Danh mục: Tin tức dành cho phụ huynh

Với nhiều gia đình bận rộn, việc để trẻ có thời gian vui chơi ngoài trời là một phần quan trọng trong lịch sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, khi bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi, Ba Mẹ không chỉ cần quan tâm đến địa điểm mà còn cần thống nhất rõ cách di chuyển, thời gian vui chơi, mức độ giám sát và phương án xử lý nếu có tình huống phát sinh. Từ một buổi đi công viên với trẻ, xuống sân chung cư đến hoạt động ngoài trời ở khu vui chơi, mỗi lựa chọn đều có những yếu tố an toàn riêng. WHO khuyến nghị trẻ nhỏ cần có cơ hội vận động và vui chơi phù hợp với độ tuổi, trong môi trường an toàn; với trẻ lớn hơn, hoạt động thể chất cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển.

Vì vậy, thay vì chỉ dặn bảo mẫu “đưa bé ra ngoài chơi”, Ba Mẹ nên biến việc này thành một kế hoạch chăm sóc rõ ràng, phù hợp với từng trẻ.

Lợi ích của hoạt động ngoài trời

Vận động giúp trẻ phát triển thể chất

Hoạt động ngoài trời tạo thêm không gian để trẻ đi bộ, chạy, leo trèo, ném bóng hoặc tham gia những trò chơi vận động phù hợp với độ tuổi. WHO ghi nhận hoạt động thể chất ở trẻ có liên quan đến sự phát triển vận động, nhận thức, sức khỏe xương và thể chất nói chung.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, vận động không nhất thiết phải là một bài tập được lên lịch cứng nhắc. Một buổi đi dạo quanh khu dân cư, chơi bóng ở sân chung cư hoặc khám phá thiên nhiên cũng có thể trở thành cơ hội để trẻ vận động.

Ba Mẹ có thể trao đổi với bảo mẫu về những hoạt động phù hợp như:

• Đi bộ trong khuôn viên chung cư.
• Chơi bóng ở khu vực được phép.
• Đi công viên với trẻ.
• Chơi cầu trượt, xích đu phù hợp độ tuổi.
• Quan sát cây cối, hoa lá và các yếu tố tự nhiên.
• Đạp xe hoặc sử dụng phương tiện vận động phù hợp với khả năng của trẻ.
• Tham gia các trò chơi vận động đơn giản cùng bảo mẫu.

WHO cũng khuyến nghị trẻ dưới 5 tuổi có nhiều cơ hội vận động và vui chơi phù hợp với khả năng trong ngày.

Hoạt động ngoài trời cũng là cơ hội tương tác

Giá trị của việc ra ngoài không chỉ nằm ở vận động.

Khi cùng trẻ đi dạo, bảo mẫu có thể trò chuyện về những gì trẻ nhìn thấy, đặt câu hỏi, khuyến khích trẻ quan sát hoặc cùng chơi một trò chơi đơn giản. Đây là những tương tác trực tiếp có thể giúp buổi vui chơi trở nên có ý nghĩa hơn thay vì chỉ đơn thuần đưa trẻ ra khỏi nhà.

Ví dụ, thay vì để trẻ ngồi một chỗ trong công viên, bảo mẫu có thể cùng trẻ tìm những loại lá khác nhau, đếm số quả bóng, quan sát phương tiện giao thông từ vị trí an toàn hoặc chơi trò chuyền bóng.

Với trẻ lớn, hoạt động ngoài trời còn có thể tạo cơ hội rèn luyện tính tự lập ở mức phù hợp: tự mang bình nước, cất đồ chơi sau khi chơi hoặc ghi nhớ những nguyên tắc an toàn đã được người lớn hướng dẫn.

Điều quan trọng là mức độ tự chủ phải phù hợp với tuổi và khả năng của trẻ. Tự lập không đồng nghĩa với để trẻ tự xoay xở trong những tình huống có nguy cơ mất an toàn.

Hoạt động ngoài trời cho trẻ cần đi cùng sự quan sát và hướng dẫn phù hợp từ người lớn.

Chọn hoạt động theo độ tuổi và khả năng của trẻ

Không phải địa điểm vui chơi nào cũng phù hợp với mọi trẻ.

Một em bé còn nhỏ sẽ có nhu cầu khác với trẻ 5 tuổi hay 9 tuổi. Ngay cả hai trẻ cùng độ tuổi cũng có thể khác nhau về khả năng vận động, tính khí và mức độ cần hỗ trợ.

Khi lựa chọn hoạt động ngoài trời, Ba Mẹ và bảo mẫu nên cân nhắc:

Yếu tố	Điều cần xem xét
Độ tuổi	Hoạt động có phù hợp với giai đoạn phát triển của trẻ không?
Khả năng vận động	Trẻ đã đủ khả năng sử dụng thiết bị hay tham gia trò chơi chưa?
Không gian	Có khu vực dành riêng cho trẻ và ít nguy cơ giao thông không?
Thời tiết	Nắng nóng, mưa, nhiệt độ và chất lượng không khí có phù hợp không?
Mức độ giám sát	Bảo mẫu có thể quan sát trẻ liên tục và can thiệp khi cần không?
Thời lượng	Có phù hợp với lịch ăn, ngủ và sinh hoạt của trẻ không?

Một nguyên tắc đơn giản là hoạt động càng phức tạp hoặc có nguy cơ cao, yêu cầu giám sát càng chặt chẽ.

Những rủi ro cần lường trước

Giao thông và nguy cơ trẻ đi lạc

Một trong những vấn đề Ba Mẹ cần đặc biệt lưu ý khi bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi là quá trình di chuyển.

Ngay cả quãng đường ngắn từ nhà đến công viên cũng có thể có xe máy, ô tô, lối giao nhau hoặc những khu vực đông người. Trẻ nhỏ chưa có khả năng tự đánh giá đầy đủ nguy cơ giao thông nên không nên được kỳ vọng tự kiểm soát tình huống.

CDC khuyến nghị trẻ nhỏ cần được giám sát khi chơi bên ngoài, tránh khu vực giao thông và được hướng dẫn những nguyên tắc an toàn phù hợp với độ tuổi.

Ba Mẹ nên thống nhất với bảo mẫu:

• Được phép đi bộ đến đâu.
• Có được băng qua đường hay không.
• Nếu phải qua đường thì người lớn thực hiện như thế nào.
• Có được sử dụng phương tiện di chuyển hay không.
• Trẻ cần ở vị trí nào khi di chuyển.
• Bảo mẫu có cần liên hệ Ba Mẹ trước khi thay đổi địa điểm không.

Với trẻ nhỏ, nguyên tắc không nên là “bé biết đường rồi” mà là người lớn chủ động kiểm soát môi trường xung quanh trẻ.

Khu vui chơi, cầu trượt và thiết bị vận động

Khu vui chơi tưởng như quen thuộc vẫn có thể phát sinh nguy cơ nếu thiết bị không phù hợp với độ tuổi hoặc trẻ sử dụng sai cách.

AAP khuyến nghị chọn thiết bị phù hợp với độ tuổi, kích thước và khả năng phát triển của trẻ; đồng thời người lớn cần giám sát trong quá trình chơi.

Trước khi cho trẻ chơi, bảo mẫu có thể kiểm tra nhanh:

• Thiết bị có phù hợp với độ tuổi của trẻ không?
• Bề mặt có quá nóng không?
• Có bộ phận sắc nhọn, hỏng hoặc bất thường không?
• Khu vực xung quanh có vật cản không?
• Có quá đông trẻ khiến việc quan sát khó khăn không?
• Trẻ có đang sử dụng thiết bị vượt quá khả năng của mình không?

Đặc biệt, không nên để việc “trẻ đang chơi rất vui” trở thành lý do khiến người lớn giảm mức độ quan sát.

Bé vui chơi, vận động và khám phá trong sự đồng hành sát sao của người chăm sóc.

Thời tiết, nắng nóng và chất lượng không khí

Thời tiết là yếu tố thường bị bỏ qua khi lập kế hoạch hoạt động ngoài trời.

AAP khuyến nghị bảo vệ trẻ khỏi ánh nắng trực tiếp, đặc biệt với trẻ nhỏ; trẻ dưới 6 tháng nên được tránh ánh nắng trực tiếp và ưu tiên bóng râm, quần áo phù hợp. Với trẻ lớn hơn, gia đình cần kết hợp các biện pháp bảo vệ khỏi tia UV.

Vào những ngày nóng, bảo mẫu cũng cần chú ý đến việc nghỉ ngơi và cung cấp đủ nước. CDC khuyến nghị người chăm sóc quan tâm đến tình trạng nóng, việc uống nước và điều kiện chất lượng không khí khi tổ chức hoạt động ngoài trời.

Do đó, trước khi ra ngoài, bảo mẫu nên kiểm tra:

• Thời tiết trong khoảng thời gian dự kiến.
• Mức độ nắng nóng.
• Khả năng mưa hoặc giông.
• Chất lượng không khí nếu khu vực có nguy cơ ô nhiễm.
• Địa điểm có bóng râm hay không.
• Nhu cầu uống nước và nghỉ của trẻ.

Nếu điều kiện không phù hợp, kế hoạch có thể chuyển sang hoạt động trong nhà thay vì cố gắng duy trì lịch đi chơi.

Những khu vực có nước cần mức giám sát đặc biệt

Hồ bơi, hồ nước, đài phun nước, khu vui chơi nước hoặc bãi biển đều cần được xem là môi trường có nguy cơ cao.

CDC nhấn mạnh rằng trẻ có thể gặp nguy cơ đuối nước nhanh chóng và người lớn cần giám sát liên tục khi trẻ ở trong hoặc gần nước; người giám sát cũng không nên bị phân tâm bởi điện thoại hoặc hoạt động khác.

Vì vậy, nếu gia đình không thống nhất trước về việc cho trẻ tiếp xúc với nước, bảo mẫu không nên tự ý đưa trẻ đến khu vực này.

Nguyên tắc an toàn bắt buộc

Bảo mẫu cần luôn biết trẻ đang ở đâu

Nguyên tắc quan trọng nhất khi bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi là duy trì khả năng quan sát phù hợp với độ tuổi và hoàn cảnh.

AAP lưu ý rằng ngay cả sân chơi được thiết kế an toàn vẫn cần sự hướng dẫn và giám sát của người lớn.

Điều này có nghĩa là bảo mẫu không nên:

• Mải sử dụng điện thoại trong khi trẻ chơi.
• Đeo tai nghe khiến khó nhận biết tình huống xung quanh.
• Rời khỏi khu vui chơi mà không có người lớn khác tiếp nhận việc giám sát.
• Cho trẻ đi quá xa khỏi tầm quan sát.
• Để trẻ tự di chuyển trong khu vực đông người.

Với trẻ nhỏ, khoảng cách an toàn cần được hiểu theo hoàn cảnh thực tế chứ không phải một con số cố định.

Không tự ý thay đổi kế hoạch đã thống nhất

Ba Mẹ nên trao cho bảo mẫu một phạm vi di chuyển cụ thể.

Ví dụ:

“Bé có thể chơi tại sân chung cư hoặc công viên cách nhà 5 phút đi bộ. Nếu muốn đến địa điểm khác, bảo mẫu cần báo Ba Mẹ trước.”

Cách thống nhất này giúp giảm những tình huống như bảo mẫu tự ý đưa trẻ đến trung tâm thương mại, khu vui chơi, nhà người quen hoặc một địa điểm khác ngoài kế hoạch.

Nếu phát sinh tình huống bất ngờ, chẳng hạn công viên đóng cửa hoặc thời tiết thay đổi, bảo mẫu có thể lựa chọn phương án thay thế trong phạm vi đã được gia đình cho phép hoặc liên hệ Ba Mẹ để trao đổi.

Chuẩn bị những vật dụng cần thiết

Tùy độ tuổi và thời lượng ra ngoài, bảo mẫu có thể chuẩn bị một túi nhỏ gồm:

• Nước uống.
• Khăn giấy hoặc khăn sạch.
• Quần áo dự phòng nếu cần.
• Tã và vật dụng vệ sinh với trẻ nhỏ.
• Mũ, áo chống nắng hoặc vật dụng bảo vệ phù hợp.
• Đồ dùng cần thiết theo thói quen của trẻ.
• Thông tin liên hệ của Ba Mẹ.

Không nên mang quá nhiều đồ khiến việc di chuyển trở nên bất tiện. Quan trọng hơn là bảo mẫu phải biết những vật dụng nào thực sự cần thiết đối với từng trẻ.

Có phương án liên hệ khi phát sinh sự cố

Trước khi cho trẻ ra ngoài, Ba Mẹ nên thống nhất:

1. Số điện thoại liên hệ chính.
2. Người liên hệ thay thế nếu Ba Mẹ không nghe máy.
3. Khi nào bảo mẫu phải gọi ngay.
4. Trong trường hợp nào cần đưa trẻ về nhà.
5. Nếu trẻ bị thương hoặc có biểu hiện bất thường thì cần thực hiện theo hướng dẫn nào của gia đình.
6. Nếu không thể tiếp tục hành trình thì địa điểm quay về là đâu.

Bảo mẫu không cần tự đưa ra những quyết định vượt quá phạm vi công việc. Điều quan trọng là nhận biết tình huống, bảo đảm trẻ ở nơi an toàn và liên hệ đúng người khi cần.

An toàn khi ra ngoài luôn là ưu tiên trong mỗi hoạt động vui chơi của trẻ.

Cách thống nhất phạm vi di chuyển

Ba Mẹ nên lập “bản đồ phạm vi” đơn giản cho bảo mẫu

Không cần một tài liệu phức tạp. Một danh sách ngắn cũng có thể giúp hai bên hiểu giống nhau.

Nội dung	Ví dụ thống nhất
Địa điểm được phép	Sân chung cư, công viên gần nhà
Địa điểm cần hỏi trước	Khu vui chơi, trung tâm thương mại
Phương tiện	Đi bộ, xe đẩy; phương tiện khác cần báo trước
Thời gian	8h30–10h hoặc 16h30–18h
Khu vực không được đến	Đường lớn, khu vực có nước nếu chưa được phép
Quy tắc điện thoại	Không sử dụng điện thoại khi đang trực tiếp giám sát trẻ
Khi thời tiết xấu	Chuyển sang hoạt động trong nhà
Khi trẻ có vấn đề	Đưa trẻ về nơi an toàn và liên hệ Ba Mẹ

Cách làm này đặc biệt hữu ích với gia đình có trẻ nhỏ hoặc có nhiều người cùng tham gia chăm sóc.

Thống nhất theo từng độ tuổi

Phạm vi di chuyển của trẻ 1 tuổi chắc chắn không giống trẻ 8 tuổi.

Độ tuổi	Ưu tiên khi ra ngoài
0–2 tuổi	Không gian gần, ít đông, tránh nắng trực tiếp, giám sát sát sao
2–4 tuổi	Sân chơi phù hợp, hoạt động vận động đơn giản, luôn có người lớn bên cạnh
5–7 tuổi	Có thể mở rộng hoạt động nhưng vẫn cần giới hạn khu vực rõ ràng
8–10 tuổi	Có thể tăng mức độ chủ động phù hợp nhưng vẫn cần quy tắc về địa điểm, giao thông và liên hệ

Đây không phải những giới hạn cứng áp dụng cho mọi trẻ. Ba Mẹ nên điều chỉnh dựa trên khả năng, sức khỏe, tính cách và môi trường thực tế của con.

Checklist đánh giá bảo mẫu trước khi giao việc đưa trẻ ra ngoài

Khi tìm bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi, Ba Mẹ có thể trao đổi trước về những tiêu chí sau:

• Có kinh nghiệm chăm trẻ cùng độ tuổi.
• Biết cách giám sát trẻ khi ở ngoài.
• Hiểu các nguyên tắc cơ bản về giao thông và khu vui chơi.
• Biết nhận diện những môi trường có nguy cơ cao.
• Có khả năng tổ chức hoạt động ngoài trời phù hợp.
• Không sử dụng điện thoại làm ảnh hưởng đến việc giám sát.
• Tôn trọng phạm vi di chuyển do gia đình thống nhất.
• Chủ động báo Ba Mẹ khi có thay đổi.
• Bình tĩnh khi trẻ không hợp tác hoặc phát sinh tình huống bất ngờ.
• Trao đổi rõ ràng về những việc mình có thể và không thể đảm nhận.

Đây cũng là lý do tính minh bạch rất quan trọng khi tìm người chăm trẻ. Ba Mẹ nên được biết thông tin về kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc và cách làm việc của bảo mẫu để chủ động đánh giá mức độ phù hợp với gia đình.

Hãy là một phần của hệ sinh thái kết nối Đối tác Bảo mẫu đầu tiên tại Việt Nam bằng việc ứng tuyển [trở thành bảo mẫu MomHub].

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu có nên đưa trẻ ra ngoài chơi mỗi ngày không?

Không có một lịch cố định phù hợp cho mọi trẻ. Việc ra ngoài cần dựa trên độ tuổi, sức khỏe, thời tiết, môi trường và lịch sinh hoạt của trẻ. Với trẻ nhỏ, điều quan trọng là có đủ cơ hội vận động và vui chơi phù hợp, không nhất thiết ngày nào cũng phải đến một địa điểm bên ngoài nhà. WHO khuyến nghị trẻ nhỏ có nhiều cơ hội vận động và vui chơi phù hợp trong ngày.

