Danh mục: Những bệnh lý thường gặp

Mẹ bỉm thân mến, đã bao giờ mẹ hoang mang khi thấy trong khuôn miệng xinh xắn của Bé cưng xuất hiện những mảng trắng kỳ lạ, dai dẳng mãi không chịu “rời đi”? Mẹ lo lắng không biết đó chỉ là cặn sữa thừa hay là dấu hiệu của một loại nấm khó chịu? Đừng quá lo lắng, tưa miệng tuy khiến Bé yêu khó chịu, quấy khóc nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu mẹ nắm rõ kiến thức chuẩn y khoa. Hãy cùng Momhub tìm hiểu kỹ hơn về tình trạng này ngay dưới đây.

Tưa miệng ở trẻ sơ sinh là gì?

Tưa miệng (hay dân gian thường gọi là nấm lưỡi) là một bệnh lý nhiễm nấm phổ biến ở trẻ sơ sinh, thường xuất hiện dưới dạng những mảng trắng hoặc vàng, hình dạng không đồng đều bám chặt trong khoang miệng. Mẹ có thể dễ dàng nhận thấy chúng xuất hiện trên lưỡi, nướu, vòm miệng hoặc mặt trong của má.

Thủ phạm chính gây ra tình trạng này chính là một loại nấm men có tên gọi là Candida albicans. Trong điều kiện bình thường, loại nấm này vốn tồn tại sẵn trong cơ thể người ở khoang miệng, họng hoặc hệ tiêu hóa nhưng ở trạng thái “ngủ yên”, không gây bệnh nhờ sự cân bằng của hệ vi sinh. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch của Bé còn non nớt hoặc bị mất cân bằng lợi khuẩn, nấm Candida sẽ bùng phát và gây ra những mảng trắng phiền toái.

Làm thế nào để trẻ sơ sinh bị tưa miệng?

Nỗi thắc mắc lớn nhất của các mẹ bỉm thường là: “Tại sao con mình lại bị nhiễm nấm khi luôn được giữ vệ sinh sạch sẽ?”. Thực tế, có nhiều con đường để loại nấm này tấn công Bé yêu.

Đầu tiên, trẻ sơ sinh thường bị nhiễm nấm từ chính mẹ trong quá trình sinh thường qua đường âm đạo. Nếu trong thai kỳ hoặc giai đoạn gần sinh, mẹ bị nhiễm nấm âm đạo mà chưa được điều trị dứt điểm, Bé cưng rất dễ “nhận quà” từ mẹ ngay trong lúc chào đời.

Thứ hai, đối với các Bé lớn hơn, việc sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị một bệnh lý khác có thể vô tình tiêu diệt cả những vi khuẩn có lợi, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho nấm Candida phát triển mạnh mẽ. Ngoài ra, thói quen vệ sinh các vật dụng hàng ngày như núm vú giả, bình sữa hay máy hút sữa nếu không được tiệt trùng kỹ càng cũng là “ổ chứa” tiềm tàng khiến Bé dễ bị tái nhiễm. Mẹ cũng cần lưu ý, nếu bầu ngực mẹ không được lau khô sau khi cho con bú, độ ẩm dư thừa cũng chính là “căn cứ” lý tưởng cho nấm phát triển.

Các triệu chứng tưa miệng của em bé

Việc phân biệt giữa cặn sữa thông thường và tưa miệng là kỹ năng thiết yếu mà mọi mẹ bỉm nên trang bị. Cặn sữa thường xuất hiện sau khi bú và biến mất rất nhanh nếu mẹ vệ sinh miệng cho Bé. Ngược lại, nấm tưa miệng lại có những đặc điểm dai dẳng hơn nhiều.

