hề phát ra một tín hiệu cảnh báo rõ ràng nào.
Nếu ba mẹ chủ quan không sử dụng các biện pháp bảo vệ trong thời điểm này, quá trình thụ thai sẽ diễn ra suôn sẻ. Mẹ bỉm hoàn toàn có thể mang thai bé tiếp theo mà chưa từng thấy một giọt máu kinh nào xuất hiện sau kỳ sinh nở trước. Bên cạnh đó, chỉ cần mẹ thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc bé yêu có những bước chuyển biến lớn trong hành trình khôn lớn, khả năng bảo vệ của phương pháp vô kinh sẽ lập tức suy giảm.
Khi nào khả năng thụ thai của mẹ bỉm thực sự quay trở lại?
Khả năng sinh sản của mỗi người mẹ sau sinh có thời điểm phục hồi rất khác nhau, phụ thuộc hoàn toàn vào cách thức và tần suất nuôi con bằng sữa mẹ. Thông thường, bước ngoặt lớn nhất xảy ra khi bé cưng bước vào giai đoạn 6 tháng tuổi. Lúc này, con bắt đầu tập ăn dặm với các món cháo, bột và khoảng cách giữa các cữ bú mẹ bắt đầu kéo dài ra, tạo điều kiện cho hệ sinh sản hoạt động trở lại.
Để giúp ba mẹ dễ dàng hình dung và đánh giá đúng mức độ an toàn của bản thân, dưới đây là bảng so sánh cụ thể về khả năng thụ thai dựa trên từng trường hợp nuôi con bằng sữa mẹ:
| Tiêu chí so sánh | Cho con bú hoàn toàn đạt chuẩn | Cho con bú kết hợp hoặc bé đã ăn dặm |
| Tần suất bé bú | Bé bú trực tiếp cả ngày lẫn đêm, cách nhau không quá 4 giờ ban ngày và 6 giờ ban đêm. | Khoảng cách các cữ bú dài hơn, bé ngủ xuyên đêm hoặc đã ăn thêm sữa công thức, bột dặm. |
| Giai đoạn áp dụng | Chỉ mang lại hiệu quả cao trong vòng 6 tháng đầu sau khi sinh. | Thường xuất hiện sau khi sinh 6 tháng hoặc ngay khi mẹ giảm cữ bú. |
| Tỷ lệ tránh thai thành công | Đạt khoảng 98% nếu mẹ đáp ứng đủ điều kiện và chưa có kinh nguyệt trở lại. | Tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn tăng cao rõ rệt do nội tiết tố kích sữa giảm sút. |
Dấu hiệu nhận biết mẹ mang thai trong thời gian cho con bú
Việc nhận biết bản thân có tin vui khi đang nuôi con nhỏ thường khó khăn hơn bình thường do các triệu chứng mang thai dễ bị nhầm lẫn với sự mệt mỏi trong quá trình chăm con. Dưới đây là những thay đổi đặc trưng của cơ thể mà mẹ bỉm cần đặc biệt lưu ý.
Sự sụt giảm lượng sữa mẹ đột ngột
Khi một sinh linh mới hình thành trong bụng mẹ, cơ thể sẽ ưu tiên dồn nguồn dinh dưỡng và các loại nội tiết tố để bảo vệ, nuôi dưỡng bào thai. Chính sự thay đổi hormone mạnh mẽ này sẽ khiến cho lượng sữa mẹ bị giảm sút rõ rệt mặc dù mẹ vẫn ăn uống đầy đủ các món móng giò, hoa chuối hay uống nhiều nước ấm. Nếu thấy bầu ngực đột nhiên lỏng lẻo, không còn cảm giác xuống sữa râm ran như trước, mẹ nên nghĩ đến khả năng này.
Cảm giác đau buốt đầu ti khi bé cưng bú
Đau đầu ti là hiện tượng thường gặp khi mẹ mới tập cho con bú do bé ngậm sai khớp ngậm. Tuy nhiên, nếu bé yêu đã lớn, việc bú mẹ đã đi vào quỹ đạo sản xuất sữa ổn định mà mẹ đột nhiên thấy đầu ti đau buốt, nhạy cảm quá mức mỗi khi con chạm vào thì đây là một dấu hiệu rất đáng ngờ. Nội tiết tố thai kỳ làm tăng lưu lượng máu đến vùng ngực, khiến vùng da này trở nên mỏng manh và dễ tổn thương hơn bao giờ hết.
Cơ thể mệt mỏi rã rời và buồn nôn
Chăm sóc một em bé sơ sinh vốn đã vắt kiệt sức lực của các mẹ bỉm. Nhưng nếu mẹ cảm thấy sự kiệt quệ tăng lên gấp bội, kèm theo cảm giác váng đầu, buồn nôn khi ngửi mùi thức ăn, mùi dầu mỡ nấu nướng thì hãy cẩn trọng. Những cơn nghén ngủ, nghén ăn của thời kỳ đầu mang thai đang hòa lẫn vào sự vất vả thường nhật, nhắc nhở mẹ cần nhanh chóng mua que thử thai để kiểm tra chính xác.
Mẹ có nên tiếp tục cho bé yêu bú khi phát hiện mang thai không?
Câu trả lời hoàn toàn là CÓ, nếu mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh và không gặp bất kỳ bất thường nào về sức khỏe. Việc cho bé lớn tiếp tục bú mẹ khi đang mang thai bé nhỏ là một quyết định nhân văn và hoàn toàn chuẩn khoa học. Sữa mẹ trong giai đoạn này vẫn giữ nguyên các giá trị dinh dưỡng và kháng thể tuyệt vời để bảo vệ hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch của bé cưng.