2. Bảo mẫu có được tự quyết định đưa trẻ đến địa điểm khác không?

Nên thống nhất trước với Ba Mẹ. Nếu địa điểm nằm ngoài phạm vi đã được gia đình cho phép, bảo mẫu nên trao đổi trước, đặc biệt khi cần sử dụng phương tiện di chuyển hoặc đến nơi có mức độ rủi ro cao hơn.

3. Khi đi công viên với trẻ, bảo mẫu cần chú ý điều gì?

Bảo mẫu cần chọn thiết bị phù hợp với độ tuổi, kiểm tra môi trường chơi, duy trì quan sát và can thiệp khi trẻ sử dụng thiết bị không an toàn. AAP khuyến nghị người lớn giám sát trẻ tại sân chơi và lựa chọn thiết bị phù hợp với độ tuổi, khả năng của trẻ.

4. Có nên cho bảo mẫu đưa trẻ đến hồ bơi hoặc khu vui chơi nước?

Chỉ nên thực hiện khi Ba Mẹ đã thống nhất rõ. Khu vực có nước cần mức giám sát đặc biệt vì nguy cơ đuối nước có thể xảy ra nhanh chóng. CDC khuyến nghị giám sát liên tục khi trẻ ở trong hoặc gần nước và tránh để người giám sát bị phân tâm.

5. Nếu trời quá nóng, bảo mẫu có nên vẫn đưa trẻ ra ngoài?

Không nhất thiết. Nếu thời tiết quá nóng, nắng mạnh hoặc chất lượng không khí không phù hợp, nên điều chỉnh lịch hoặc chuyển sang hoạt động trong nhà. Khi ra ngoài, trẻ cần được nghỉ, uống đủ nước và có biện pháp bảo vệ khỏi ánh nắng phù hợp.

6. Bảo mẫu có thể dùng điện thoại khi đưa trẻ đi chơi không?

Điện thoại có thể cần thiết để liên hệ với Ba Mẹ trong một số tình huống, nhưng không nên trở thành yếu tố làm giảm khả năng giám sát trẻ. Đặc biệt khi trẻ ở gần nước hoặc đang tham gia hoạt động có nguy cơ, người chăm sóc cần tập trung vào trẻ.

7. Ba Mẹ nên dặn bảo mẫu những gì trước khi đưa trẻ ra ngoài?

Nên thống nhất tối thiểu về địa điểm được phép, thời gian, phương tiện di chuyển, những khu vực không được đến, vật dụng cần mang theo, quy tắc sử dụng điện thoại và cách liên hệ khi có sự cố.

8. Tiêu chí nào quan trọng khi chọn bảo mẫu thường xuyên đưa trẻ ra ngoài?

Ba Mẹ nên xem xét kinh nghiệm với độ tuổi của trẻ, khả năng quan sát, hiểu biết về an toàn khi ra ngoài, kỹ năng tổ chức hoạt động, giao tiếp và mức độ tôn trọng quy định của gia đình. Không nên chỉ dựa vào một tiêu chí như số năm kinh nghiệm mà cần đánh giá sự phù hợp tổng thể.

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi cần tuân thủ phạm vi di chuyển và nguyên tắc do Ba Mẹ thống nhất.
• Hoạt động ngoài trời cho trẻ tạo cơ hội vận động, vui chơi, khám phá và tương tác trực tiếp.
• Khi đi công viên với trẻ, cần chọn thiết bị phù hợp độ tuổi và duy trì sự giám sát chủ động.
• An toàn khi ra ngoài bao gồm an toàn giao thông, sân chơi, thời tiết, ánh nắng, nước và nguy cơ trẻ đi lạc.
• Ba Mẹ nên thống nhất trước địa điểm, thời gian, phương tiện và quy tắc liên hệ.
• Bảo mẫu không nên tự ý thay đổi phạm vi di chuyển hoặc đưa trẻ đến môi trường có nguy cơ cao nếu chưa được gia đình cho phép.
• Khi lựa chọn bảo mẫu, Ba Mẹ nên đánh giá kinh nghiệm, kỹ năng, khả năng giám sát và mức độ phù hợp với nhu cầu thực tế.
• Minh bạch ngay từ đầu giúp Ba Mẹ chủ động hơn trong việc giao việc và phối hợp chăm sóc trẻ.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Với Momhub, việc tìm người chăm trẻ không chỉ dừng ở câu hỏi “ai có thể trông bé”, mà còn là ai phù hợp với cách chăm sóc, lịch sinh hoạt và những nguyên tắc an toàn của gia đình.

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, kết nối Ba Mẹ với các Đối tác Bảo mẫu phù hợp. Trong quá trình lựa chọn, Ba Mẹ có thể chủ động tìm hiểu thông tin, kinh nghiệm, kỹ năng và phạm vi công việc để trao đổi trước khi quyết định.

Đặc biệt với những gia đình có nhu cầu bảo mẫu đưa trẻ ra ngoài chơi, việc thống nhất rõ phạm vi di chuyển, hoạt động được phép và cách phối hợp khi có tình huống phát sinh là một phần quan trọng của quá trình chăm sóc.

Mỗi gia đình có một lịch sinh hoạt và tiêu chí riêng. Vì vậy, lựa chọn người đồng hành phù hợp và trao đổi minh bạch ngay từ đầu sẽ giúp việc chăm sóc trẻ rõ ràng, chủ động hơn.

Tài liệu tham khảo

• Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age – World Health Organization (WHO) – 02/04/2019.
• To grow up healthy, children need to sit less and play more – World Health Organization (WHO) – 24/04/2019.
• Physical activity – World Health Organization (WHO) – 26/06/2024.
• Clean, safe and secure environments to support early childhood development – World Health Organization (WHO) – 27/11/2019.
• Outdoor Play and Safety for Children in ECE – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – cập nhật 20/08/2026.
• Positive Parenting Tips: Preschoolers (3–5 years old) – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – cập nhật 2026.
• Playground Safety: How to Ensure Injury-Free Fun – Julie Gilchrist, MD, FAAP – HealthyChildren.org/American Academy of Pediatrics – cập nhật 31/03/2025.
• Sun Safety: Information for Parents About Sunburn & Sunscreen – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – cập nhật 08/09/2024.
• Summer Sun, Heat & Air Quality: Tips to Keep Kids Safe – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – cập nhật 2024.
• Beach Safety for Families: How to Keep Kids Safe in the Sun, Sand & Surf – Lois Lee, MD, MPH, FAAP – HealthyChildren.org/American Academy of Pediatrics.

Khi nhờ bảo mẫu chăm con, nhiều Ba Mẹ quan tâm đến việc ăn, ngủ, vui chơi nhưng đôi khi lại bỏ sót một vấn đề rất thực tế: bảo mẫu và thời gian xem màn hình. Trong lúc chăm trẻ, điện thoại, tivi hoặc máy tính bảng có thể trở thành giải pháp nhanh để giúp bé ngồi yên, ăn uống hoặc giải trí. Tuy nhiên, nếu không có quy định từ trước, thời gian sử dụng thiết bị rất dễ kéo dài hơn dự kiến và chiếm mất khoảng thời gian dành cho vận động, đọc sách, trò chuyện hay chơi cùng người chăm sóc. Các khuyến nghị hiện nay không chỉ quan tâm đến số phút trẻ nhìn vào màn hình mà còn xem xét nội dung, thời điểm sử dụng và những hoạt động mà màn hình có thể thay thế.

Vì sao cần giới hạn màn hình với trẻ nhỏ

Màn hình không nên thay thế các hoạt động phát triển quan trọng

Với trẻ nhỏ, một ngày không chỉ cần thời gian nghỉ ngơi mà còn cần vận động, tương tác với người lớn, chơi tự do, khám phá môi trường và giao tiếp.

Đây là lý do bảo mẫu và thời gian xem màn hình cần được Ba Mẹ thống nhất như một phần của kế hoạch chăm sóc tổng thể, thay vì xem thiết bị như một cách đơn giản để “giữ bé ngoan”.

WHO khuyến nghị trẻ dưới 5 tuổi cần có sự cân bằng giữa vận động, thời gian tĩnh tại và giấc ngủ. Đặc biệt, WHO không khuyến nghị thời gian sử dụng màn hình tĩnh tại cho trẻ dưới 1 tuổi; với trẻ 1 tuổi, thời gian màn hình không được khuyến nghị; trẻ 2 tuổi và 3-4 tuổi nên giới hạn ở mức không quá 1 giờ mỗi ngày, trong đó ít hơn vẫn tốt hơn.

Khi trẻ ngồi xem video trong thời gian dài, khoảng thời gian đó có thể “lấn” sang những hoạt động có giá trị khác như:

• Chơi vận động.
• Đọc sách cùng người lớn.
• Trò chuyện và kể chuyện.
• Chơi đồ chơi hoặc trò chơi tưởng tượng.
• Khám phá ngoài trời.
• Tương tác với anh chị em hoặc người thân.

Bảo mẫu ưu tiên những hoạt động tương tác trực tiếp thay vì để trẻ phụ thuộc vào thiết bị.

Với trẻ từ 5-10 tuổi, AAP cũng khuyến nghị gia đình nhìn rộng hơn con số thời gian sử dụng thiết bị, xem xét liệu màn hình có đang lấn át giấc ngủ, việc học, vận động, giao tiếp và các hoạt động quan trọng khác hay không.

Trẻ xem tivi điện thoại cần được quản lý theo độ tuổi

Không nên áp dụng một con số thời gian giống nhau cho mọi trẻ.

Một em bé dưới 2 tuổi có nhu cầu tương tác trực tiếp rất khác với trẻ 7-8 tuổi. Trẻ lớn hơn có thể sử dụng thiết bị cho một số hoạt động học tập hoặc giải trí có chọn lọc, nhưng vẫn cần giới hạn và sự đồng hành của người lớn.

Ba Mẹ có thể tham khảo khung dưới đây:

Độ tuổi	Định hướng sử dụng màn hình	Điều cần ưu tiên
Dưới 1 tuổi	Không khuyến nghị screen time thường quy	Tương tác trực tiếp, vận động, ngủ
1 tuổi	Không khuyến nghị screen time thường quy	Chơi, khám phá, giao tiếp
2 tuổi	Không quá khoảng 1 giờ/ngày	Nội dung phù hợp, có người lớn đồng hành
3-4 tuổi	Không quá khoảng 1 giờ/ngày	Chơi, vận động, đọc sách, tương tác
5-10 tuổi	Cần kế hoạch phù hợp từng trẻ	Cân bằng học tập, ngủ, vận động, gia đình và giải trí

Các mốc dành cho trẻ dưới 5 tuổi trong bảng trên dựa trên hướng dẫn của WHO. Với nhóm 5-10 tuổi, AAP hiện chuyển trọng tâm từ một giới hạn thời gian cứng nhắc sang việc xem xét trẻ, nội dung, cách sử dụng, những hoạt động bị “lấn át” và giao tiếp trong gia đình.

Vì vậy, Ba Mẹ không nên chỉ giao cho bảo mẫu một câu như “hạn chế cho bé xem điện thoại”, mà nên quy định cụ thể hơn.

Vì sao bảo mẫu dễ lạm dụng thiết bị

Thiết bị có thể trở thành giải pháp nhanh khi trẻ khó hợp tác

Cần nói rõ rằng không phải bảo mẫu nào cũng có xu hướng cho trẻ sử dụng thiết bị quá nhiều. Tuy nhiên, trong thực tế chăm sóc trẻ, màn hình có thể trở thành một công cụ thuận tiện khi người chăm sóc gặp tình huống khó.

Ví dụ:

• Bé đang khóc và khó dỗ.
• Bé không chịu ăn.
• Bé đòi một món đồ chơi.
• Bé buồn chán khi ở trong nhà.
• Bảo mẫu cần chuẩn bị đồ ăn.
• Bảo mẫu muốn có vài phút để hoàn thành một công việc khác.

Trong những tình huống như vậy, mở một video hoạt hình có thể khiến trẻ chú ý rất nhanh. Nếu không có quy định rõ ràng, một lần 10-15 phút có thể dần trở thành thói quen lặp lại nhiều lần trong ngày.

Điểm cần lưu ý không phải là quy kết rằng bảo mẫu “lười” hay “lạm dụng” thiết bị, mà là thiết kế cách chăm sóc để người chăm sóc không phải phụ thuộc vào màn hình như giải pháp mặc định.

Canadian Paediatric Society cũng lưu ý rằng thời gian màn hình tĩnh tại không nên trở thành một phần thường xuyên của việc chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi; đồng thời khuyến khích sự tham gia và tương tác của người chăm sóc khi trẻ tiếp xúc với phương tiện số.

Trẻ xem tivi điện thoại cần có giới hạn rõ ràng và sự đồng hành của người lớn.

Bảo mẫu cần biết rõ khi nào được và không được dùng thiết bị

Một quy định hiệu quả không nhất thiết phải cấm tuyệt đối mọi thiết bị.

Điều quan trọng là Ba Mẹ xác định trước:

Thiết bị nào được phép sử dụng?

• Tivi.
• Máy tính bảng.
• Điện thoại của gia đình.
• Máy tính phục vụ học tập.

Dùng vào thời điểm nào?

• Sau khi hoàn thành bài học.
• Một khoảng thời gian giải trí cố định.
• Khi Ba Mẹ và bảo mẫu đã thống nhất.
• Không sử dụng trong bữa ăn hoặc trước giờ ngủ.

Nội dung nào được phép?

• Nội dung phù hợp độ tuổi.
• Video được Ba Mẹ lựa chọn.
• Chương trình phục vụ mục đích học tập nếu gia đình có nhu cầu.

Ai quyết định?

• Ba Mẹ là người thống nhất nguyên tắc.
• Bảo mẫu thực hiện trong phạm vi được giao.
• Nếu phát sinh tình huống ngoài quy định, bảo mẫu trao đổi với Ba Mẹ.

AAP khuyến nghị gia đình xây dựng một kế hoạch sử dụng phương tiện số, xác định thời gian và không gian không dùng thiết bị, đồng thời lựa chọn nội dung phù hợp thay vì chỉ tập trung vào số lượng thời gian.

Cách đặt quy định cụ thể

Đừng chỉ nói “hạn chế điện thoại”, hãy quy định bằng hành động

Một quy định càng cụ thể thì càng dễ thực hiện.

Ví dụ, thay vì:

“Cô hạn chế cho bé xem điện thoại nhé.”

Ba Mẹ có thể thống nhất:

“Bé không sử dụng điện thoại trong bữa ăn. Nếu có thời gian xem hoạt hình, cô cho bé xem nội dung đã được gia đình lựa chọn trong khoảng thời gian đã thống nhất. Khi hết thời gian, cô chuyển sang hoạt động khác.”

Cách nói này giúp cả hai bên hiểu rõ cùng một nguyên tắc.

Ba Mẹ có thể xây dựng một quy tắc màn hình cho trẻ gồm 6 nội dung:

1. Thiết bị nào được sử dụng.
2. Thời điểm được sử dụng.
3. Thời lượng mỗi lần.
4. Nội dung được phép xem.
5. Những thời điểm hoàn toàn không dùng.
6. Cách xử lý khi trẻ đòi xem thêm.

Tạo “vùng không màn hình” trong sinh hoạt của trẻ

Một số thời điểm có thể được quy định cố định là không sử dụng thiết bị, chẳng hạn:

• Trong bữa ăn.
• Khi đang chơi cùng bảo mẫu.
• Trong thời gian đọc sách.
• Khi gia đình đang trò chuyện.
• Trước giờ ngủ.
• Khi trẻ đang tham gia hoạt động ngoài trời.

AAP cũng khuyến nghị xây dựng những khoảng thời gian và không gian không có màn hình, đặc biệt trong bữa ăn và trước giờ ngủ.

Quy định này cũng giúp bảo mẫu chủ động hơn. Khi trẻ hỏi “Con xem điện thoại được không?”, người chăm sóc không phải tự quyết định mà chỉ cần dựa trên thỏa thuận của gia đình.

Minh bạch trong quy định sử dụng thiết bị giúp Ba Mẹ và bảo mẫu phối hợp dễ dàng hơn.

Nên thống nhất cả cách kết thúc thời gian xem

Một vấn đề thường gặp không nằm ở việc bắt đầu xem mà ở lúc phải tắt thiết bị.

Trẻ có thể phản ứng mạnh khi video kết thúc, đặc biệt nếu việc tắt màn hình xảy ra đột ngột.

Ba Mẹ có thể thống nhất với bảo mẫu:

• Báo trước vài phút.
• Nói rõ video nào là video cuối.
• Không bật thêm video mới để tránh trẻ khóc.
• Chuyển ngay sang một hoạt động đã chuẩn bị.
• Giữ cách phản hồi bình tĩnh và nhất quán.

AAP cũng lưu ý rằng việc kết thúc thời gian sử dụng màn hình có thể gây cảm xúc mạnh ở trẻ và khuyến nghị gia đình có kế hoạch rõ ràng thay vì chỉ đưa ra giới hạn mà không chuẩn bị cho thời điểm chuyển đổi.

Checklist Ba Mẹ có thể gửi cho bảo mẫu

Quy định màn hình của bé

• Thiết bị được phép sử dụng: __________
• Thời gian sử dụng: __________
• Nội dung được phép: __________
• Không dùng thiết bị khi: __________
• Không sử dụng thiết bị của bảo mẫu để cho bé xem ngoài thỏa thuận.
• Không tự ý tăng thời lượng.
• Nếu bé đòi xem thêm, chuyển sang hoạt động thay thế.
• Nếu có tình huống đặc biệt, trao đổi với Ba Mẹ.