Mẹ hãy nhẹ nhàng dùng khăn mềm, sạch thấm nước ấm và lau thử vùng trắng trong miệng Bé. Nếu là cặn sữa, chúng sẽ bong ra dễ dàng và để lộ bề mặt niêm mạc hồng hào bên dưới. Nếu là tưa miệng, khi cố lau sạch, bề mặt niêm mạc bên dưới sẽ đỏ ửng, có thể bị trầy xước hoặc rớm máu nhẹ. Bên cạnh đó, nếu Bé thường xuyên quấy khóc, khó chịu hoặc nhả ti mẹ/bình sữa ngay khi vừa bắt đầu bú thì khả năng cao Bé đang đau do tưa miệng.

Đặc điểm	Cặn sữa thông thường	Tưa miệng
Vị trí	Thường trên bề mặt lưỡi	Lưỡi, nướu, vòm miệng, má trong
Khả năng làm sạch	Dễ dàng lau sạch	Khó làm sạch, lau xong có thể chảy máu
Dấu hiệu đi kèm	Không đau	Bé quấy khóc, lười bú

Tưa miệng có lây nhiễm không?

Câu trả lời là có. Đây là một vòng lặp lây nhiễm nếu không được xử lý dứt điểm. Mẹ bỉm sữa thường xuyên đối mặt với cảnh “lây qua lây lại”: Bé nhiễm nấm từ miệng sang bầu ngực mẹ trong lúc bú, sau đó mẹ lại truyền ngược nấm cho Bé trong lần bú sau.

Khi mẹ bị nấm núm vú, mẹ sẽ cảm thấy đầu ti bỏng rát, đau nhói, đôi khi nứt nẻ hoặc xuất hiện vảy khô. Những cơn đau buốt này có thể kéo dài ngay cả khi đã ngừng cho bú. Vì vậy, khi phát hiện Bé bị tưa miệng, mẹ nên kiểm tra bầu ngực của mình và đưa Bé đi khám để điều trị song song cho cả hai mẹ con.

Những lúc có cuộc họp đột xuất hay việc gấp cần đi ra ngoài, một phương án trông trẻ linh hoạt sẽ là cứu cánh tuyệt vời cho mẹ.

Điều trị tưa miệng trẻ em

Khi thấy Bé có các dấu hiệu nghi ngờ, mẹ không nên tự ý dùng các bài thuốc dân gian như dùng nước muối đậm đặc hay các loại lá cây chưa được kiểm chứng khoa học để rơ lưỡi cho Bé, vì niêm mạc miệng trẻ rất nhạy cảm.

Cách tốt nhất là đưa Bé đến các bệnh viện phụ sản hoặc trung tâm y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám. Bác sĩ thường chỉ định các loại thuốc kháng nấm chuyên dụng như Nystatin, được dùng để thoa trực tiếp vào vị trí nấm mọc. Trong những trường hợp dai dẳng hoặc nặng hơn, bác sĩ có thể kê thêm thuốc uống đường miệng (như Fluconazole). Mẹ cần tuân thủ tuyệt đối chỉ dẫn về liều lượng và thời gian sử dụng thuốc, thông thường kéo dài khoảng 7 đến 10 ngày để đảm bảo nấm được tiêu diệt hoàn toàn. Tuyệt đối không dừng thuốc ngay cả khi thấy mảng trắng đã biến mất nếu bác sĩ chưa cho phép.

Bạn có thể ngăn ngừa tưa miệng ở trẻ sơ sinh không?

Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn việc Bé tiếp xúc với nấm trong quá trình chào đời, mẹ hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ tái phát bằng cách:

• Luôn tiệt trùng bình sữa, núm ti, và máy hút sữa sau mỗi lần sử dụng.
• Giữ cho bầu ngực mẹ luôn khô thoáng, thay miếng lót thấm sữa thường xuyên và mặc áo ngực vải cotton.
• Hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết cho cả mẹ và Bé.
• Mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung lợi khuẩn (men vi sinh) an toàn để hỗ trợ hệ miễn dịch cho Bé.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bé bị tưa miệng có nên ngừng cho bú mẹ?

Không cần ngừng bú. Tuy nhiên, nếu việc cho bú quá đau đớn, mẹ hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hỗ trợ điều trị núm vú đúng cách.

Tại sao tôi đã dùng thuốc mà Bé vẫn bị lại?