Mặc dù khi bé bú, cơ thể mẹ sẽ giải phóng một lượng nhỏ hormone oxytocin có khả năng gây ra các cơn co thắt tử cung nhẹ, nhưng đối với một thai kỳ bình thường, những cơn co này hoàn toàn vô hại và không đủ để gây sảy thai. Tuy nhiên, nếu mẹ bỉm có tiền sử sinh non, từng bị sảy thai trước đó, hoặc xuất hiện tình trạng ra máu âm đạo kèm đau bụng dữ dội, việc dừng cho con bú và đến ngay các bệnh viện chuyên khoa phụ sản là điều bắt buộc để bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Ba mẹ nên làm gì để tránh thai an toàn trong giai đoạn này?
Để không phải rơi vào thế bị động, ba mẹ nên chủ động lựa chọn các biện pháp phòng ngừa khoa học ngay từ tuần thứ sáu sau khi sinh. Hiện nay, y học hiện đại có rất nhiều phương pháp tránh thai an toàn, hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến số lượng cũng như chất lượng nguồn sữa mẹ dành cho bé yêu.
Biện pháp đơn giản và lành tính nhất chính là sử dụng bao cao su trong mỗi cuộc yêu, vừa giúp ngăn ngừa thai ngoài ý muốn, vừa bảo vệ mẹ khỏi các bệnh viêm nhiễm phụ khoa khi tử cung chưa hồi phục hoàn toàn. Nếu muốn một phương pháp lâu dài và thảnh thơi hơn, mẹ bỉm có thể đến các bệnh viện phụ sản uy tín như Bệnh viện Phụ sản Trung ương hoặc Bệnh viện Từ Dũ để được bác sĩ tư vấn đặt vòng tránh thai hoặc cấy que tránh thai. Đây đều là những thủ thuật nhanh chóng, có hiệu quả bảo vệ cao và cực kỳ an toàn cho bà mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Lời nhắn từ đội ngũ Momhub
Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ vô cùng thiêng liêng nhưng cũng đầy rẫy những vất vả, lo toan. Việc thấu hiểu cơ thể và trang bị cho mình những kiến thức chuẩn y khoa sẽ giúp các mẹ bỉm luôn tự tin làm chủ cuộc sống và chăm sóc các thiên thần nhỏ một cách khoa học nhất. Để tìm hiểu sâu hơn về các giải pháp bảo vệ bản thân trong giai đoạn nhạy cảm này, ba mẹ có thể tham khảo thêm các bài viết khác của chúng tôi. Chúc mẹ luôn bình an và tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc ngọt ngào bên bé yêu!
Câu hỏi thường gặp
1. Hút sữa bằng máy đều đặn có giúp tránh thai tốt như cho bé bú trực tiếp không?
Không hoàn toàn giống nhau. Việc hút sữa bằng máy không tạo ra kích thích cơ học mạnh mẽ và liên tục lên các đầu dây thần kinh ở núm vú giống như động tác mút ti trực tiếp của bé cưng. Do đó, lượng hormone ức chế rụng trứng sinh ra khi hút máy thường thấp hơn và không ổn định bằng, khiến hiệu quả tránh thai của phương pháp vô kinh bị giảm đi đáng kể.
2. Khi mẹ mang thai, sữa mẹ có bị chua hay mất hết chất dinh dưỡng không?
Sữa mẹ không bị chua hay mất chất, nhưng mùi vị của sữa sẽ có sự thay đổi. Do nội tiết tố thai kỳ thay đổi, sữa mẹ thường sẽ có vị mặn hơn và ít ngọt hơn so với bình thường. Điều này có thể khiến một số bé cưng nhạy cảm phát hiện ra và tự động cai ti mẹ, hoặc lười bú hơn một chút.
3. Thuốc tránh thai hàng ngày loại nào an toàn cho mẹ bỉm đang cho con bú?
Mẹ bỉm đang nuôi con bằng sữa mẹ chỉ được sử dụng loại thuốc tránh thai chỉ chứa progestin. Loại thuốc này giúp ngăn chặn sự thụ thai hiệu quả mà không làm ảnh hưởng đến sự tiết sữa hay chất lượng sữa. Mẹ tuyệt đối tránh xa các loại thuốc tránh thai kết hợp có chứa estrogen vì chúng sẽ làm giảm lượng sữa mẹ một cách nhanh chóng.
Tóm tắt nội dung
- Cho con bú vô kinh chỉ có tác dụng tránh thai trong 6 tháng đầu sau sinh với điều kiện bé bú trực tiếp hoàn toàn cả ngày lẫn đêm.
- Mẹ bỉm hoàn toàn có thể mang thai trước khi có kỳ kinh nguyệt đầu tiên xuất hiện trở lại do hiện tượng rụng trứng âm thầm.
- Dấu hiệu mang thai phổ biến khi đang cho con bú bao gồm giảm sữa đột ngột, đau buốt đầu ti và cơ thể mệt mỏi rã rời.
- Mẹ bầu vẫn có thể tiếp tục cho con bú nếu thai kỳ ổn định và không có các dấu hiệu nguy cơ như động thai hay ra máu.
- Ba mẹ nên chủ động dùng bao cao su, cấy que hoặc đặt vòng để chủ động kế hoạch hóa gia đình một cách an toàn nhất.
Tài liệu tham khảo
- Can You Get Pregnant While Breastfeeding? – What to Expect Editorial Team – What to Expect – 12/5/2023.
- Breastfeeding as Birth Control – American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – 5 /2022.
- Contraception After Pregnancy – World Health Organization (WHO) – 2021.