Một checklist ngắn như vậy có thể giảm đáng kể sự khác biệt trong cách hiểu giữa gia đình và người chăm sóc.

Gợi ý hoạt động thay thế

Chuẩn bị sẵn danh sách hoạt động để bảo mẫu dễ thực hiện

Muốn giảm thời gian màn hình, gia đình không nên chỉ nói “không cho bé xem”. Cần có phương án thay thế đủ hấp dẫn và phù hợp với độ tuổi.

Với trẻ nhỏ, Ba Mẹ có thể chuẩn bị:

Nhóm vận động

• Ném bóng vào rổ nhỏ.
• Đi theo đường kẻ.
• Nhảy theo nhạc.
• Chơi vượt chướng ngại vật đơn giản.
• Đi dạo cùng người lớn.

Nhóm ngôn ngữ

• Đọc truyện tranh.
• Kể chuyện bằng tranh.
• Hát các bài hát thiếu nhi.
• Đố vui theo độ tuổi.
• Cùng trẻ mô tả đồ vật xung quanh.

Nhóm sáng tạo

• Vẽ tranh.
• Tô màu.
• Xếp hình.
• Nặn đất sét phù hợp độ tuổi.
• Làm đồ thủ công đơn giản dưới sự giám sát của người lớn.

Nhóm kỹ năng

• Phân loại đồ chơi.
• Cất sách vào đúng vị trí.
• Gấp khăn đơn giản.
• Tưới cây.
• Chuẩn bị một số vật dụng đơn giản cho bữa ăn cùng người lớn.

WHO đặc biệt khuyến khích trẻ nhỏ có thời gian tương tác với người chăm sóc thông qua đọc sách, kể chuyện, hát và các hoạt động không dùng màn hình.

Hoạt động thay thế nên phù hợp với độ tuổi và sở thích của từng bé

Không phải hoạt động nào cũng phù hợp với mọi trẻ.

Một bé 2 tuổi có thể thích xếp hình lớn và đọc truyện tranh, trong khi bé 7 tuổi có thể thích vẽ, làm thủ công, chơi cờ hoặc vận động ngoài trời.

Ba Mẹ có thể lập một “menu hoạt động” để bảo mẫu lựa chọn:

Độ tuổi	Hoạt động gợi ý	Vai trò của bảo mẫu
0-2 tuổi	Đọc sách tranh, hát, chơi đồ chơi phù hợp, vận động trên sàn	Tương tác trực tiếp, quan sát an toàn
2-4 tuổi	Tô màu, xếp hình, kể chuyện, vận động	Hướng dẫn và cùng chơi
5-7 tuổi	Vẽ, thủ công, trò chơi đóng vai, đọc sách	Khuyến khích trẻ tự thực hiện
8-10 tuổi	Đọc sách, trò chơi bàn, thủ công, vận động	Hỗ trợ và tôn trọng tính tự chủ

Điều quan trọng là hoạt động thay thế không cần phải cầu kỳ. Một cuốn sách, hộp lego phù hợp, vài tờ giấy và bút màu đôi khi đã đủ để tạo ra một khoảng thời gian không màn hình có ý nghĩa.

Đọc sách, vui chơi và vận động có thể là những hoạt động thay thế giúp bé khám phá mỗi ngày.

Đánh giá bảo mẫu không chỉ dựa trên kinh nghiệm chăm trẻ

Khi tìm người chăm trẻ, Ba Mẹ nên xem xét cả cách người đó tổ chức thời gian cho trẻ.

Một số tiêu chí có thể đặt ra:

• Có kinh nghiệm với độ tuổi của bé hay không?
• Có biết tổ chức trò chơi phù hợp không?
• Có chủ động tương tác với trẻ không?
• Có hiểu quy định sử dụng thiết bị của gia đình không?
• Có sẵn sàng hạn chế việc sử dụng điện thoại cá nhân trong thời gian chăm bé không?
• Có biết báo lại cho Ba Mẹ khi trẻ liên tục đòi xem thiết bị không?
• Có tôn trọng những nguyên tắc đã thống nhất không?

Đây cũng là một phần của tính minh bạch khi tìm kiếm bảo mẫu. Ba Mẹ cần có đủ thông tin để chủ động đánh giá sự phù hợp thay vì chỉ lựa chọn dựa trên một vài tiêu chí chung.

Mối quan hệ chăm sóc hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc bảo mẫu có thể làm những công việc cơ bản, mà còn nằm ở khả năng phối hợp với cách gia đình nuôi dạy và tổ chức sinh hoạt cho trẻ.

Nếu bạn tin rằng việc chăm sóc trẻ em cần sự tận tâm và xứng đáng được trân trọng, hãy lựa chọn trở thành Đối tác Bảo mẫu MomHub.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu có nên cho trẻ xem tivi, điện thoại không?

Điều này phụ thuộc vào độ tuổi, nhu cầu của trẻ và quy định gia đình. Với trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, nên hạn chế thời gian màn hình và ưu tiên tương tác trực tiếp, vận động, đọc sách và vui chơi. Ba Mẹ nên thống nhất rõ với bảo mẫu thay vì để người chăm sóc tự quyết định.

2. Ba Mẹ nên quy định thời gian xem màn hình cho bảo mẫu như thế nào?

Nên ghi rõ thiết bị nào được sử dụng, thời lượng, nội dung, thời điểm không dùng và cách xử lý khi trẻ muốn xem thêm. Quy định càng cụ thể thì càng dễ thực hiện nhất quán.

3. Trẻ dưới 2 tuổi có nên xem điện thoại không?

WHO không khuyến nghị thời gian màn hình tĩnh tại cho trẻ dưới 1 tuổi và trẻ 1 tuổi. Với trẻ nhỏ, các hoạt động tương tác trực tiếp như đọc sách, kể chuyện, hát và chơi cùng người chăm sóc được ưu tiên.

4. Trẻ 5-10 tuổi có cần giới hạn màn hình không?

Có. Tuy nhiên, với nhóm tuổi này, Ba Mẹ nên xây dựng kế hoạch dựa trên tổng thể lịch sinh hoạt của trẻ, bao gồm giấc ngủ, học tập, vận động, gia đình, bạn bè và giải trí. AAP hiện nhấn mạnh việc xem xét những gì màn hình đang “lấn át” thay vì chỉ áp dụng một con số thời gian cứng nhắc cho mọi trẻ.

5. Nếu trẻ khóc khi bảo mẫu tắt điện thoại thì nên làm gì?

Bảo mẫu nên báo trước thời điểm kết thúc, giữ nguyên giới hạn đã thống nhất và chuyển trẻ sang một hoạt động thay thế. Không nên vì trẻ khóc mà liên tục kéo dài thời gian xem, vì điều này có thể khiến quy tắc trở nên thiếu nhất quán.

6. Có nên cấm bảo mẫu dùng điện thoại trong giờ làm?

Ba Mẹ có thể thống nhất quy định hợp lý về điện thoại cá nhân, đặc biệt khi bảo mẫu đang trực tiếp chăm trẻ. Tuy nhiên, nên phân biệt điện thoại phục vụ liên lạc cần thiết với việc sử dụng thiết bị cá nhân để giải trí. Nguyên tắc quan trọng là việc sử dụng điện thoại không được làm giảm khả năng quan sát và chăm sóc trẻ.

7. Nếu bảo mẫu thường xuyên cho trẻ xem màn hình ngoài quy định thì sao?

Ba Mẹ nên trao đổi cụ thể về tình huống, thời lượng và nguyên nhân, sau đó nhắc lại quy định đã thống nhất. Nếu việc này tiếp tục lặp lại, gia đình có thể đánh giá lại mức độ phù hợp của người chăm sóc với nhu cầu và nguyên tắc của gia đình.

8. Làm thế nào để trẻ bớt phụ thuộc vào màn hình khi có bảo mẫu?

Không nên chỉ tập trung vào việc cắt giảm. Gia đình nên chuẩn bị nhiều hoạt động thay thế, xây dựng lịch sinh hoạt dễ dự đoán và thống nhất cách chuyển từ màn hình sang hoạt động khác. Sự tham gia trực tiếp của bảo mẫu cũng rất quan trọng.

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu và thời gian xem màn hình cần được Ba Mẹ thống nhất rõ trước khi bắt đầu công việc.
• Với trẻ nhỏ, giới hạn màn hình cho trẻ giúp bảo vệ thời gian dành cho vận động, giấc ngủ, vui chơi và tương tác trực tiếp.
• WHO khuyến nghị trẻ dưới 1 tuổi không sử dụng màn hình tĩnh tại; trẻ 2-4 tuổi nên giới hạn khoảng 1 giờ/ngày hoặc ít hơn.
• Với trẻ 5-10 tuổi, nên đánh giá màn hình dựa trên sự cân bằng với học tập, ngủ, vận động, giao tiếp và các hoạt động khác.
• Trẻ xem tivi điện thoại không nên trở thành giải pháp mặc định mỗi khi trẻ buồn chán hoặc khó hợp tác.
• Ba Mẹ nên quy định rõ thiết bị, thời lượng, nội dung và thời điểm không sử dụng.
• Chuẩn bị sẵn hoạt động thay thế giúp bảo mẫu dễ tổ chức thời gian cho trẻ mà không cần phụ thuộc vào màn hình.
• Khi lựa chọn bảo mẫu, nên đánh giá kinh nghiệm, khả năng tương tác, kỹ năng tổ chức hoạt động và mức độ tuân thủ quy tắc gia đình.
• Tính minh bạch giúp Ba Mẹ chủ động lựa chọn người chăm sóc phù hợp với độ tuổi, thói quen và nhu cầu riêng của trẻ.
• Quy định về màn hình nên được xây dựng như một phần của kế hoạch chăm sóc, thay vì chỉ là một điều khoản cấm đoán.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, hướng đến việc kết nối Ba Mẹ với Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Với vấn đề bảo mẫu và thời gian xem màn hình, sự phù hợp không chỉ nằm ở kinh nghiệm chăm trẻ mà còn ở khả năng tôn trọng những nguyên tắc mà gia đình đã thống nhất. Ba Mẹ có thể chủ động trao đổi về lịch sinh hoạt, thói quen của bé, cách sử dụng thiết bị và những hoạt động gia đình mong muốn bảo mẫu ưu tiên.

Momhub hướng đến tính minh bạch trong quá trình tìm kiếm và kết nối để Ba Mẹ có thêm cơ sở đánh giá người chăm sóc dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc và mức độ phù hợp. Mỗi gia đình có một lịch sinh hoạt và nhu cầu khác nhau, vì vậy lựa chọn bảo mẫu cũng nên bắt đầu từ chính những điều con cần và gia đình coi trọng.

Tài liệu tham khảo

• Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age – World Health Organization (WHO) – 02/04/2019.
• To grow up healthy, children need to sit less and play more – World Health Organization (WHO) – 24/04/2019.
• WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour – World Health Organization (WHO) – 2020.
• Screen time and preschool children: Promoting health and development in a digital world – Michelle Ponti, Canadian Paediatric Society Digital Health Task Force – 24/11/2022.
• Kids & Screen Time: How to Use the 5 C’s of Media Guidance – American Academy of Pediatrics (AAP) Center of Excellence on Social Media and Youth Mental Health – cập nhật 06/01/2026.
• Kids & Screen Time: 5 C’s Questions for School-Age Children – American Academy of Pediatrics (AAP) Center of Excellence on Social Media and Youth Mental Health – cập nhật 30/04/2024.
• How to Build Healthy Digital Habits: 5 Tips for Families – American Academy of Pediatrics (AAP) Center of Excellence on Social Media and Youth Mental Health – truy cập 2026.
• Parental Controls: Setting Safe & Healthy Media Limits – American Academy of Pediatrics (AAP/HealthyChildren.org) – truy cập 2026.
• Screen Time & Temper Tantrums: Helpful Tips for Parents – Jenny Radesky, MD, FAAP – American Academy of Pediatrics/HealthyChildren.org – 2024.
• Tips to Support Healthy Routines for Children and Teens – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 20/12/2024.

Khi giao con cho một người chăm sóc, một trong những điều Ba Mẹ quan tâm không chỉ là bé được ăn, ngủ, chơi và sinh hoạt đúng giờ, mà còn là bảo mẫu phạt trẻ như thế nào khi bé không nghe lời. Trẻ nhỏ có thể khó hợp tác, cáu gắt, tranh giành đồ chơi hoặc thử giới hạn của người lớn. Nếu không thống nhất cách xử lý từ đầu, cùng một hành vi có thể được Ba Mẹ nhìn nhận theo một cách nhưng lại bị xử lý theo cách hoàn toàn khác khi ở cùng bảo mẫu.

Vì vậy, câu hỏi không đơn giản là “bảo mẫu có được phạt trẻ không?”, mà quan trọng hơn là bảo mẫu được phép xử lý hành vi của trẻ đến đâu, phương pháp nào phù hợp và giới hạn nào không được vượt qua. Các khuyến nghị hiện nay về nuôi dạy trẻ đều nhấn mạnh những phương pháp không bạo lực, thiết lập giới hạn rõ ràng và phản hồi nhất quán giữa những người chăm sóc trẻ.

Vì sao đây là vấn đề nhạy cảm

Bảo mẫu vừa chăm sóc vừa phải xử lý hành vi của trẻ

Trong thực tế, công việc chăm trẻ không chỉ xoay quanh những nhu cầu cơ bản. Bảo mẫu có thể phải nhắc trẻ cất đồ chơi, rửa tay trước khi ăn, ngồi đúng chỗ khi dùng bữa, chuẩn bị đi ngủ hoặc dừng một hành vi có nguy cơ gây mất an toàn.

Đặc biệt với trẻ từ 0-10 tuổi, khả năng kiểm soát cảm xúc và hiểu giới hạn thay đổi rất nhiều theo độ tuổi. Một em bé có thể khóc vì chưa diễn đạt được nhu cầu; trẻ mẫu giáo có thể phản ứng mạnh khi bị từ chối; trẻ lớn hơn có thể tranh luận hoặc cố tình thử giới hạn.

Do đó, bảo mẫu phạt trẻ không nên được hiểu đơn giản là người chăm sóc có quyền quyết định hình thức phạt bất cứ khi nào trẻ không nghe lời. Vai trò phù hợp hơn là hỗ trợ trẻ tuân thủ những quy tắc sinh hoạt mà gia đình đã thống nhất, đồng thời báo lại cho Ba Mẹ khi xuất hiện hành vi đáng lưu ý.

WHO khuyến nghị các phương pháp nuôi dạy dựa trên quy tắc rõ ràng, theo dõi hành vi, giao tiếp tích cực và các hình thức kỷ luật không bạo lực. Mục tiêu không chỉ là làm trẻ “nghe lời” ngay lập tức mà còn hỗ trợ mối quan hệ giữa trẻ và người chăm sóc.

Kỷ luật tích cực giúp trẻ hiểu quy tắc mà không cần đến đòn roi hay những lời làm tổn thương.

Kỷ luật không đồng nghĩa với trừng phạt

Một điểm Ba Mẹ nên thống nhất với bảo mẫu là sự khác nhau giữa kỷ luật tích cực và trừng phạt.

Kỷ luật hướng đến việc giúp trẻ hiểu:

• Hành vi nào được chấp nhận.
• Vì sao một hành vi không phù hợp.
• Trẻ có thể làm gì thay thế.
• Điều gì sẽ xảy ra nếu trẻ tiếp tục vi phạm một quy tắc đã được thống nhất.

Ví dụ, thay vì quát “Không được nghịch nữa!”, bảo mẫu có thể nói: “Con có thể chơi tiếp sau khi cất những món đồ này vào hộp nhé.”

Cách tiếp cận này giúp giới hạn được diễn đạt rõ ràng nhưng không biến việc chăm sóc thành cuộc đối đầu giữa người lớn và trẻ.

AAP khuyến nghị các hình thức kỷ luật tích cực như hướng dẫn bằng lời nói, làm mẫu hành vi phù hợp, chuyển hướng sự chú ý và thiết lập giới hạn; đồng thời không khuyến nghị đánh, tát, đe dọa, xúc phạm, làm nhục hoặc khiến trẻ xấu hổ.

Những hình thức tuyệt đối không chấp nhận

Không đánh, tát, véo, kéo hoặc dùng bạo lực với trẻ

Đây là ranh giới cần được xác định rõ ngay từ đầu khi gia đình và bảo mẫu trao đổi về cách chăm sóc.

Các hành vi như đánh, tát, véo, kéo tóc, lắc trẻ hoặc dùng bất kỳ hình thức gây đau đớn nào để buộc trẻ nghe lời không nên được xem là phương pháp kỷ luật.

WHO cho biết bằng chứng khoa học cho thấy hình phạt thể chất có nhiều nguy cơ gây hại và không mang lại lợi ích cho trẻ; tổ chức này khuyến khích các phương pháp nuôi dạy không bạo lực.

AAP cũng khuyến nghị cha mẹ và người chăm sóc không sử dụng đánh hoặc các hình thức trừng phạt thể chất với trẻ.

Vì vậy, nếu gia đình đang xây dựng quy tắc ứng xử với trẻ, điều đầu tiên nên ghi rõ là: không sử dụng bạo lực dưới bất kỳ lý do nào.