Có thể do mẹ chưa tiệt trùng kỹ vật dụng như núm ti giả, hoặc do mẹ cũng đang bị nấm núm vú mà chưa điều trị dứt điểm.

Tưa miệng có ảnh hưởng đến cân nặng của Bé không?

Có, vì đau miệng khiến Bé lười bú, dẫn đến sụt cân hoặc chậm tăng cân. Mẹ cần điều trị sớm để Bé ăn ngon miệng trở lại.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Mỗi hành trình làm mẹ đều có những thử thách riêng, và việc Bé cưng ốm đau luôn khiến lòng mẹ như lửa đốt. Hãy tin tưởng vào khoa học và sự hướng dẫn của bác sĩ. Momhub luôn đồng hành cùng mẹ trong mọi chặng đường chăm sóc thiên thần nhỏ.

Hãy chuẩn bị sẵn sàng cho mọi kế hoạch đột xuất bằng cách đặt lịch trông trẻ linh hoạt ngay khi mẹ cần người hỗ trợ nhé.

Tóm tắt nội dung

1. Tưa miệng do nấm Candida albicans gây ra, thường thấy ở trẻ dưới 2 tháng tuổi.
2. Phân biệt tưa miệng với cặn sữa bằng cách lau thử: tưa miệng khó trôi và gây đỏ/chảy máu niêm mạc.
3. Bệnh có thể lây chéo giữa miệng Bé và núm vú mẹ, cần điều trị đồng thời cả hai.
4. Điều trị chính bằng thuốc kháng nấm theo đơn bác sĩ, không tự ý dùng mẹo dân gian.
5. Ngăn ngừa bằng cách vệ sinh vật dụng bú và giữ vệ sinh bầu ngực mẹ.

Tài liệu tham khảo

• Thrush in Babies: What Is Oral Thrush in Infants and How Is It Treated? – Colleen de Bellefonds – What to Expect – 19/10/2022.
• Thrush and Other Candida Infections – American Academy of Pediatrics – 10/2020.
• Thrush in Newborns – National Institutes of Health, National Library of Medicine – 12/2021.

Nhìn thấy bé cưng quấy khóc không ngừng sau mỗi lần bú mẹ hay uống sữa công thức, chắc hẳn mẹ bỉm nào cũng cảm thấy xót xa và lo lắng. Mẹ thường băn khoăn không biết liệu có phải do dòng sữa đang dùng không phù hợp, hay bé đang gặp vấn đề về tiêu hóa? Thực tế, hiện tượng trẻ gặp khó khăn với sữa là nỗi lo chung của nhiều gia đình, nhưng không phải lúc nào cũng là dị ứng. Việc nhầm lẫn giữa dị ứng sữa và không dung nạp lactose rất phổ biến, dẫn đến những loay hoay không đáng có trong hành trình chăm sóc bé. Thấu hiểu đúng bản chất vấn đề chính là bước đầu tiên để mẹ bình tĩnh, tìm ra giải pháp tối ưu, giúp bé cưng nhanh chóng trở lại trạng thái thoải mái và phát triển khỏe mạnh.

Sự khác biệt giữa dị ứng sữa và không dung nạp lactose là gì?

Nhiều mẹ vẫn thường gọi chung tình trạng bé khó chịu với sữa là “dị ứng”, nhưng về mặt y khoa, đây là hai trạng thái hoàn toàn khác biệt. Mấu chốt nằm ở chỗ cơ quan nào của bé đang “lên tiếng” phản đối nguồn sữa đó.

Với dị ứng sữa, hệ miễn dịch của bé cưng mới chính là “thủ phạm” gây chuyện. Cơ thể bé nhận diện nhầm các protein trong sữa bò (dù từ sữa công thức hay từ sữa mẹ khi mẹ ăn đồ có sữa) là những tác nhân gây hại ngoại lai. Ngay lập tức, hệ miễn dịch sẽ phản ứng thái quá, giải phóng ra các chất như histamine gây nên chuỗi triệu chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng trên khắp cơ thể bé.