Không làm nhục, đe dọa hoặc dùng nỗi sợ để ép trẻ

Không phải chỉ hành động thể chất mới cần được lưu ý. Những lời nói như:

• “Con hư quá!”
• “Nếu không nghe lời thì cô sẽ bỏ con ở đây.”
• “Cô không thương con nữa.”
• “Con làm thế thì chẳng ai thích con.”
• Đem trẻ ra so sánh, chế giễu trước người khác.

có thể khiến việc sửa hành vi chuyển thành việc làm tổn thương trẻ.

UNICEF Việt Nam nhấn mạnh rằng la mắng và bạo lực không phải cách hiệu quả để giúp trẻ học cách kiểm soát hành vi; kỷ luật tích cực tập trung vào xây dựng mối quan hệ, đặt kỳ vọng và hướng dẫn trẻ.

Vì vậy, khi trao đổi về việc bảo mẫu phạt trẻ, Ba Mẹ nên hỏi cụ thể: “Nếu bé không hợp tác, cô thường xử lý như thế nào?” Câu hỏi này thường cho thấy rõ hơn cách một người chăm sóc nhìn nhận về kỷ luật so với việc chỉ hỏi “cô có yêu trẻ không?”.

Khi trẻ không nghe lời, bảo mẫu nên bình tĩnh hướng dẫn thay vì vội vàng trách phạt.

Không tự ý tước bỏ những nhu cầu cơ bản của trẻ

Một số hành vi không nên được sử dụng như hình thức trừng phạt, chẳng hạn cố tình bỏ bữa, hạn chế nước uống, cố tình trì hoãn việc đi vệ sinh hoặc làm gián đoạn nhu cầu nghỉ ngơi của trẻ.

Với trẻ nhỏ, ăn uống, ngủ nghỉ, vệ sinh và cảm giác an toàn là những nhu cầu chăm sóc cơ bản. Việc thiết lập giới hạn hành vi không nên biến thành việc kiểm soát các nhu cầu này.

Nếu trẻ không hợp tác trong một hoạt động, bảo mẫu nên báo lại cho Ba Mẹ khi tình huống lặp lại hoặc vượt quá những gì đã thống nhất, thay vì tự nghĩ ra một hình thức phạt mới.

Cách xử lý khi trẻ không nghe lời

Trước tiên cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ nhìn vào hành vi

Một đứa trẻ không làm theo yêu cầu không phải lúc nào cũng đang “cố tình chống đối”.

Trẻ có thể:

• Đang đói hoặc mệt.
• Chưa hiểu yêu cầu của người lớn.
• Đang quá tập trung vào một hoạt động.
• Khó chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác.
• Chưa đủ khả năng tự kiểm soát cảm xúc theo độ tuổi.
• Phản ứng vì một thay đổi trong lịch sinh hoạt.

Do đó, thay vì ngay lập tức nghĩ đến việc bảo mẫu phạt trẻ, người chăm sóc có thể quan sát và xác định nguyên nhân trước.

Ví dụ, nếu trẻ không chịu cất đồ chơi để đi ngủ, bảo mẫu có thể báo trước: “Con còn 5 phút để chơi, sau đó mình cùng cất đồ chơi và chuẩn bị đi ngủ nhé.”

Cách báo trước giúp trẻ có thời gian chuyển trạng thái và thường dễ hợp tác hơn.

Dùng quy tắc ngắn, rõ và phù hợp với độ tuổi

Trẻ nhỏ khó ghi nhớ quá nhiều yêu cầu cùng lúc. CDC khuyến nghị các quy tắc gia đình nên rõ ràng, cụ thể; với trẻ nhỏ, số lượng quy tắc nên vừa phải và tất cả người chăm sóc cần áp dụng thống nhất.

Thay vì nói:

“Con lúc nào cũng phải ngoan và nghe lời cô.”

Có thể chuyển thành:

“Mình không ném đồ chơi. Nếu con không muốn chơi nữa, mình đặt đồ chơi vào hộp.”

Quy tắc càng cụ thể, trẻ càng dễ hiểu mình cần làm gì.

Ưu tiên hướng dẫn và củng cố hành vi phù hợp

Khi trẻ thực hiện đúng, người chăm sóc có thể ghi nhận ngay:

• “Cô thấy con đã tự cất đồ chơi rồi.”
• “Con đã chờ đến lượt rất tốt.”
• “Con nhớ rửa tay trước khi ăn rồi.”

Sự ghi nhận cụ thể giúp trẻ biết hành vi nào đang được khuyến khích.

WHO cũng xác định củng cố tích cực, thiết lập quy tắc rõ ràng và sử dụng các hình thức kỷ luật không bạo lực là những thành phần quan trọng trong các chương trình nuôi dạy dựa trên bằng chứng.

Không đòn roi, không làm nhục – mỗi giới hạn đều cần được giải thích bằng sự tôn trọng.

Nếu cần hệ quả, phải là hệ quả đã được thống nhất

Kỷ luật tích cực không có nghĩa là trẻ muốn làm gì cũng được. Gia đình vẫn có thể đặt ra những giới hạn và hệ quả phù hợp.

Ví dụ:

Tình huống	Cách xử lý phù hợp
Trẻ ném đồ chơi	Nhắc dừng hành vi, hướng dẫn đặt đồ chơi xuống
Trẻ không muốn dọn đồ	Nhắc quy tắc và cùng trẻ thực hiện
Trẻ tranh đồ chơi	Hướng dẫn chờ lượt hoặc đổi hoạt động
Trẻ đánh người khác	Ngăn hành vi để đảm bảo an toàn, giúp trẻ bình tĩnh và hướng dẫn cách thể hiện nhu cầu
Trẻ liên tục vi phạm một quy tắc	Ghi nhận tình huống và trao đổi với Ba Mẹ

Điểm quan trọng là bảo mẫu không nên tự ý thay đổi toàn bộ cách giáo dục của gia đình chỉ vì một tình huống khó xử lý.

Thống nhất quy tắc ngay từ đầu

Ba Mẹ nên trao đổi rõ “được làm gì” và “không được làm gì”

Trước khi bắt đầu công việc, gia đình có thể tạo một bảng quy tắc ngắn dành cho người chăm sóc.

Ví dụ:

Quy tắc ứng xử với trẻ của gia đình

• Không đánh, tát, véo hoặc sử dụng bạo lực.
• Không quát mắng, xúc phạm hoặc làm nhục trẻ.
• Không đe dọa trẻ để ép trẻ nghe lời.
• Không tự ý thay đổi phương pháp ăn, ngủ, sinh hoạt đã thống nhất.
• Khi trẻ không hợp tác, ưu tiên hướng dẫn và chuyển hướng.
• Với hành vi nguy hiểm, ưu tiên đảm bảo an toàn trước.
• Những tình huống lặp lại hoặc bất thường cần được trao đổi với Ba Mẹ.

Một danh sách đơn giản như vậy giúp giảm đáng kể những cách hiểu khác nhau giữa gia đình và bảo mẫu.

Nên hỏi bảo mẫu cách xử lý tình huống thực tế

Khi tìm người chăm trẻ, Ba Mẹ không nên chỉ xem kinh nghiệm bao nhiêu năm hay từng chăm bao nhiêu bé. Khả năng xử lý tình huống cũng là tiêu chí quan trọng.

Có thể đặt các câu hỏi như:

1. Nếu bé không chịu đi ngủ, cô sẽ xử lý thế nào?
2. Nếu bé khóc rất lâu vì không được đáp ứng yêu cầu, cô sẽ làm gì?
3. Nếu hai bé tranh nhau một món đồ chơi, cô giải quyết ra sao?
4. Nếu bé đánh người khác, cô sẽ phản ứng như thế nào?
5. Nếu cách xử lý không hiệu quả, cô có báo lại cho Ba Mẹ không?
6. Cô có sẵn sàng tuân thủ những nguyên tắc chăm sóc đã được gia đình thống nhất không?

Những câu trả lời này giúp Ba Mẹ đánh giá sự phù hợp thực tế thay vì chỉ dựa vào hồ sơ hoặc ấn tượng ban đầu.

Tính nhất quán giữa Ba Mẹ và bảo mẫu rất quan trọng

Nếu Ba Mẹ nói “không được ném đồ chơi”, nhưng bảo mẫu lại cho phép vì muốn trẻ nhanh chóng nín khóc, trẻ có thể nhận được những tín hiệu khác nhau.

Ngược lại, nếu mọi người cùng sử dụng một quy tắc, cùng cách nhắc nhở và cùng giới hạn, trẻ dễ dự đoán điều gì sẽ xảy ra.

CDC nhấn mạnh ba yếu tố trong việc xây dựng nề nếp là nhất quán, có thể dự đoán và thực hiện đúng điều đã nói. Đồng thời, tất cả người chăm sóc trẻ nên áp dụng các quy tắc theo cùng một cách.

Checklist Ba Mẹ có thể thống nhất với bảo mẫu

Nội dung	Ba Mẹ nên thống nhất
Quy tắc sinh hoạt	Ăn, ngủ, chơi, vệ sinh, dọn đồ
Cách nhắc nhở	Ngắn gọn, bình tĩnh, phù hợp độ tuổi
Hình thức không chấp nhận	Không bạo lực, không làm nhục, không đe dọa
Khi trẻ không hợp tác	Hướng dẫn, chuyển hướng, cho lựa chọn phù hợp
Hành vi nguy hiểm	Ưu tiên đảm bảo an toàn
Khi cần báo Ba Mẹ	Hành vi lặp lại, bất thường hoặc vượt phạm vi đã thống nhất
Theo dõi	Ghi nhận tình huống nếu cần trao đổi sau ca

Đây cũng là lý do tính minh bạch trong quá trình tìm kiếm bảo mẫu có ý nghĩa thực tế. Ba Mẹ nên được chủ động xem xét thông tin về kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc và cách giao tiếp của người chăm sóc trước khi lựa chọn.

Một người phù hợp không chỉ là người có thể chăm trẻ, mà còn cần phù hợp với cách gia đình muốn đồng hành cùng con.

MomHub luôn sẵn sàng chào đón những ứng viên có sẵn năng lực và kinh nghiệm đăng ký trở thành bảo mẫu MomHub để cùng đồng hành lâu dài.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu có được phạt trẻ không?

Bảo mẫu có thể hỗ trợ duy trì những quy tắc và giới hạn mà gia đình đã thống nhất, nhưng không nên tự ý sử dụng các hình thức trừng phạt bạo lực, làm nhục, đe dọa hoặc gây tổn thương cho trẻ. Cách xử lý nên hướng đến việc giúp trẻ hiểu hành vi và giới hạn.

2. Bảo mẫu có được đánh trẻ khi trẻ không nghe lời không?

Không. Đánh, tát, véo hoặc sử dụng bạo lực không nên được xem là phương pháp kỷ luật trẻ. AAP khuyến nghị cha mẹ và người chăm sóc sử dụng các phương pháp kỷ luật tích cực thay cho hình phạt thể chất.

3. Kỷ luật tích cực có phải là không được đặt ra hình phạt?

Không. Kỷ luật tích cực vẫn bao gồm việc đặt giới hạn, quy tắc và hệ quả phù hợp. Điểm khác biệt là mục tiêu tập trung vào việc dạy trẻ hiểu hành vi và học cách tự điều chỉnh thay vì gây đau đớn, sợ hãi hoặc làm nhục trẻ. WHO cũng đề cập đến các hình thức kỷ luật không bạo lực và hệ quả hợp lý trong các can thiệp nuôi dạy dựa trên bằng chứng.

4. Nếu trẻ liên tục không nghe lời bảo mẫu thì nên làm gì?

Ba Mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân, xem lại quy tắc đã đủ rõ chưa và trao đổi với bảo mẫu về cách xử lý. Nếu hành vi lặp lại, có thể cùng nhau điều chỉnh cách giao tiếp, nề nếp hoặc phạm vi hỗ trợ thay vì để bảo mẫu tự đưa ra hình thức phạt mới.

5. Ba Mẹ nên nói gì với bảo mẫu trước khi nhận việc?

Nên thống nhất bằng lời hoặc văn bản ngắn về những hành vi không được sử dụng, cách xử lý khi trẻ không hợp tác, những quy tắc sinh hoạt quan trọng và trường hợp nào cần liên hệ với Ba Mẹ.

6. Có nên để bảo mẫu tự quyết định cách kỷ luật trẻ không?

Không nên để việc này hoàn toàn không có giới hạn. Bảo mẫu cần có một phạm vi xử lý rõ ràng do gia đình thống nhất, đặc biệt đối với những tình huống liên quan đến an toàn, ăn uống, giấc ngủ hoặc hành vi lặp lại.

7. Nếu Ba Mẹ phát hiện bảo mẫu sử dụng cách phạt không phù hợp thì sao?

Ba Mẹ nên trao đổi trực tiếp về tình huống, xác định cách xử lý nào đã xảy ra và nhắc lại quy tắc của gia đình. Nếu hành vi ảnh hưởng đến sự an toàn hoặc vượt quá giới hạn đã thống nhất, cần ưu tiên bảo vệ trẻ và xem xét lại mức độ phù hợp của mối quan hệ chăm sóc.

8. Khi tìm bảo mẫu, tiêu chí nào nên được ưu tiên?

Ba Mẹ có thể xem xét kinh nghiệm với độ tuổi của trẻ, kỹ năng chăm sóc, khả năng giao tiếp, cách xử lý tình huống, thái độ với trẻ, khả năng tuân thủ quy tắc gia đình và mức độ phù hợp với lịch sinh hoạt thực tế. Minh bạch thông tin giúp Ba Mẹ chủ động đưa ra lựa chọn phù hợp hơn.

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu phạt trẻ không nên được hiểu là quyền tự quyết định mọi hình thức trừng phạt khi trẻ không nghe lời.
• Kỷ luật tích cực tập trung vào hướng dẫn, đặt giới hạn, củng cố hành vi phù hợp và giúp trẻ học cách tự điều chỉnh.
• Không đòn roi là nguyên tắc cần được thống nhất rõ ràng giữa Ba Mẹ và người chăm sóc.
• Không chấp nhận các hành vi đánh, tát, véo, đe dọa, xúc phạm, làm nhục hoặc cố tình gây đau đớn cho trẻ.
• Quy tắc ứng xử với trẻ nên được thống nhất trước khi bảo mẫu bắt đầu công việc.
• Khi trẻ không nghe lời, nên tìm nguyên nhân, đưa ra yêu cầu rõ ràng, hướng dẫn và sử dụng hệ quả phù hợp thay vì phản ứng nóng giận.
• Ba Mẹ nên đánh giá bảo mẫu dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng, khả năng xử lý tình huống và sự phù hợp với gia đình.
• Tính nhất quán giữa Ba Mẹ và bảo mẫu giúp trẻ biết điều gì được mong đợi và điều gì sẽ xảy ra.
• Những tình huống bất thường hoặc vượt quá phạm vi đã thống nhất nên được trao đổi với Ba Mẹ, thay vì để bảo mẫu tự ý thay đổi phương pháp.
• An toàn, sự tôn trọng và nhu cầu của trẻ cần là nền tảng trong mọi cách xử lý hành vi.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, với định hướng kết nối Ba Mẹ với những Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Với những vấn đề như bảo mẫu phạt trẻ, điều quan trọng không chỉ là tìm một người có kinh nghiệm chăm trẻ, mà còn là thống nhất rõ cách ứng xử, phạm vi công việc và những nguyên tắc gia đình coi trọng.

Momhub hướng đến sự minh bạch để Ba Mẹ có thêm thông tin khi tìm hiểu và chủ động lựa chọn người đồng hành cùng con. Kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc, mức độ phù hợp và khả năng phối hợp với gia đình đều là những yếu tố Ba Mẹ có thể cân nhắc trước khi đưa ra quyết định.

Một người chăm trẻ phù hợp không cần thay thế vai trò của Ba Mẹ. Điều quan trọng là hai bên có thể phối hợp nhất quán để trẻ được chăm sóc trong một môi trường an toàn, tôn trọng và phù hợp với nhu cầu của từng gia đình.

Tài liệu tham khảo

• WHO guidelines on parenting interventions to prevent maltreatment and enhance parent–child relationships with children aged 0–17 years – World Health Organization (WHO) – 10/02/2023.
• Ending corporal punishment of children – World Health Organization (WHO) – cập nhật đến 04/2025.
• What’s the Best Way to Discipline My Child? – American Academy of Pediatrics (AAP/HealthyChildren.org) – cập nhật và truy cập 2026.
• Where We Stand: Spanking – American Academy of Pediatrics (AAP/HealthyChildren.org) – 2018, cập nhật nội dung trực tuyến.
• Tips for Relying on Routines and Rules – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 30/04/2026.
• Tips for Creating Rules – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 30/04/2026.
• How to discipline your child the smart and healthy way – UNICEF Việt Nam – 19/10/2021.
• Essential components of effective parenting interventions – World Health Organization (WHO) – tài liệu hướng dẫn về các can thiệp nuôi dạy dựa trên bằng chứng.

Khi gia đình có thêm bảo mẫu đồng hành, một trong những điều Ba Mẹ thường băn khoăn là bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ đến đâu thì phù hợp. Bảo mẫu có thể nhắc bé cất đồ chơi, rửa tay trước khi ăn, ngủ đúng giờ hay tự mặc quần áo không? Nếu bé không hợp tác, bảo mẫu nên xử lý thế nào? Ranh giới giữa hỗ trợ chăm sóc và trực tiếp giáo dục trẻ nằm ở đâu? Thực tế, người chăm sóc có thể góp phần duy trì những thói quen hằng ngày, nhưng cách thực hiện cần được thống nhất với Ba Mẹ. Các hướng dẫn về chăm sóc trẻ đều nhấn mạnh vai trò của môi trường ổn định, phản hồi phù hợp và những quy tắc nhất quán trong quá trình trẻ học cách điều chỉnh hành vi.

Ranh giới giữa chăm sóc và giáo dục

Việc hình thành thói quen không diễn ra trong một vài ngày. Trẻ học thông qua những trải nghiệm lặp lại, cách người lớn phản hồi và môi trường xung quanh.

Vì vậy, bảo mẫu có thể tham gia vào quá trình này, nhưng không nên tự xem mình là người thay thế vai trò định hướng của Ba Mẹ.

Bảo mẫu có thể hỗ trợ, không thay thế vai trò của Ba Mẹ

Trong sinh hoạt hằng ngày, bảo mẫu thường là người ở cạnh trẻ trong nhiều tình huống như ăn uống, vui chơi, vệ sinh cá nhân, ngủ nghỉ hoặc dọn dẹp.

Những hoạt động lặp lại này chính là cơ hội để trẻ học dạy trẻ thói quen tốt theo cách tự nhiên.

Ví dụ, nếu Ba Mẹ muốn trẻ hình thành thói quen:

• Chơi xong biết cất đồ chơi.
• Trước khi ăn biết rửa tay.
• Ăn xong biết mang bát, thìa đến đúng nơi.
• Đến giờ ngủ biết chuẩn bị đồ dùng quen thuộc.
• Ra ngoài biết mang giày dép.
• Muốn lấy đồ cần biết hỏi người lớn.
• Làm sai biết nói lời xin lỗi và sửa lại hành động.

Bảo mẫu hoàn toàn có thể nhắc nhở, hướng dẫn và tạo cơ hội để trẻ tự thực hiện.

Tuy nhiên, nếu gia đình đang áp dụng một phương pháp giáo dục cụ thể, bảo mẫu cần biết và tôn trọng nguyên tắc đó. WHO xem người chăm sóc là một phần quan trọng của môi trường nuôi dưỡng trẻ, trong đó sự đáp ứng phù hợp với tín hiệu của trẻ góp phần hỗ trợ phát triển và xây dựng mối quan hệ an toàn.

Điều này có nghĩa: bảo mẫu đồng hành với cách nuôi dạy của gia đình, thay vì tự xây dựng một hệ thống quy tắc hoàn toàn khác.

Rèn nề nếp khác với ép trẻ phải nghe lời

Một hiểu lầm phổ biến là cứ yêu cầu trẻ làm đúng ngay lập tức thì mới được xem là “có nề nếp”.

Thực tế, trẻ nhỏ cần thời gian để hiểu quy tắc, ghi nhớ trình tự và dần hình thành khả năng tự kiểm soát.

Ví dụ, thay vì liên tục nói:

“Con phải cất đồ chơi ngay!”

Bảo mẫu có thể chuyển thành hướng dẫn cụ thể:

“Mình cùng cất ô tô vào hộp nhé. Con cất chiếc màu đỏ trước.”

Cách tiếp cận này biến một yêu cầu trừu tượng thành hành động mà trẻ có thể thực hiện.

AAP khuyến nghị các chiến lược kỷ luật tích cực như đưa ra giới hạn rõ ràng, hướng dẫn bằng lời nói và hành động, chú ý đến hành vi tích cực, chuyển hướng khi cần thiết và chuẩn bị trước cho những tình huống trẻ dễ gặp khó khăn. AAP cũng khuyến nghị tránh đánh, la mắng hoặc làm trẻ xấu hổ.

Do đó, kỷ luật tích cực không có nghĩa là để trẻ muốn làm gì thì làm. Ngược lại, trẻ vẫn cần giới hạn rõ ràng, nhưng giới hạn được truyền đạt bình tĩnh, nhất quán và phù hợp với độ tuổi.

Rèn nề nếp cho trẻ cần sự kiên nhẫn, nhất quán và thống nhất với Ba Mẹ.

Những nề nếp bảo mẫu có thể hỗ trợ

Không phải mọi mục tiêu giáo dục đều cần bảo mẫu trực tiếp đảm nhận. Ba Mẹ nên phân biệt những nề nếp có thể hình thành thông qua sinh hoạt hằng ngày với những quyết định thuộc về định hướng giáo dục lâu dài của gia đình.

Nề nếp sinh hoạt hằng ngày

Nề nếp sinh hoạt là nhóm phù hợp nhất để bảo mẫu hỗ trợ.

Chẳng hạn, một ngày của trẻ có thể được tổ chức theo trình tự:

Thức dậy → vệ sinh cá nhân → ăn sáng → chơi → nghỉ → ăn trưa → ngủ → thức dậy → vui chơi → dọn đồ chơi → vệ sinh → ăn tối.

Bảo mẫu không cần biến lịch sinh hoạt thành một bảng quy định cứng nhắc. Điều quan trọng là trẻ dần nhận biết được trình tự quen thuộc.

CDC cho biết các thói quen và quy tắc nhất quán giúp trẻ biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo; tính nhất quán, khả năng dự đoán và việc người lớn thực hiện đúng điều đã nói là những yếu tố quan trọng để xây dựng cấu trúc trong đời sống của trẻ.

Ba Mẹ có thể thống nhất với bảo mẫu một số nề nếp cụ thể:

Nề nếp	Bảo mẫu có thể hỗ trợ
Vệ sinh	Nhắc và hướng dẫn rửa tay, đánh răng
Ăn uống	Ngồi đúng vị trí, ăn theo giờ gia đình
Ngủ nghỉ	Duy trì trình tự trước giờ ngủ
Đồ chơi	Cất đồ sau khi chơi
Quần áo	Khuyến khích trẻ tự mặc những phần phù hợp
Giao tiếp	Chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi
An toàn	Nhắc trẻ không tự ý đến khu vực nguy hiểm

Với trẻ nhỏ, yêu cầu cần đơn giản và phù hợp với khả năng. Với trẻ lớn hơn, Ba Mẹ có thể tăng dần mức độ tự chủ.

Hướng trẻ tự làm thay vì làm thay tất cả

Một bảo mẫu có kinh nghiệm không nhất thiết phải làm mọi việc thật nhanh cho trẻ.

Nếu bé 4 tuổi có thể tự cất giày, người lớn không nhất thiết phải cất thay. Nếu bé có thể tự mang cốc nước đến bàn, bảo mẫu có thể quan sát và hỗ trợ khi cần.

Mục tiêu là tạo cơ hội để trẻ thực hành.

Ví dụ:

Tình huống: Bé chơi xong nhưng bỏ đồ chơi giữa phòng.

Cách làm thay: Bảo mẫu tự thu dọn toàn bộ.

Cách hỗ trợ: Bảo mẫu nói rõ việc cần làm, đưa cho bé một nhiệm vụ nhỏ và cùng thực hiện.

Kết quả mong muốn: Trẻ dần hiểu rằng chơi xong sẽ có bước dọn dẹp.

AAP cũng khuyến nghị với trẻ ở độ tuổi phù hợp, người lớn có thể giao những nhiệm vụ đơn giản như cất đồ chơi, đưa ra hướng dẫn từng bước và ghi nhận nỗ lực của trẻ.

Đây là điểm quan trọng khi lựa chọn bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ: Ba Mẹ nên tìm người có khả năng đồng hành và hướng dẫn, thay vì chỉ tìm người có thể “quản” trẻ.

Những việc không nên tự ý quyết định

Bảo mẫu nên trao đổi với Ba Mẹ trước khi thay đổi những vấn đề có ảnh hưởng đáng kể đến cách giáo dục trẻ.

Ví dụ:

• Tự đặt ra hình thức phạt mới.
• Tự cấm một hoạt động mà gia đình không cấm.
• Tự thay đổi giờ ngủ, giờ ăn kéo dài.
• Ép trẻ thực hiện một yêu cầu khi trẻ đang phản ứng mạnh.
• Sử dụng lời nói làm trẻ xấu hổ hoặc sợ hãi.
• Áp dụng phương pháp giáo dục khác hoàn toàn với gia đình.
• Đánh, đe dọa hoặc sử dụng hình phạt thể chất.

WHO có hướng dẫn riêng về các can thiệp nuôi dạy trẻ nhằm giảm cách nuôi dạy khắc nghiệt, giảm nguy cơ đối xử gây hại và tăng cường mối quan hệ giữa trẻ với người chăm sóc.

Kỷ luật tích cực giúp trẻ hiểu giới hạn mà vẫn được tôn trọng và lắng nghe.

Vì sao cần nhất quán với ba mẹ

Một đứa trẻ có thể hiểu rất nhanh rằng “ở với mẹ thì được làm thế này, ở với bảo mẫu thì lại được làm thế khác”.

Nếu các quy tắc thay đổi liên tục, trẻ có thể khó dự đoán phản ứng của người lớn và khó hình thành thói quen ổn định.

Một quy tắc nên có cách thực hiện tương đối thống nhất

Không cần yêu cầu Ba Mẹ và bảo mẫu nói từng câu giống hệt nhau.

Điều quan trọng là thông điệp chính phải nhất quán.

Ví dụ, gia đình quy định:

“Chơi xong phải cất đồ chơi.”

Khi ở nhà, Ba Mẹ nhắc trẻ cất đồ chơi. Khi ở với bảo mẫu, bảo mẫu cũng duy trì nguyên tắc đó.

Không nên xảy ra tình huống:

• Ba Mẹ yêu cầu trẻ tự dọn.
• Bảo mẫu luôn dọn thay.
• Ông bà lại cho rằng trẻ còn nhỏ nên không cần làm.

Khi đó, trẻ nhận được ba thông điệp khác nhau về cùng một hành vi.

CDC nhấn mạnh tính nhất quán, khả năng dự đoán và việc người lớn thực hiện đúng điều đã thống nhất là nền tảng để xây dựng cấu trúc và quy tắc cho trẻ.

Kỷ luật tích cực cần được thống nhất từ trước

Nếu Ba Mẹ lựa chọn kỷ luật tích cực, hãy nói rõ với bảo mẫu điều đó có nghĩa gì trong gia đình.

Ví dụ:

Tình huống	Cách gia đình có thể thống nhất
Bé không muốn dọn đồ chơi	Nhắc lại yêu cầu, hướng dẫn từng bước
Bé nổi giận	Cho trẻ thời gian bình tĩnh, đảm bảo an toàn
Bé đánh người khác	Ngăn hành vi, nói rõ không được đánh
Bé làm đúng	Khen cụ thể hành vi
Bé không hợp tác	Xem xét nguyên nhân thay vì lập tức phạt
Bé lặp lại hành vi	Áp dụng giới hạn đã thống nhất

AAP khuyến nghị người lớn sử dụng sự chú ý để củng cố hành vi tích cực, khen cụ thể những hành vi mong muốn và đặt giới hạn rõ ràng, phù hợp với độ tuổi.

Vì vậy, khi tìm bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ, Ba Mẹ nên hỏi trực tiếp:

“Nếu bé không hợp tác, cô thường xử lý như thế nào?”

Câu trả lời có thể giúp Ba Mẹ hiểu khá nhiều về cách người chăm sóc nhìn nhận việc giáo dục trẻ.

Không biến bảo mẫu thành “người giữ kỷ luật”

Bảo mẫu không nên trở thành người mà trẻ chỉ gặp để nghe nhắc nhở, phạt hoặc bị ép làm theo.

Ngược lại, những thời điểm như ăn, chơi, đọc sách, vệ sinh, chuẩn bị đi ngủ đều có thể trở thành cơ hội để trẻ học kỹ năng.

WHO nhấn mạnh rằng các tương tác chăm sóc đáp ứng, an toàn và nuôi dưỡng có vai trò trong sự phát triển của trẻ.

Một bảo mẫu phù hợp vì thế không chỉ được đánh giá bằng việc “có giữ trẻ ngoan hay không”, mà còn cần xem xét:

• Cách giao tiếp với trẻ.
• Khả năng quan sát.
• Sự kiên nhẫn.
• Kinh nghiệm với độ tuổi của bé.
• Khả năng tôn trọng quy tắc gia đình.
• Cách xử lý khi trẻ không hợp tác.
• Khả năng trao đổi lại với Ba Mẹ.
• Ý thức về an toàn.

---

Cách trao đổi phương pháp

Một trong những cách đơn giản nhất để tránh hiểu lầm là thống nhất nguyên tắc ngay trước khi bảo mẫu bắt đầu chăm bé.

Ba Mẹ nên chuẩn bị một “bản hướng dẫn chăm trẻ” ngắn

Không cần viết thành tài liệu dài hàng chục trang.

Một trang A4 hoặc ghi chú trên điện thoại cũng có thể đủ, gồm:

1. Nề nếp hiện tại

• Giờ thức dậy.
• Giờ ăn.
• Giờ ngủ.
• Thời gian vui chơi.
• Các hoạt động bé thường tự làm.

2. Những điều Ba Mẹ muốn duy trì

• Cất đồ chơi sau khi chơi.
• Rửa tay trước khi ăn.
• Không dùng màn hình trong thời gian nào.
• Đọc sách trước khi ngủ.
• Tự làm những việc phù hợp với độ tuổi.

3. Cách phản ứng khi bé không hợp tác

• Nhắc một lần.
• Hướng dẫn cụ thể.
• Cho trẻ lựa chọn trong phạm vi cho phép.
• Cho trẻ thời gian bình tĩnh.
• Báo Ba Mẹ nếu tình huống lặp lại hoặc bất thường.

4. Những điều không được làm

• Không đánh.
• Không quát mắng hoặc làm nhục trẻ.
• Không đe dọa.
• Không tự ý đặt hình phạt mới.
• Không ép trẻ làm điều vượt quá khả năng.

5. Cách báo cáo

Cuối ca, bảo mẫu có thể thông tin ngắn:

• Hôm nay bé đã thực hiện được gì?
• Có hành vi nào đáng chú ý?
• Điều gì khiến bé khó hợp tác?
• Có thay đổi nào so với thường ngày?

Trao đổi bằng tình huống thực tế

Thay vì chỉ nói:

“Cô giúp gia đình rèn nề nếp cho bé nhé.”

Ba Mẹ có thể cụ thể hơn:

“Sau khi chơi, cô nhắc bé cất đồ chơi cùng cô. Nếu bé không hợp tác, cô hướng dẫn từng bước và báo lại cho gia đình, không cần ép hoặc phạt bé.”

Hoặc:

“Gia đình muốn bé tự xúc ăn trong khả năng của con. Cô có thể hỗ trợ khi cần nhưng không cần cố đút hết phần ăn nếu bé đã có dấu hiệu no.”

Cách trao đổi cụ thể giúp giảm sự khác biệt trong cách hiểu giữa hai bên.

Nề nếp của trẻ được xây dựng từ sự ổn định, kiên nhẫn và đồng hành đúng cách.

Minh bạch thông tin ngay từ bước lựa chọn bảo mẫu

Trước khi lựa chọn bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ, Ba Mẹ nên chủ động tìm hiểu hồ sơ và trao đổi về:

• Kinh nghiệm chăm trẻ cùng độ tuổi.
• Kinh nghiệm xây dựng nề nếp.
• Quan điểm về kỷ luật.
• Cách xử lý khi trẻ ăn vạ hoặc không hợp tác.
• Khả năng phối hợp với Ba Mẹ.
• Phạm vi công việc.
• Thời gian làm việc.
• Những yêu cầu đặc biệt của gia đình.

Không nên chỉ dựa vào một vài câu giới thiệu chung chung.

Với một nền tảng kết nối phụ huynh và bảo mẫu, tính minh bạch cần được đặt ở cả hai phía: Ba Mẹ hiểu rõ thông tin của Đối tác Bảo mẫu, còn bảo mẫu cũng cần biết trước nhu cầu, nếp sinh hoạt và cách chăm sóc mà gia đình mong muốn.

Điều này giúp Ba Mẹ chủ động lựa chọn người chăm trẻ phù hợp, thay vì giao toàn bộ quyết định cho một bên trung gian.

Nếu bạn tin rằng việc chăm sóc trẻ em cần sự tận tâm và xứng đáng được trân trọng, hãy lựa chọn trở thành Đối tác Bảo mẫu MomHub.

---

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ có phù hợp không?

Có, nếu việc rèn nề nếp được hiểu là hỗ trợ trẻ duy trì những thói quen sinh hoạt và hành vi phù hợp với độ tuổi. Ba Mẹ nên thống nhất trước phương pháp, giới hạn và những điều bảo mẫu được thực hiện.

2. Bảo mẫu có nên dạy trẻ kỷ luật không?

Bảo mẫu có thể hỗ trợ trẻ hiểu và thực hiện các quy tắc sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, cách giáo dục nên nhất quán với định hướng của gia đình. Các hình thức đánh, đe dọa, làm nhục hoặc la mắng không nên được sử dụng. AAP và WHO đều khuyến nghị các cách tiếp cận tích cực, không khắc nghiệt trong việc hướng dẫn hành vi trẻ.

3. Rèn nề nếp có phải là bắt trẻ nghe lời tuyệt đối không?

Không. Rèn nề nếp nhằm giúp trẻ hiểu giới hạn, biết trình tự sinh hoạt và dần phát triển khả năng tự thực hiện. Người lớn vẫn cần lắng nghe, giải thích và điều chỉnh kỳ vọng theo độ tuổi của trẻ.