Ngược lại, không dung nạp lactose lại là vấn đề thuần túy của hệ tiêu hóa, không hề liên quan đến hệ miễn dịch. Lactose vốn là một loại đường tự nhiên có trong các sản phẩm từ sữa. Khi hệ tiêu hóa của bé không sản xuất đủ enzyme lactase để phân hủy loại đường này, chúng sẽ tồn tại trong ruột và gây ra những khó chịu khó chịu cục bộ. Điều này cực kỳ hiếm gặp ở trẻ sơ sinh và thường chỉ xuất hiện ở trẻ lớn hơn hoặc người trưởng thành.

Đặc điểm	Dị ứng sữa	Không dung nạp lactose
Cơ quan phản ứng	Hệ miễn dịch	Hệ tiêu hóa
Tác nhân gây bệnh	Protein trong sữa bò	Đường Lactose
Tính phổ biến ở trẻ sơ sinh	Thấp (khoảng 2-3%)	Cực kỳ hiếm gặp
Phạm vi triệu chứng	Toàn thân (da, hô hấp, tiêu hóa)	Chủ yếu tại hệ tiêu hóa

Các triệu chứng dị ứng sữa ở trẻ sơ sinh là gì?

Vì liên quan đến hệ miễn dịch, các triệu chứng dị ứng sữa ở bé cưng thường xuất hiện nhanh chóng, đôi khi chỉ vài phút sau khi bú hoặc có thể kéo dài sau vài giờ. Mẹ cần đặc biệt quan sát những biểu hiện sau:

Về đường tiêu hóa, bé có thể nôn trớ nhiều, hay nhả sữa liên tục. Bé quấy khóc dữ dội như đau bụng, có biểu hiện của chứng colic, đặc biệt là ngay sau các cữ bú. Nếu mẹ kiểm tra tã, hãy lưu ý nếu thấy tiêu chảy hoặc máu trong phân của bé, đây là dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay.

Về biểu hiện ngoài da và hô hấp, dị ứng sữa thường khiến bé bị nổi mề đay, mẩn ngứa, da có vùng bị bong tróc hoặc đỏ rát. Một số bé còn xuất hiện triệu chứng như ho, khò khè, chảy nước mắt, sổ mũi như bị cảm. Trong những tình huống nghiêm trọng hơn, mẹ sẽ thấy bé khó thở hoặc da dẻ chuyển màu xanh tái, đây là lúc cần sự can thiệp y tế khẩn cấp.

Các triệu chứng không dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh là gì?

Trái ngược với phạm vi triệu chứng rộng của dị ứng, các dấu hiệu của không dung nạp lactose ở trẻ tập trung hầu hết vào sự khó chịu trong bụng bé. Nếu bé cưng gặp tình trạng này, mẹ có thể nhận thấy các biểu hiện rõ rệt như: đầy hơi, chướng bụng khiến bé hay gồng mình, khó chịu. Bé đi ngoài phân lỏng, có thể kèm theo triệu chứng quấy khóc nhiều do đau bụng. Một dấu hiệu gián tiếp nhưng quan trọng là bé chậm tăng cân, không đạt được các mốc phát triển cân nặng như kỳ vọng vì cơ thể không hấp thụ được dinh dưỡng từ sữa.

Đối với những mẹ bỉm có lịch trình không cố định, việc chọn dịch vụ trông trẻ linh hoạt giúp mẹ vừa chủ động vừa tiết kiệm chi phí.

Dị ứng sữa ở trẻ sơ sinh được chẩn đoán như thế nào?

Khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường kể trên, thay vì tự ý đổi loại sữa hay áp dụng các mẹo dân gian, mẹ hãy đưa bé cưng đến các bệnh viện có chuyên khoa Nhi uy tín. Tại đây, bác sĩ sẽ thực hiện các bước kiểm tra để xác định rõ nguyên nhân.