4. Ba Mẹ nên dặn bảo mẫu những gì?

Nên thống nhất giờ ăn, giờ ngủ, thói quen vệ sinh, cách sử dụng màn hình, nhiệm vụ trẻ có thể tự làm, quy tắc trong gia đình và cách xử lý khi trẻ không hợp tác.

5. Làm sao chọn bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ?

Ba Mẹ nên xem xét kinh nghiệm với độ tuổi của trẻ, cách giao tiếp, quan điểm về kỷ luật, khả năng xử lý tình huống, tính kiên nhẫn, khả năng phối hợp và mức độ phù hợp với nếp sinh hoạt gia đình.

6. Nếu bảo mẫu và Ba Mẹ có quan điểm giáo dục khác nhau thì sao?

Hai bên nên trao đổi cụ thể bằng những tình huống thực tế. Nếu khác biệt liên quan đến nguyên tắc quan trọng của gia đình, Ba Mẹ cần xác định rõ đâu là những điều bắt buộc phải được thống nhất trước khi tiếp tục hợp tác.

7. Trẻ không hợp tác với bảo mẫu thì có phải bảo mẫu không phù hợp?

Không nhất thiết. Trẻ có thể phản ứng vì mệt, đói, thay đổi môi trường hoặc chưa quen với người chăm sóc. Ba Mẹ nên xem xét cả bối cảnh, tần suất và cách bảo mẫu xử lý trước khi đưa ra kết luận.

8. Có nên yêu cầu bảo mẫu báo cáo tình hình nề nếp của trẻ mỗi ngày?

Có thể. Một ghi chú ngắn về những gì trẻ đã làm được, tình huống khó khăn và những thay đổi đáng chú ý sẽ giúp Ba Mẹ hiểu quá trình của con và phối hợp với bảo mẫu tốt hơn.

---

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ có thể hỗ trợ những thói quen hằng ngày nhưng không thay thế vai trò định hướng của Ba Mẹ.
• Kỷ luật tích cực tập trung vào hướng dẫn, giới hạn rõ ràng, nhất quán và tôn trọng trẻ thay vì đánh, quát mắng hoặc làm trẻ xấu hổ.
• Dạy trẻ thói quen tốt nên được thực hiện thông qua các hoạt động lặp lại như ăn, ngủ, vệ sinh, vui chơi và dọn dẹp.
• Nề nếp sinh hoạt cần phù hợp với độ tuổi và khả năng thực tế của từng trẻ.
• Ba Mẹ và bảo mẫu nên thống nhất trước về những quy tắc quan trọng và cách xử lý khi trẻ không hợp tác.
• Khi lựa chọn bảo mẫu, Ba Mẹ nên đánh giá kinh nghiệm, kỹ năng, cách giao tiếp, quan điểm giáo dục và mức độ phù hợp.
• Minh bạch thông tin giúp Ba Mẹ chủ động lựa chọn người chăm trẻ thay vì chỉ dựa vào giới thiệu chung.
• Bảo mẫu phù hợp là người có thể đồng hành với gia đình trong việc chăm sóc và duy trì nề nếp, đồng thời biết rõ giới hạn vai trò của mình.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, hướng đến việc giúp Ba Mẹ chủ động hơn trong quá trình tìm kiếm và lựa chọn người đồng hành phù hợp.

Với nhu cầu bảo mẫu rèn nề nếp cho trẻ, Ba Mẹ có thể trao đổi ngay từ đầu về độ tuổi của bé, nề nếp sinh hoạt hiện tại, phương pháp giáo dục gia đình đang áp dụng và những giới hạn cần tôn trọng.

Momhub đề cao tính minh bạch trong thông tin để Ba Mẹ có cơ sở tìm hiểu, đặt câu hỏi và đánh giá mức độ phù hợp trước khi lựa chọn Đối tác Bảo mẫu. Bởi mỗi gia đình có một cách chăm sóc khác nhau, người phù hợp không nhất thiết là người có cùng một công thức với tất cả mọi nhà, mà là người có thể hiểu, phối hợp và tôn trọng những nguyên tắc mà gia đình đã thống nhất.

Tài liệu tham khảo

1. What’s the Best Way to Discipline My Child? – American Academy of Pediatrics (AAP), HealthyChildren.org – Cập nhật nội dung trên trang HealthyChildren.org.
2. WHO guidelines on parenting interventions to prevent maltreatment and enhance parent–child relationships with children aged 0–17 years – World Health Organization (WHO) – 10/02/2023.
3. Nurturing Care Practice Guide – World Health Organization (WHO) và các đối tác – 2023.
4. Child Health and Development: Nurturing care for early childhood development – World Health Organization (WHO) – 18/05/2018.
5. Improving early childhood development: WHO guideline – World Health Organization (WHO) – 05/03/2020.
6. Positive Parenting Tips – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 20/02/2026.
7. Tips for Relying on Routines and Rules – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 30/04/2026.
8. How to discipline your child the smart and healthy way – UNICEF Viet Nam – 19/10/2021.

Giai đoạn ăn dặm thường kéo theo rất nhiều câu hỏi: Nên cho bé ăn theo cách nào? Bao nhiêu là đủ? Bé không chịu ăn thì phải làm sao? Khi nhờ bảo mẫu cho bé ăn dặm, những câu hỏi này càng cần được thống nhất rõ ràng giữa Ba Mẹ và người chăm sóc. Theo WHO, ăn bổ sung thường bắt đầu khoảng 6 tháng tuổi, khi sữa mẹ hoặc sữa công thức không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Đây cũng là giai đoạn bé học cách tiếp nhận nhiều loại thực phẩm, kết cấu và thói quen ăn uống mới. Vì vậy, vai trò của bảo mẫu không chỉ là chuẩn bị hoặc đưa thức ăn cho bé, mà còn là thực hiện đúng hướng dẫn của gia đình, quan sát phản ứng của trẻ và báo lại những thay đổi cần thiết.

Các phương pháp ăn dặm phổ biến

Không có một phương pháp ăn dặm duy nhất phù hợp với mọi em bé. Điều quan trọng là cách lựa chọn phải phù hợp với độ tuổi, khả năng phát triển, nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe của từng trẻ.

Khi tìm bảo mẫu cho bé ăn dặm, Ba Mẹ nên trao đổi trước về phương pháp gia đình đang áp dụng để tránh tình trạng mỗi người chăm bé theo một cách khác nhau.

Ăn dặm truyền thống

Ăn dặm truyền thống thường bắt đầu với thức ăn có kết cấu mềm, xay hoặc nghiền, sau đó tăng dần độ thô theo khả năng ăn của trẻ.

Ưu điểm của cách này là người chăm sóc tương đối dễ kiểm soát kết cấu và thành phần trong từng bữa. Tuy nhiên, Ba Mẹ không nên chỉ quan tâm đến việc bé ăn được bao nhiêu thìa mà bỏ qua khả năng nhai, nuốt và tín hiệu đói – no của trẻ.

CDC và AAP đều nhấn mạnh rằng khi bắt đầu ăn thức ăn bổ sung, trẻ cần được làm quen dần với nhiều nhóm thực phẩm và kết cấu phù hợp với khả năng phát triển.

Nếu gia đình lựa chọn phương pháp này, Ba Mẹ có thể dặn bảo mẫu:

• Bé đang ăn thức ăn nghiền, mềm hay đã chuyển sang thức ăn thô hơn.
• Mỗi bữa thường chuẩn bị những nhóm thực phẩm nào.
• Những thực phẩm bé đã ăn quen.
• Những thực phẩm mới đang được thử.
• Dấu hiệu cho thấy bé đã no hoặc không muốn ăn tiếp.

Ăn dặm kiểu Nhật

Ăn dặm kiểu Nhật thường chú trọng việc cho trẻ làm quen riêng với từng loại thực phẩm, điều chỉnh độ thô theo giai đoạn và tạo cơ hội để trẻ cảm nhận hương vị tự nhiên của thức ăn.

Nếu gia đình lựa chọn phương pháp này, bảo mẫu cần hiểu rằng mục tiêu không đơn thuần là “cho bé ăn hết suất”. Việc quan sát khả năng nhai, nuốt, phản ứng với từng loại thức ăn và tiến triển về kết cấu cũng rất quan trọng.

Ba Mẹ có thể chuẩn bị một bảng đơn giản gồm:

Nội dung	Ba Mẹ cần thống nhất
Độ thô	Bé đang ăn dạng nghiền, mềm, băm nhỏ hay miếng
Thành phần	Những nhóm thực phẩm được ưu tiên
Thực phẩm mới	Món nào đang được thử
Gia vị	Có hoặc không sử dụng gia vị theo hướng dẫn gia đình
Lượng ăn	Khẩu phần tham khảo, không ép bé ăn hết
Theo dõi	Phản ứng của bé sau bữa ăn

Cách ghi này giúp bảo mẫu cho bé ăn dặm dễ thực hiện đúng thói quen của gia đình hơn, đặc biệt khi Ba Mẹ không có mặt trong toàn bộ các bữa ăn.

Ăn dặm BLW

Ăn dặm BLW hay baby-led weaning khuyến khích trẻ chủ động cầm và đưa thức ăn phù hợp vào miệng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc đút bằng thìa.

Tuy nhiên, BLW không có nghĩa là có thể đưa bất kỳ loại thức ăn nào cho bé tự cầm. Thức ăn cần có kích thước, hình dạng và độ mềm phù hợp với giai đoạn phát triển. Người lớn vẫn phải quan sát trẻ trong suốt bữa ăn.

AAP lưu ý rằng thức ăn dành cho trẻ nhỏ cần được chuẩn bị với kết cấu phù hợp để giảm nguy cơ hóc; những thực phẩm cứng, tròn hoặc có hình dạng dễ mắc đường thở cần được xử lý phù hợp trước khi cho trẻ ăn.

Vì vậy, nếu gia đình áp dụng BLW, Ba Mẹ cần hỏi kỹ kinh nghiệm của bảo mẫu cho bé ăn dặm với phương pháp này, đặc biệt là kiến thức về chuẩn bị thức ăn và an toàn khi ăn.

Có thể kết hợp nhiều phương pháp không?

Có. Điều quan trọng không phải tên gọi của phương pháp mà là cách gia đình triển khai nhất quán, phù hợp với trẻ và đảm bảo an toàn.

Ba Mẹ không nhất thiết phải chọn một phương pháp cứng nhắc. Có thể kết hợp đút thìa với cho bé tự cầm thức ăn, tùy theo độ tuổi, khả năng và tình huống thực tế.

Điều cần tránh là để bảo mẫu tự thay đổi phương pháp vì cho rằng một cách khác sẽ giúp bé ăn nhiều hơn. Những thay đổi đáng kể trong cách cho ăn nên được trao đổi trước với Ba Mẹ.

Cho bé ăn dặm cần sự kiên nhẫn, quan sát và thống nhất với Ba Mẹ.

Vì sao cần thống nhất một phương pháp

Một em bé có thể được chăm sóc bởi nhiều người trong ngày: Ba Mẹ, ông bà và bảo mẫu. Nếu mỗi người đưa ra một cách xử lý khác nhau, giờ ăn rất dễ trở thành khoảng thời gian căng thẳng.

Với bảo mẫu cho bé ăn dặm, việc thống nhất từ trước giúp người chăm sóc biết đâu là giới hạn công việc và đâu là quyết định cần hỏi ý kiến Ba Mẹ.

Thống nhất nguyên tắc thay vì chỉ giao một thực đơn

Ba Mẹ không nên chỉ đưa cho bảo mẫu một danh sách món ăn. Hãy thống nhất cả cách phản ứng trong những tình huống thường gặp.

Ví dụ:

• Bé ăn ít hơn bình thường thì có cần báo Ba Mẹ ngay không?
• Bé từ chối món mới thì có chuyển sang món khác không?
• Bé đã có dấu hiệu no thì có tiếp tục đút không?
• Khi bé làm rơi thức ăn, có cần nhặt lên cho ăn lại không?
• Những loại thực phẩm nào gia đình chưa muốn cho bé thử?
• Nếu bé xuất hiện biểu hiện bất thường sau khi ăn, cần liên hệ với ai?

Những quy tắc này giúp bảo mẫu cho bé ăn dặm có cơ sở xử lý thay vì phải tự phán đoán.

Đặc biệt lưu ý với thực phẩm mới và dị ứng

Khi trẻ bắt đầu làm quen nhiều thực phẩm, Ba Mẹ nên biết bé đã ăn món nào, món nào mới được giới thiệu và có phản ứng gì sau đó.

CDC khuyến nghị khi bắt đầu, có thể giới thiệu từng thực phẩm đơn thành phần để dễ nhận biết phản ứng của trẻ; các thực phẩm có khả năng gây dị ứng cũng nên được đưa vào chế độ ăn phù hợp với sự phát triển của trẻ, thay vì tự ý trì hoãn kéo dài.

Với trẻ có tiền sử chàm nặng, dị ứng trứng hoặc từng có phản ứng với thực phẩm, việc đưa một số thực phẩm gây dị ứng vào chế độ ăn cần được trao đổi với bác sĩ.

Ba Mẹ có thể chuẩn bị một danh sách:

Đã ăn: trứng, cá, thịt, rau, trái cây…

Đang thử: món mới trong tuần.

Cần tránh: thực phẩm trẻ đã được xác định dị ứng hoặc gia đình được chuyên gia y tế yêu cầu tránh.

Theo dõi phản ứng của bé sau mỗi bữa giúp Ba Mẹ hiểu hơn về thói quen ăn uống của con.

An toàn khi ăn phải được thống nhất ngay từ đầu

Đây là nội dung không nên bỏ qua khi tuyển bảo mẫu cho bé ăn dặm.

Bé cần được ngồi ở tư thế phù hợp, ăn trong sự quan sát trực tiếp của người lớn. Thức ăn phải được chuẩn bị theo khả năng phát triển của trẻ.

Một số thực phẩm có thể gây nguy cơ hóc nếu để nguyên dạng như nho nguyên quả, các loại hạt nguyên hạt, miếng thức ăn cứng hoặc tròn. CDC khuyến nghị điều chỉnh hình dạng, kích thước và độ mềm của thức ăn theo khả năng của trẻ, đồng thời luôn quan sát trẻ khi ăn.

Checklist Ba Mẹ nên dặn bảo mẫu:

• Không để trẻ tự ăn mà không có người lớn quan sát.
• Chuẩn bị thức ăn phù hợp với độ tuổi và khả năng ăn.
• Không ép trẻ tiếp tục ăn khi trẻ đã có dấu hiệu no.
• Không tự ý thay đổi thực đơn quan trọng.
• Báo Ba Mẹ khi trẻ có phản ứng bất thường sau ăn.
• Biết cách liên hệ với Ba Mẹ khi có tình huống cần xử lý.

---

Cách xử lý khi bé từ chối ăn

Bé từ chối một món ăn hoặc ăn ít trong một bữa không đồng nghĩa ngay với việc bé biếng ăn. Khẩu vị và lượng ăn của trẻ có thể thay đổi theo từng ngày.

Điều quan trọng là bảo mẫu không biến giờ ăn thành cuộc “thương lượng” để ép trẻ ăn bằng mọi giá.

Không ép bé ăn hết khẩu phần

Nếu bé quay đầu, ngậm thức ăn lâu, đẩy thìa hoặc thể hiện rõ rằng không muốn ăn, bảo mẫu nên dừng lại và thông báo cho Ba Mẹ theo cách gia đình đã thống nhất.

Mục tiêu của người chăm sóc là hỗ trợ trẻ ăn an toàn và hình thành trải nghiệm tích cực với thức ăn, thay vì cố đạt một con số cố định trong từng bữa.

WHO đưa responsive feeding – cho ăn đáp ứng tín hiệu của trẻ – vào hệ thống bằng chứng và khuyến nghị về ăn bổ sung.

Khi bé không thích món mới

Một món ăn mới có thể cần nhiều lần tiếp xúc trước khi trẻ chấp nhận. Vì vậy, không nên kết luận ngay rằng trẻ “ghét” một loại thực phẩm chỉ sau một lần từ chối.

Bảo mẫu có thể ghi lại:

• Bé đã thử món gì.
• Bé ăn khoảng bao nhiêu.
• Bé phản ứng thế nào.
• Kết cấu món ăn có phù hợp không.
• Bé có dấu hiệu khó chịu hay bất thường nào không.

Những thông tin này có giá trị hơn việc chỉ ghi “bé không ăn”.

Khi bé biếng ăn kéo dài

Nếu Ba Mẹ nhận thấy tình trạng bé biếng ăn kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc đi kèm các biểu hiện khiến gia đình lo lắng, không nên yêu cầu bảo mẫu tự tìm nguyên nhân hoặc tự điều chỉnh chế độ ăn theo hướng điều trị.

Bảo mẫu có thể cung cấp thông tin quan sát thực tế, chẳng hạn trẻ thường ăn được bao nhiêu, từ chối món nào, có thay đổi gì trong thói quen ăn uống. Việc đánh giá nguyên nhân và nhu cầu dinh dưỡng cụ thể nên được trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khi cần.

AAP cũng khuyến nghị phụ huynh trao đổi với bác sĩ khi có lo lắng về việc trẻ không ăn thức ăn bổ sung hoặc nghi ngờ dị ứng thực phẩm.