Thông thường, bác sĩ sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng, kiểm tra kỹ các triệu chứng và hỏi về tiền sử dị ứng của gia đình. Việc kiểm tra phân của bé cũng được tiến hành để loại trừ các nguyên nhân khác như nhiễm khuẩn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm da (skin-prick test) để kiểm tra phản ứng của cơ thể với protein sữa. Tuy nhiên, phương pháp chẩn đoán thực tế và hiệu quả nhất chính là chế độ ăn loại trừ. Bác sĩ sẽ yêu cầu mẹ tạm dừng các thực phẩm chứa sữa (nếu đang bú mẹ) hoặc chuyển sang một loại sữa công thức đặc biệt (nếu bé đang bú bình) trong khoảng một tuần. Nếu các triệu chứng của bé thuyên giảm rõ rệt, bác sĩ sẽ yêu cầu cho bé uống lại sữa bò để xem triệu chứng có quay lại không, từ đó đưa ra kết luận chính xác nhất.

Dị ứng sữa ở trẻ sơ sinh được điều trị như thế nào?

Nếu bé cưng được chẩn đoán dị ứng sữa, mẹ đừng quá lo lắng. Đây là tình trạng mà đa số trẻ sẽ tự khỏi khi lớn lên, thường là vào khoảng 1 tuổi và hầu hết sẽ hoàn toàn ổn định trước 3 tuổi. Trong thời gian chờ đợi bé lớn, bác sĩ sẽ có phác đồ hỗ trợ phù hợp.

Nếu bé bú bình, bác sĩ sẽ tư vấn chuyển sang các loại sữa công thức thủy phân (hypoallergenic formula). Trong loại sữa này, các protein đã được cắt nhỏ, khiến hệ miễn dịch của bé không còn nhận diện chúng là kẻ thù nữa, nhờ đó không gây ra phản ứng dị ứng. Nếu mẹ đang cho con bú, mẹ có thể cần tạm thời loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm từ sữa (sữa tươi, phô mai, sữa chua, bơ…) ra khỏi thực đơn hàng ngày của chính mình. Việc này đòi hỏi mẹ cần sự kiên trì, đồng thời hãy tham vấn thêm bác sĩ để đảm bảo mẹ vẫn đủ canxi và dinh dưỡng thiết yếu cho việc nuôi con.

Tóm tắt nội dung chính

1. Dị ứng sữa là phản ứng của hệ miễn dịch với protein sữa bò, trong khi không dung nạp lactose là vấn đề tiêu hóa đường sữa.
2. Triệu chứng dị ứng sữa rất đa dạng: nôn trớ, đau bụng, phân có máu, nổi mề đay, khò khè.
3. Triệu chứng không dung nạp lactose tập trung tại hệ tiêu hóa: đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy, chậm tăng cân.
4. Chẩn đoán được thực hiện qua thăm khám y khoa và chế độ ăn loại trừ theo chỉ định của bác sĩ.
5. Điều trị chủ yếu là thay thế sữa công thức thủy phân hoặc mẹ nuôi con bằng sữa mẹ thực hiện chế độ ăn kiêng sữa.
6. Tin vui là hầu hết trẻ sẽ tự khỏi sau khi đạt 1 đến 3 tuổi.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bé bị dị ứng sữa có uống được sữa đậu nành không?

Nhiều bé bị dị ứng sữa bò cũng có phản ứng chéo với sữa đậu nành. Mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thử đổi sang sữa này cho bé.

Dị ứng sữa có gây sốt cho trẻ không?

Dị ứng sữa không trực tiếp gây sốt. Nếu bé bị sốt, có thể bé đang mắc bệnh lý khác, mẹ nên đưa bé đi khám sớm.

Nếu mẹ ăn uống bình thường, bé có hết dị ứng không?

Nếu bé dị ứng với protein sữa qua sữa mẹ, việc mẹ ăn đồ có sữa sẽ liên tục kích hoạt phản ứng của bé, vì vậy mẹ cần kiêng hoàn toàn theo hướng dẫn y khoa.

Làm sao để biết bé đã hết dị ứng sữa?

Việc xác định bé đã khỏi dị ứng cần sự theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa thông qua quá trình thử thách lại với sữa bò sau một thời gian dài kiêng khem.

Sữa thủy phân có khó uống không?

Sữa thủy phân có vị hơi khác so với sữa thường, nhưng hầu hết bé sơ sinh sẽ làm quen nhanh chóng.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Mẹ bỉm thân mến, hành trình chăm sóc bé cưng chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt là khi bé gặp những vấn đề sức khỏe nhạy cảm như dị ứng sữa. Momhub thấu hiểu sự vất vả, lo toan của mẹ trong những ngày con quấy khóc và mẹ phải thay đổi chế độ ăn uống khắt khe. Mẹ hãy luôn vững tin, giữ sự bình tĩnh và phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ nhi khoa. Sự kiên trì và kiến thức vững vàng của mẹ chính là “liều thuốc” quý giá nhất giúp bé cưng vượt qua giai đoạn này. Chúc mẹ và bé luôn có những khoảnh khắc thật bình yên và hạnh phúc bên nhau!

Mẹ đã sẵn sàng cho một cuộc sống thảnh thơi hơn chưa? Khám phá ngay gói trông trẻ cố định để giải phóng quỹ thời gian của mẹ.

Tài liệu tham khảo

• Milk Allergy in Infants – Đội ngũ biên tập What to Expect & Heidi Murkoff – What to Expect – 22/11/2022
• Milk Allergy: Clinical Features and Diagnosis – UpToDate – 3/2021
• Choosing a Baby Formula – American Academy of Pediatrics – 6/2022
• Lactose Intolerance in Infants & Children: Parent FAQs – American Academy of Pediatrics – 9/2016
• Milk Allergy in Infants – KidsHealth from Nemours – 9/2018

Chào các Mẹ, chào những người đang trên hành trình thiêng liêng nhất của cuộc đời. Đã bao giờ Mẹ bỉm thấy mình ôm con vào lòng, khao khát cho bé những dòng sữa ngọt ngào đầu đời nhưng lại đau thấu tận tâm can? Hay Mẹ thấy con cứ loay hoay, nhả ngậm, tiếng kêu “chép chép” vang lên mỗi khi bú mẹ, và rồi bé lại quấy khóc vì không đủ no? Có lẽ, không ít Mẹ đã tự trách mình, lo lắng mình không đủ sữa, hay kỹ thuật ẵm bế chưa chuẩn. Nhưng Mẹ ơi, đôi khi nguyên nhân không nằm ở Mẹ, mà là do một cấu trúc rất nhỏ bên trong miệng bé: Dây thắng lưỡi.

Thắt lưỡi (dính thắng lưỡi) là gì?

Thắt lưỡi, hay trong y khoa gọi là ankyloglossia, là tình trạng dải mô mỏng, hay còn gọi là dây thắng lưỡi, nối mặt dưới của lưỡi với sàn miệng bị ngắn hoặc dày bất thường. Về bản chất, đây là một biến thể giải phẫu bẩm sinh, thường có yếu tố di truyền trong gia đình.

Trong quá trình phát triển của thai nhi, lưỡi thường tách ra khỏi sàn miệng để có thể cử động linh hoạt. Tuy nhiên, khi bé bị thắt lưỡi, dải mô này không tách rời hoàn toàn như bình thường, dẫn đến việc lưỡi của bé bị “níu” lại, hạn chế khả năng đưa lưỡi ra trước hoặc nâng lên cao. Mẹ đừng quá lo lắng, vì nhiều trường hợp chỉ ở mức độ nhẹ, bé vẫn có thể bú mẹ hoàn toàn bình thường mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào.