Khi bé từ chối ăn, sự bình tĩnh và tôn trọng tín hiệu của trẻ luôn được ưu tiên.

Những câu bảo mẫu không nên dùng để gây áp lực cho bé

Ba Mẹ có thể thống nhất trước để bảo mẫu tránh:

• “Ăn thêm một miếng nữa rồi mới được chơi.”
• “Không ăn thì mẹ sẽ buồn.”
• “Ăn hết mới được uống nước.”
• “Bé khác ăn được, tại sao con không ăn?”
• Ép trẻ mở miệng hoặc tiếp tục đút khi trẻ liên tục từ chối.

Thay vào đó, có thể tạo không khí bình tĩnh, cho trẻ thời gian quan sát thức ăn và tôn trọng tín hiệu của trẻ trong giới hạn an toàn.

---

Ghi chép và theo dõi khẩu phần

Một trong những cách đơn giản để Ba Mẹ biết việc ăn dặm của con đang diễn ra như thế nào là yêu cầu bảo mẫu ghi lại thông tin sau mỗi buổi chăm sóc.

Việc này đặc biệt hữu ích với gia đình bận rộn không thể trực tiếp quan sát từng bữa.

Nên ghi những gì sau mỗi bữa?

Một nhật ký ăn dặm không cần quá dài. Ba Mẹ có thể yêu cầu bảo mẫu cho bé ăn dặm ghi theo mẫu:

Nội dung	Ví dụ
Thời gian	11:30
Món ăn	Cháo thịt + rau củ
Kết cấu	Nghiền thô
Lượng ăn	Ăn khoảng 1/2 phần chuẩn bị
Phản ứng	Ăn hợp tác, tự mở miệng
Thức ăn mới	Có/Không
Biểu hiện sau ăn	Bình thường
Ghi chú	Bé hơi buồn ngủ cuối bữa

Mục đích của bảng này không phải biến mỗi bữa ăn thành một bài kiểm tra. Nó giúp Ba Mẹ nhìn thấy xu hướng trong nhiều ngày và trao đổi với bảo mẫu cụ thể hơn.

Theo dõi để điều chỉnh, không phải để tạo áp lực

Một sai lầm thường gặp là nhìn vào một bữa ăn ít rồi kết luận ngay rằng bé ăn không đủ.

CDC lưu ý rằng giai đoạn 6-24 tháng là thời kỳ trẻ dần phát triển các kỹ năng liên quan đến ăn uống, từ cầm thức ăn, uống bằng cốc đến sử dụng thìa. Vì vậy, Ba Mẹ nên nhìn vào cả quá trình phát triển thay vì chỉ một bữa riêng lẻ.

Nếu cần đánh giá dinh dưỡng, lượng ăn hoặc tăng trưởng của trẻ, thông tin từ nhật ký ăn uống có thể giúp Ba Mẹ trao đổi với chuyên gia y tế chính xác hơn.

Tiêu chí lựa chọn bảo mẫu hỗ trợ ăn dặm

Khi tìm bảo mẫu cho bé ăn dặm, Ba Mẹ có thể ưu tiên các tiêu chí sau:

1. Kinh nghiệm với độ tuổi của bé

Người từng chăm trẻ lớn chưa chắc đã quen với giai đoạn ăn dặm của trẻ nhỏ. Ba Mẹ nên hỏi cụ thể về nhóm tuổi và tình huống người đó từng xử lý.

2. Hiểu nguyên tắc an toàn khi ăn

Bảo mẫu cần biết thức ăn phải được chuẩn bị phù hợp với khả năng phát triển của trẻ và trẻ cần được quan sát trong khi ăn.

3. Tôn trọng cách chăm sóc của gia đình

Bảo mẫu không nên tự ý thay đổi phương pháp chỉ vì có kinh nghiệm cá nhân khác với Ba Mẹ.

4. Khả năng ghi chép và trao đổi

Một người chăm trẻ tốt cần truyền đạt lại những gì thực sự xảy ra trong bữa ăn, thay vì chỉ báo “bé ăn rồi”.

5. Biết giới hạn vai trò

Bảo mẫu có thể hỗ trợ chuẩn bị và cho trẻ ăn theo hướng dẫn, nhưng không nên tự chẩn đoán dị ứng, bệnh lý dinh dưỡng hay đưa ra quyết định điều trị.

6. Sự phù hợp với gia đình

Ngoài kinh nghiệm, Ba Mẹ nên cân nhắc lịch làm việc, phạm vi công việc, cách giao tiếp và mức độ phù hợp với nếp sinh hoạt của gia đình.

Một nền tảng kết nối minh bạch nên giúp Ba Mẹ có đủ thông tin để chủ động đánh giá những tiêu chí này, thay vì chỉ dựa vào một lời giới thiệu chung chung.

Để lại thông tin của bạn tại mục đăng ký trở thành bảo mẫu MomHub, đội ngũ nhân sự của chúng tôi sẽ liên hệ hỗ trợ bạn trong thời gian sớm nhất.

---

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu cho bé ăn dặm có thể tự quyết định thực đơn không?

Thông thường, thực đơn và nguyên tắc ăn dặm nên được Ba Mẹ thống nhất trước. Bảo mẫu thực hiện theo hướng dẫn và phản hồi lại tình hình thực tế. Những thay đổi đáng kể về thực phẩm hoặc phương pháp nên được trao đổi với Ba Mẹ.

2. Bảo mẫu cho bé ăn dặm theo BLW cần có kỹ năng gì?

Bảo mẫu nên hiểu cách chuẩn bị thức ăn có kết cấu, kích thước và hình dạng phù hợp với trẻ; biết các nguyên tắc phòng tránh hóc và luôn quan sát bé khi ăn. AAP cũng khuyến nghị gia đình trao đổi với nhân viên y tế về BLW dựa trên nhu cầu cụ thể của trẻ.

3. Ăn dặm kiểu Nhật có bắt buộc phải áp dụng đúng từng bước không?

Không nên xem một phương pháp như công thức cứng nhắc cho mọi trẻ. Ba Mẹ có thể lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với con và thống nhất rõ với bảo mẫu về kết cấu, thực phẩm, cách cho ăn và mục tiêu từng giai đoạn.

4. Bé không chịu ăn thì bảo mẫu có nên ép không?

Không nên dùng ép buộc để buộc trẻ ăn hết một khẩu phần cố định. Bảo mẫu nên quan sát tín hiệu của trẻ, kết thúc bữa ăn theo nguyên tắc gia đình đã thống nhất và báo lại nếu tình trạng lặp lại.

5. Khi nào cần đưa bé đi khám vì bé biếng ăn?

Nếu Ba Mẹ lo lắng về việc trẻ ăn uống kéo dài, tăng trưởng, dị ứng hoặc có các biểu hiện bất thường đi kèm, nên trao đổi với bác sĩ. Bảo mẫu có thể hỗ trợ bằng cách ghi chép chi tiết tình hình ăn uống để cung cấp thông tin cho gia đình.

6. Có nên yêu cầu bảo mẫu ghi lại từng bữa ăn không?

Có thể, đặc biệt với trẻ mới bắt đầu ăn dặm hoặc đang thử nhiều thực phẩm mới. Nhật ký không cần quá chi tiết nhưng nên ghi thời gian, món ăn, lượng ăn tương đối, phản ứng của bé và những điểm bất thường.

7. Ba Mẹ bận rộn có nên giao toàn bộ việc ăn dặm cho bảo mẫu?

Bảo mẫu có thể hỗ trợ phần chăm sóc hằng ngày, nhưng Ba Mẹ vẫn nên là người thống nhất những nguyên tắc quan trọng như phương pháp ăn, thực phẩm cần tránh, cách xử lý khi bé từ chối ăn và khi nào cần liên hệ với chuyên gia y tế.

8. Làm sao chọn bảo mẫu phù hợp với giai đoạn ăn dặm?

Ba Mẹ nên xem xét kinh nghiệm với độ tuổi của trẻ, hiểu biết về an toàn khi ăn, khả năng thực hiện phương pháp gia đình lựa chọn, cách giao tiếp và khả năng ghi chép. Quan trọng nhất là Ba Mẹ có đủ thông tin để chủ động đánh giá sự phù hợp trước khi lựa chọn.

---

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu cho bé ăn dặm cần được Ba Mẹ hướng dẫn rõ về phương pháp, thực đơn, kết cấu thức ăn và nguyên tắc an toàn.
• Ăn dặm kiểu Nhật, ăn dặm truyền thống và ăn dặm BLW đều có cách tiếp cận khác nhau; không nên tự ý thay đổi phương pháp khi chưa trao đổi với Ba Mẹ.
• Khi bé từ chối ăn, người chăm sóc nên quan sát tín hiệu của trẻ thay vì tạo áp lực hoặc ép ăn.
• Bé biếng ăn kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường cần được Ba Mẹ trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia phù hợp.
• Nhật ký ăn dặm giúp Ba Mẹ theo dõi món ăn, lượng ăn tương đối và phản ứng của trẻ.
• An toàn khi ăn luôn cần được đặt lên hàng đầu, đặc biệt với trẻ mới bắt đầu ăn thức ăn bổ sung.
• Ba Mẹ nên chủ động đánh giá kinh nghiệm, kỹ năng, khả năng giao tiếp và mức độ phù hợp của bảo mẫu trước khi lựa chọn.
• Bảo mẫu hỗ trợ thực hiện kế hoạch chăm sóc, nhưng Ba Mẹ vẫn là người chủ động quyết định những nguyên tắc quan trọng trong việc chăm sóc con.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Giai đoạn ăn dặm có thể trở nên nhẹ nhàng hơn khi Ba Mẹ có một người đồng hành hiểu cách chăm sóc và tôn trọng nếp sinh hoạt của gia đình.

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, trong đó Ba Mẹ có thể chủ động tìm hiểu thông tin và lựa chọn Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Với nhu cầu bảo mẫu cho bé ăn dặm, Ba Mẹ nên trao đổi rõ ngay từ đầu về độ tuổi của bé, phương pháp ăn đang áp dụng, những thực phẩm cần lưu ý, nguyên tắc an toàn và cách cập nhật tình hình sau mỗi bữa. Sự minh bạch trong thông tin và thống nhất trong cách chăm sóc sẽ giúp quá trình phối hợp giữa gia đình và bảo mẫu rõ ràng hơn.

Mỗi em bé có tốc độ phát triển, sở thích và nhu cầu khác nhau. Vì vậy, điều quan trọng không phải tìm một phương pháp “chuẩn” cho tất cả, mà là tìm người chăm sóc phù hợp và xây dựng cách phối hợp phù hợp với chính gia đình mình.

Tài liệu tham khảo

1. WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months of age – World Health Organization (WHO) – 16/10/2023.
2. Appropriate complementary feeding – World Health Organization (WHO) – Cập nhật 09/08/2023.
3. When, What, and How to Introduce Solid Foods – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 14/04/2026.
4. Foods and Drinks for 6 to 24 Month Olds – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 20/03/2025.
5. When Can Babies Start Solid Foods? Readiness & Feeding Tips – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – Cập nhật trên trang HealthyChildren.org.
6. Baby-Led Weaning: Is It Safe? – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – Cập nhật trên trang HealthyChildren.org.
7. When to Introduce Egg, Peanut Butter & Other Common Food Allergens to a Baby – Amanda Cox, MD, FAAAAI & Michael Pistiner, MD, MMCs, FAAP – HealthyChildren.org – Cập nhật trên trang HealthyChildren.org.
8. Baby-Led Feeding & Starting Solid Foods: Expert Tips for Parents – Krupa Playforth, MD, FAAP và các chuyên gia AAP – HealthyChildren.org – 08/05/2025.

Giấc ngủ của trẻ nhỏ không phải lúc nào cũng đều đặn, đặc biệt trong những năm đầu đời. Bé có thể ngủ tốt vào một thời điểm nhưng lại thay đổi nếp ngủ khi lớn hơn, mọc răng, ốm, thay đổi môi trường hoặc bước vào một giai đoạn phát triển mới. Vì vậy, nhiều Ba Mẹ bận rộn đặt câu hỏi: bảo mẫu rèn ngủ cho bé có phù hợp không và bảo mẫu nên tham gia đến đâu? Trên thực tế, bảo mẫu có thể hỗ trợ xây dựng môi trường và thói quen ngủ ổn định cho trẻ, nhưng không nên tự ý lựa chọn hoặc thay đổi phương pháp luyện ngủ khi chưa có sự thống nhất với gia đình. Một kế hoạch phù hợp cần đặt an toàn, nhu cầu của trẻ và sự đồng thuận giữa Ba Mẹ với người chăm sóc lên trước.

---

Vì sao nếp ngủ quan trọng với trẻ nhỏ?

Giấc ngủ không chỉ là khoảng thời gian trẻ nghỉ ngơi. Với trẻ nhỏ, ngủ đủ và có lịch sinh hoạt phù hợp góp phần hỗ trợ sức khỏe, khả năng học hỏi, điều hòa cảm xúc và hoạt động ban ngày.

Tuy nhiên, nếp ngủ của bé không có nghĩa là trẻ phải ngủ theo một khung giờ cứng nhắc bất kể độ tuổi. Điều quan trọng hơn là gia đình hiểu nhu cầu ngủ theo từng giai đoạn và tạo cho trẻ một môi trường nhất quán, an toàn.

Nhu cầu ngủ thay đổi theo độ tuổi

Không có một số giờ ngủ duy nhất phù hợp cho tất cả trẻ.

Theo khuyến nghị của American Academy of Sleep Medicine, trẻ từ 4-12 tháng thường cần khoảng 12-16 giờ ngủ trong 24 giờ, bao gồm cả các giấc ngủ ngày; trẻ 1-2 tuổi cần khoảng 11-14 giờ; trẻ 3-5 tuổi khoảng 10-13 giờ; trẻ 6-12 tuổi khoảng 9-12 giờ. Đây là khoảng khuyến nghị theo nhóm tuổi, còn nhu cầu cụ thể có thể khác nhau giữa từng trẻ.

WHO cũng đưa ra khuyến nghị tương tự đối với trẻ dưới 5 tuổi và nhấn mạnh tầm quan trọng của giấc ngủ chất lượng, trong đó trẻ 1-2 tuổi và 3-4 tuổi nên có thời gian ngủ – thức tương đối đều đặn.

Vì vậy, khi xây dựng lịch cho trẻ, Ba Mẹ và bảo mẫu nên nhìn vào độ tuổi + nhu cầu cá nhân + biểu hiện của trẻ, thay vì cố ép bé đạt một con số nhất định.

Trẻ sơ sinh chưa có nếp ngủ ổn định như trẻ lớn

Với trẻ sơ sinh, việc kỳ vọng bé ngủ xuyên đêm hoặc tuân thủ một lịch cố định ngay từ đầu có thể không thực tế.

AAP cho biết trẻ sơ sinh chưa có chu kỳ ngủ đều đặn như trẻ lớn; trẻ có thể ngủ nhiều giờ trong ngày nhưng chia thành những khoảng ngủ ngắn. Khi lớn hơn, chu kỳ ngủ dần thay đổi và trẻ có thể bắt đầu hình thành khả năng tự đi vào giấc ngủ tốt hơn.

Do đó, bảo mẫu rèn ngủ cho bé cần được hiểu là hỗ trợ trẻ hình thành những thói quen ngủ phù hợp, chứ không phải ép trẻ ngủ theo lịch của người lớn.

Ví dụ, với một em bé còn nhỏ, bảo mẫu có thể:

• Giảm ánh sáng và tiếng ồn khi chuẩn bị cho bé ngủ.
• Duy trì trình tự các hoạt động trước giờ ngủ.
• Quan sát dấu hiệu buồn ngủ của bé.
• Hạn chế kích thích mạnh ngay trước giờ ngủ.
• Ghi nhận thời gian ngủ và thức để Ba Mẹ theo dõi.

Những việc này giúp trẻ có môi trường nhất quán mà không biến việc ngủ thành một cuộc “đấu tranh” giữa người chăm sóc và trẻ.

Quan sát tín hiệu buồn ngủ giúp bảo mẫu lựa chọn thời điểm phù hợp để đưa bé vào giấc ngủ.

Vai trò của bảo mẫu trong việc rèn ngủ

Bảo mẫu có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì lịch sinh hoạt của trẻ, đặc biệt khi Ba Mẹ đi làm hoặc không thể trực tiếp chăm con trong một phần thời gian trong ngày.

Tuy nhiên, vai trò phù hợp nhất là hỗ trợ thực hiện kế hoạch của gia đình, thay vì tự xây dựng một phương pháp riêng.

Bảo mẫu có thể hỗ trợ những gì?

Một bảo mẫu có kinh nghiệm có thể hỗ trợ:

1. Duy trì trình tự trước giờ ngủ

Trẻ nhỏ thường dễ thích nghi hơn khi các hoạt động diễn ra theo trình tự quen thuộc.

Ví dụ:

Chơi nhẹ → vệ sinh → thay đồ ngủ → đọc sách hoặc trò chuyện yên tĩnh → lên giường.

Không nhất thiết mọi gia đình phải có cùng một trình tự. Điều quan trọng là Ba Mẹ và bảo mẫu thống nhất một cách thực hiện phù hợp với trẻ.

2. Quan sát dấu hiệu buồn ngủ

Thay vì chỉ nhìn đồng hồ, bảo mẫu có thể quan sát những biểu hiện như trẻ giảm tương tác, ngáp, dụi mắt, trở nên cáu kỉnh hoặc hoạt động chậm lại.