Các triệu chứng của thắt lưỡi ở trẻ sơ sinh

Để nhận biết liệu bé cưng có đang gặp vấn đề với dây thắng lưỡi hay không, Mẹ có thể quan sát kỹ hơn trong những lần cho con bú hoặc khi bé khóc. Dưới đây là những dấu hiệu mà Mẹ bỉm cần lưu tâm:

Đối với bé yêu, triệu chứng rõ rệt nhất là khó khăn trong việc ngậm bắt vú. Bé thường có xu hướng chỉ nhai hoặc mút nhẹ vào đầu ti thay vì mút sâu, gây ra cảm giác đau rát và tổn thương núm vú cho Mẹ. Một điểm dễ nhận thấy nữa là tiếng kêu “tạch tạch” hoặc tiếng click trong khi bú do bé không giữ được độ kín giữa môi và bầu vú, khiến không khí lọt vào gây đầy hơi. Bé cũng có thể bú rất lâu, mau đói, hoặc hay quấy khóc vì không nhận đủ lượng sữa cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng cân.

Đối với Mẹ, việc cho con bú không còn là khoảnh khắc gắn kết êm đềm mà trở thành một “cuộc chiến”. Mẹ dễ bị đau đầu ti, nứt cổ gà, hoặc các vấn đề nghiêm trọng hơn như tắc tia sữa, viêm tuyến vú (mastitis) do bé không bú cạn được bầu ngực. Nguồn sữa của Mẹ cũng có thể giảm dần theo thời gian nếu không được kích thích đúng cách.

Phân loại các dạng thắt lưỡi

Không phải mọi trường hợp thắt lưỡi đều giống nhau. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào vị trí bám của dải mô vào lưỡi. Để dễ hình dung, Mẹ có thể xem bảng so sánh dưới đây:

Loại	Đặc điểm nhận dạng
Thắt lưỡi phía trước (Anterior)	Dây thắng bám sát ra gần đầu lưỡi, hạn chế tối đa cử động của lưỡi.
Thắt lưỡi phía sau (Posterior)	Dây thắng bám sâu bên dưới sàn miệng, khó phát hiện hơn bằng mắt thường.
Kết hợp (Lip-tie)	Nhiều bé bị thắt lưỡi đi kèm với tình trạng dính thắng môi, gây cản trở việc úp môi vào bầu vú.

Thắt lưỡi ảnh hưởng đến việc cho con bú như thế nào?

Như đã chia sẻ, lưỡi đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ chế bú mẹ. Để tạo được áp lực âm (lực hút) đưa sữa ra, lưỡi bé cần phải bao trọn và chuyển động nhịp nhàng dưới quầng vú mẹ. Khi dây thắng lưỡi quá ngắn, lưỡi không thể đưa ra trước để chụp lấy bầu vú, dẫn đến việc bé chỉ mút vào phần đầu ti nhạy cảm. Điều này không chỉ gây đau cho Mẹ mà còn khiến bé tốn rất nhiều sức nhưng lại nhận được rất ít sữa, dẫn đến tình trạng bé chậm tăng cân hoặc mất nước nhẹ trong giai đoạn đầu đời.

Điều trị thắt lưỡi: Đừng vội vàng!

Có một sự thật mà các Mẹ cần biết: Không phải cứ thấy dây thắng lưỡi là phải cắt. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) hiện nay khuyến cáo các bậc cha mẹ và bác sĩ không nên “vội vàng phẫu thuật”.

Nếu bé vẫn tăng cân tốt, không gây đau cho Mẹ, và việc cho bú vẫn diễn ra ổn thỏa, thì việc can thiệp là không cần thiết. Chỉ khi các vấn đề về bú mẹ đã được đánh giá kỹ lưỡng, đã thử các biện pháp hỗ trợ mà không cải thiện, lúc đó mới cân nhắc đến thủ thuật cắt thắng lưỡi (frenotomy). Đây là một thủ thuật đơn giản, bác sĩ sẽ dùng dụng cụ vô trùng để cắt dải mô này ngay tại phòng khám mà không cần gây mê.

Thay vì hủy bỏ các cuộc hẹn quan trọng, mẹ hoàn toàn có thể chọn cách trông trẻ linh hoạt để giải quyết công việc cá nhân.

Làm thế nào để tiếp tục cho con bú khi bé bị thắt lưỡi?

Trước khi nghĩ đến các biện pháp can thiệp y tế, Mẹ hãy thử áp dụng những cách sau để giúp con bú dễ dàng hơn:

Mẹ có thể tham khảo ý kiến chuyên gia tư vấn sữa mẹ về việc sử dụng các loại núm trợ ti chuyên dụng để giúp bé bám vú tốt hơn. Hãy thử thay đổi các tư thế bú khác nhau như tư thế “bóng bầu dục” (football hold) hoặc tư thế nằm nghiêng để bé cảm thấy thoải mái hơn. Bên cạnh đó, một số bài tập vận động lưỡi nhẹ nhàng theo hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu nhi khoa cũng có thể giúp cải thiện khả năng mút của bé.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Mẹ bỉm thân mến, hành trình nuôi con bằng sữa mẹ chưa bao giờ là dễ dàng, và nếu bé có “vướng mắc” một chút ở dây thắng lưỡi, đó cũng chỉ là một thử thách nhỏ trên con đường ấy. Mẹ hãy luôn tin tưởng vào bản năng của mình, giữ tinh thần lạc quan và đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần. Momhub luôn ở đây, đồng hành cùng Mẹ trên mọi chặng đường chăm sóc bé yêu khỏe mạnh.

Số lượng bảo mẫu chuyên nghiệp có hạn, mẹ hãy đặt lịch trông trẻ cố định tuần này để giữ được khung giờ trống tốt nhất cho bé.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Liệu dây thắng lưỡi có tự giãn ra theo thời gian không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Với nhiều bé, khi lớn lên, các mô này có thể giãn ra một phần, nhưng nếu nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc bú mẹ hoặc sau này là khả năng phát âm, bác sĩ sẽ có chỉ định cụ thể.

2. Nếu không cắt thắng lưỡi, bé có bị ngọng sau này không?

Thắt lưỡi có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm một số âm cần sự linh hoạt của đầu lưỡi. Tuy nhiên, không phải 100% trẻ thắt lưỡi đều bị ngọng. Mẹ nên theo dõi khi bé tập nói và tham khảo chuyên gia ngôn ngữ nếu cần.

3. Thủ thuật cắt thắng lưỡi có đau không?

Thủ thuật này diễn ra rất nhanh, thường không cần gây mê. Bé có thể khóc một chút do sợ hãi hoặc khó chịu, nhưng nhiều bé có thể bú mẹ ngay sau khi thực hiện xong.

4. Dính thắng lưỡi có liên quan đến việc chậm nói không?

Không có bằng chứng khẳng định dính thắng lưỡi gây chậm nói. Nó chỉ có thể ảnh hưởng đến chất lượng phát âm (làm khó nói rõ một số âm) chứ không làm chậm quá trình phát triển ngôn ngữ của bé.

5. Mẹ nên đi khám ở đâu để biết bé có bị thắt lưỡi hay không?

Mẹ có thể đưa bé đến khám tại các bệnh viện phụ sản hoặc bệnh viện nhi khoa uy tín. Các bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (lactation consultant) sẽ là người đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.

Tóm tắt nội dung

1. Thắt lưỡi (Ankyloglossia) là tình trạng bẩm sinh khiến dây thắng lưỡi ngắn, gây hạn chế cử động của lưỡi.
2. Các dấu hiệu điển hình bao gồm: đau đầu ti, bé bú kêu chép chép, khó ngậm bắt vú và chậm tăng cân.
3. Không nên mặc định mọi trường hợp thắt lưỡi đều cần phẫu thuật; hãy ưu tiên các phương pháp hỗ trợ bú mẹ trước.
4. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia sữa mẹ để được chẩn đoán chính xác nhất.

Tài liệu tham khảo

1. Tongue-Tie (Ankyloglossia) – Mayo Clinic – 05/2018
2. AAP: When breastfeeding problems arise in infant with tongue-tie, don’t jump to surgery – American Academy of Pediatrics (AAP) – 07/2024
3. Ankyloglossia (Tongue Tie) – Children’s Hospital of Philadelphia (CHOP) – 2024