Việc nhận biết tín hiệu của trẻ cũng phù hợp với nguyên tắc chăm sóc đáp ứng mà WHO khuyến nghị: người chăm sóc quan sát, hiểu và phản hồi phù hợp với tín hiệu của trẻ.

3. Giữ môi trường ngủ nhất quán

Phòng ngủ nên được duy trì ở trạng thái phù hợp để trẻ dễ thư giãn: ánh sáng dịu, ít tiếng động không cần thiết và hạn chế hoạt động kích thích ngay trước giờ ngủ.

4. Ghi nhận lịch ngủ

Đặc biệt với trẻ nhỏ, việc ghi lại:

• Giờ bắt đầu ngủ.
• Giờ thức.
• Thời lượng ngủ ngày.
• Thời điểm khó vào giấc.
• Những lần thức giấc đáng chú ý.

có thể giúp Ba Mẹ nhận ra sự thay đổi trong nếp ngủ của bé.

An toàn phải được đặt trước việc “ngủ ngoan”

Đối với trẻ sơ sinh, việc tạo nếp ngủ không thể tách khỏi nguyên tắc ngủ an toàn.

AAP khuyến nghị trẻ sơ sinh được đặt nằm ngửa cho mọi giấc ngủ trong năm đầu đời và ngủ trên bề mặt phẳng, chắc, riêng biệt dành cho trẻ; không nên để các vật mềm, chăn gối hoặc đồ chơi mềm trong khu vực ngủ của trẻ.

Điều này có nghĩa là một bảo mẫu rèn ngủ cho bé không nên vì muốn bé ngủ lâu hơn mà lựa chọn cách ngủ làm tăng nguy cơ mất an toàn.

Ví dụ, không nên biến việc ngủ trên ghế sofa, trong tư thế không phù hợp hoặc trong môi trường có nhiều vật mềm thành “mẹo giúp bé ngủ nhanh”.

Nếu Ba Mẹ có hướng dẫn riêng về giấc ngủ của trẻ, bảo mẫu cần trao đổi rõ ràng và tuân thủ các nguyên tắc an toàn trước khi thực hiện.

Bảo mẫu hỗ trợ duy trì thói quen ngủ theo phương pháp đã được Ba Mẹ thống nhất.

Cần thống nhất phương pháp với Ba Mẹ

Đây là phần đặc biệt quan trọng khi một gia đình có bảo mẫu hỗ trợ chăm trẻ.

Một đứa trẻ có thể nhận được sự chăm sóc từ Ba Mẹ vào buổi tối và từ bảo mẫu vào ban ngày. Nếu hai bên áp dụng hai cách hoàn toàn khác nhau, trẻ có thể khó hình thành một lịch sinh hoạt nhất quán.

Ba Mẹ nên thống nhất những gì?

Trước khi giao việc cho bảo mẫu, Ba Mẹ nên trao đổi rõ:

Nội dung	Ba Mẹ và bảo mẫu cần thống nhất
Giờ ngủ	Khoảng thời gian dự kiến cho giấc ngủ ngày/đêm
Trình tự	Các bước trước giờ ngủ
Không gian	Ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ và nơi ngủ
Cách dỗ	Những cách gia đình thường sử dụng
Khi bé khóc	Bao lâu quan sát, khi nào cần hỗ trợ
Giấc ngủ ngày	Có cần giới hạn hoặc điều chỉnh theo lịch gia đình không
Theo dõi	Cách ghi nhận giờ ngủ và giờ thức
Thay đổi phương pháp	Ai là người quyết định và khi nào áp dụng

Một điểm quan trọng là không nên giao cho bảo mẫu quyền tự thay đổi toàn bộ phương pháp luyện ngủ chỉ vì một vài ngày trẻ ngủ không tốt.

Nếu trẻ liên tục khó ngủ, thức nhiều hoặc có thay đổi bất thường, Ba Mẹ nên xem xét nguyên nhân trước khi điều chỉnh phương pháp.

Không phải phương pháp luyện ngủ nào cũng phù hợp với mọi trẻ

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau đối với vấn đề giấc ngủ trẻ nhỏ. Một nghiên cứu ngẫu nhiên được công bố trên Pediatrics năm 2016 ở nhóm trẻ 6-16 tháng cho thấy một số can thiệp hành vi như bedtime fading và graduated extinction có thể cải thiện một số chỉ số giấc ngủ trong nghiên cứu; nhóm nghiên cứu không ghi nhận khác biệt về một số chỉ số cảm xúc, hành vi hoặc gắn bó ở thời điểm theo dõi 12 tháng.

Tuy nhiên, kết quả của một nghiên cứu không có nghĩa một phương pháp cụ thể phải được áp dụng cho mọi gia đình.

Với bảo mẫu rèn ngủ cho bé, nguyên tắc phù hợp hơn là:

Ba Mẹ lựa chọn định hướng; bảo mẫu hỗ trợ thực hiện nhất quán và phản hồi lại tình hình thực tế của trẻ.

Nếu trẻ có vấn đề giấc ngủ kéo dài, ngáy lớn thường xuyên, khó thở khi ngủ, buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc có dấu hiệu sức khỏe đáng chú ý, gia đình nên trao đổi với bác sĩ thay vì chỉ tiếp tục thay đổi cách luyện ngủ tại nhà.

Ba Mẹ nên đánh giá bảo mẫu dựa trên tiêu chí nào?

Khi tìm người hỗ trợ chăm trẻ, kinh nghiệm “rèn ngủ” không nên là tiêu chí duy nhất.

Ba Mẹ có thể xem xét:

• Kinh nghiệm chăm trẻ cùng độ tuổi.
• Khả năng quan sát tín hiệu của trẻ.
• Hiểu các nguyên tắc ngủ an toàn.
• Khả năng duy trì lịch sinh hoạt ổn định.
• Tính kiên nhẫn khi trẻ khó vào giấc.
• Khả năng ghi nhận và báo cáo tình hình.
• Mức độ tôn trọng phương pháp chăm sóc của gia đình.
• Khả năng trao đổi khi thấy kế hoạch hiện tại không phù hợp.

Tính minh bạch ngay từ bước tìm kiếm giúp Ba Mẹ chủ động hơn. Thay vì chỉ nghe một lời giới thiệu chung rằng bảo mẫu “có kinh nghiệm rèn ngủ”, Ba Mẹ nên tìm hiểu cụ thể bảo mẫu từng chăm trẻ ở độ tuổi nào, thường hỗ trợ những công việc gì và phạm vi trách nhiệm đến đâu.

---

Sai lầm thường gặp

Không ít gia đình bắt đầu luyện ngủ cho trẻ với mong muốn cải thiện nhanh lịch sinh hoạt. Nhưng nếu thiếu thống nhất, việc này có thể tạo thêm áp lực cho cả trẻ, Ba Mẹ và người chăm sóc.

Ép trẻ ngủ theo một khung giờ cứng nhắc

Nhu cầu ngủ của trẻ thay đổi theo độ tuổi và từng cá nhân. WHO và AASM đều đưa ra khoảng thời lượng ngủ thay vì một con số bắt buộc cho mọi trẻ.

Vì vậy, lịch ngủ nên có tính linh hoạt.

Ví dụ, một bé thường ngủ trưa lúc 13h có thể có ngày khó ngủ vì buổi sáng vận động nhiều, đang mọc răng hoặc có thay đổi trong sinh hoạt. Bảo mẫu không nên chỉ nhìn đồng hồ rồi cố ép trẻ nằm yên cho đủ “giờ ngủ”.

Sự thoải mái trong giấc ngủ luôn là ưu tiên hàng đầu khi chăm sóc trẻ nhỏ.

Thay đổi phương pháp mà không báo Ba Mẹ

Đây là một trong những sai lầm cần tránh nhất.

Nếu Ba Mẹ đang áp dụng một cách tiếp cận cụ thể, bảo mẫu không nên tự chuyển sang phương pháp khác chỉ vì thấy cách cũ mất nhiều thời gian.

Thay vào đó, bảo mẫu nên phản hồi:

“Ba ngày gần đây bé mất khoảng 30 phút mới ngủ được vào buổi trưa. Em ghi nhận giờ ngủ và các hoạt động trước đó, Ba Mẹ xem giúp mình có muốn điều chỉnh lịch không?”

Cách giao tiếp này giúp gia đình có dữ liệu thực tế để quyết định.

Dùng màn hình để ru trẻ ngủ

Cho trẻ xem điện thoại hoặc video để nhanh chóng “ngồi yên và buồn ngủ” có thể khiến việc hình thành thói quen ngủ trở nên thiếu nhất quán.

Đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, WHO đưa ra khuyến nghị hạn chế thời gian màn hình và nhấn mạnh việc duy trì lịch ngủ – thức đều đặn.

Thay vào đó, gia đình có thể ưu tiên những hoạt động nhẹ nhàng trước giờ ngủ như đọc sách, trò chuyện hoặc thực hiện chuỗi hoạt động quen thuộc.

Chỉ quan tâm đến việc bé ngủ được bao lâu

Một giấc ngủ kéo dài chưa chắc đồng nghĩa với một lịch ngủ phù hợp.

Ba Mẹ nên quan sát thêm:

• Bé có tỉnh táo khi thức không?
• Bé có vui chơi và tương tác phù hợp không?
• Bé có thường xuyên cáu kỉnh do thiếu ngủ không?
• Bé có khó vào giấc kéo dài không?
• Lịch ngủ có phù hợp với sinh hoạt gia đình không?

Mục tiêu của bảo mẫu rèn ngủ cho bé không phải tạo ra một em bé “ngủ theo lịch hoàn hảo”, mà là hỗ trợ một thói quen ngủ phù hợp, an toàn và có thể duy trì trong thực tế.

Không ghi nhận thông tin để trao đổi với Ba Mẹ

Nếu bảo mẫu chỉ nói “bé hôm nay ngủ không ngon”, Ba Mẹ sẽ khó biết chuyện gì đã xảy ra.

Một nhật ký đơn giản có thể hữu ích:

13:00: bắt đầu chuẩn bị ngủ
13:10: lên giường
13:25: bắt đầu ngủ
14:40: thức dậy
14:45: vui chơi bình thường

Sau vài ngày, Ba Mẹ có thể nhìn thấy xu hướng thay vì dựa vào cảm nhận của một buổi duy nhất.

Đây cũng là một cách tăng tính minh bạch trong quá trình chăm sóc: bảo mẫu ghi nhận những gì thực tế đã diễn ra, còn Ba Mẹ có cơ sở để trao đổi và quyết định bước tiếp theo.

Để lại thông tin của bạn tại mục đăng ký trở thành bảo mẫu MomHub, đội ngũ nhân sự của chúng tôi sẽ liên hệ hỗ trợ bạn trong thời gian sớm nhất.

---

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu rèn ngủ cho bé có phù hợp không?

Có thể phù hợp nếu vai trò của bảo mẫu được xác định là hỗ trợ duy trì nếp sinh hoạt và thực hiện phương pháp mà Ba Mẹ đã thống nhất. Bảo mẫu không nên tự ý thay đổi phương pháp hoặc bỏ qua các nguyên tắc ngủ an toàn.

2. Trẻ sơ sinh có nên luyện ngủ ngay không?

Trẻ sơ sinh có nhịp ngủ chưa ổn định và nhu cầu ngủ thay đổi theo từng giai đoạn. AAP lưu ý trẻ sơ sinh chưa có chu kỳ ngủ đều đặn như trẻ lớn. Vì vậy, với trẻ còn rất nhỏ, trọng tâm nên là chăm sóc đáp ứng nhu cầu, xây dựng trình tự sinh hoạt phù hợp và đảm bảo ngủ an toàn, thay vì đặt mục tiêu cứng về việc ngủ xuyên đêm.

3. Bảo mẫu có nên tự quyết định phương pháp luyện ngủ cho bé?

Không nên. Phương pháp chăm sóc và luyện ngủ cần được Ba Mẹ thống nhất. Bảo mẫu có thể cung cấp thông tin thực tế về cách trẻ phản ứng và đề xuất trao đổi khi nhận thấy lịch hiện tại chưa phù hợp.

4. Bảo mẫu cần ghi lại những gì về giấc ngủ của bé?

Có thể ghi giờ bắt đầu ngủ, giờ thức, thời lượng ngủ, thời gian cần để vào giấc, số lần thức đáng chú ý và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Với trẻ nhỏ, việc ghi nhận đều đặn giúp Ba Mẹ có cái nhìn rõ hơn về nếp ngủ của bé.

5. Có nên ép bé ngủ đúng giờ mỗi ngày?

Nên xây dựng lịch tương đối ổn định nhưng vẫn cần linh hoạt theo độ tuổi và nhu cầu của trẻ. WHO khuyến nghị lịch ngủ và thức đều đặn đối với trẻ nhỏ, nhưng nhu cầu ngủ vẫn khác nhau theo từng giai đoạn phát triển.

6. Khi nào Ba Mẹ nên đưa trẻ đi khám vì vấn đề giấc ngủ?

Nếu trẻ thường xuyên gặp khó khăn về giấc ngủ, có tiếng ngáy lớn hoặc dấu hiệu khó thở khi ngủ, thức giấc bất thường kéo dài, buồn ngủ quá mức ban ngày hoặc có vấn đề sức khỏe đi kèm, Ba Mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá phù hợp.

7. Làm sao chọn bảo mẫu nếu gia đình đang luyện ngủ cho bé?

Ba Mẹ nên tìm hiểu kinh nghiệm chăm trẻ cùng độ tuổi, kiến thức về ngủ an toàn, khả năng quan sát tín hiệu của trẻ, tính kiên nhẫn và cách bảo mẫu giao tiếp với gia đình. Quan trọng nhất là hai bên cần thống nhất rõ phương pháp và phạm vi công việc trước khi bắt đầu.

8. Bảo mẫu có thể hỗ trợ cả giấc ngủ ban ngày và ban đêm không?

Điều này phụ thuộc vào thời gian làm việc và thỏa thuận giữa gia đình với bảo mẫu. Nếu bảo mẫu chỉ làm ban ngày, họ có thể tập trung hỗ trợ các giấc ngủ ngày và duy trì thói quen trước giờ ngủ. Ba Mẹ có thể tiếp tục áp dụng trình tự tương tự vào buổi tối để trẻ nhận được sự nhất quán.

---

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu rèn ngủ cho bé phù hợp nhất với vai trò hỗ trợ, duy trì thói quen và thực hiện kế hoạch đã thống nhất cùng Ba Mẹ.
• Giấc ngủ trẻ sơ sinh chưa ổn định như trẻ lớn, vì vậy không nên áp dụng một lịch ngủ cứng nhắc cho mọi bé.
• Luyện ngủ cho trẻ cần dựa trên độ tuổi, nhu cầu cá nhân, tình trạng sức khỏe và sự thống nhất của gia đình.
• Nếp ngủ của bé nên được xây dựng tương đối ổn định nhưng vẫn có sự linh hoạt.
• Bảo mẫu cần ưu tiên ngủ an toàn bên cạnh mục tiêu xây dựng thói quen.
• Ba Mẹ nên chủ động tìm hiểu kinh nghiệm, kỹ năng và phạm vi công việc của bảo mẫu trước khi lựa chọn.
• Việc ghi nhận lịch ngủ giúp Ba Mẹ hiểu tình hình thực tế thay vì chỉ dựa vào nhận xét chung.
• Không nên tự ý thay đổi phương pháp hoặc ép trẻ ngủ chỉ để đạt một khung giờ cố định.
• Khi trẻ có vấn đề giấc ngủ kéo dài hoặc dấu hiệu bất thường, Ba Mẹ nên trao đổi với bác sĩ.

---

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Một người chăm trẻ phù hợp không nhất thiết phải là người quyết định thay Ba Mẹ mọi vấn đề liên quan đến giấc ngủ. Quan trọng hơn là người đó có khả năng quan sát trẻ, tôn trọng cách chăm sóc của gia đình và phối hợp rõ ràng trong từng ngày.

Với bảo mẫu rèn ngủ cho bé, sự minh bạch ngay từ đầu càng quan trọng: Ba Mẹ nên biết bảo mẫu có kinh nghiệm gì, từng chăm trẻ ở độ tuổi nào, có thể hỗ trợ những công việc nào và cách phối hợp với gia đình ra sao.

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, giúp Ba Mẹ chủ động tìm hiểu và lựa chọn Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Mỗi gia đình có một lịch sinh hoạt, quan điểm chăm con và nhu cầu hỗ trợ khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn bảo mẫu nên bắt đầu từ sự phù hợp và thông tin rõ ràng, thay vì áp dụng một khuôn mẫu giống nhau cho mọi gia đình.

---

Tài liệu tham khảo

1. Getting Your Baby to Sleep – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – cập nhật 04/06/2024.
2. Safe Sleep Tips for Sleep-Deprived Parents – Rachel Moon, MD, FAAP – American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org – cập nhật 2026.
3. Child Sleep Duration Health Advisory – American Academy of Sleep Medicine – cập nhật 2019.
4. Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine on the Recommended Amount of Sleep for Healthy Children – Paruthi S. và cộng sự – Journal of Clinical Sleep Medicine – 2016.
5. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age – World Health Organization – 02/04/2019.
6. To grow up healthy, children need to sit less and play more – World Health Organization – 24/04/2019.
7. Improving early childhood development: WHO guideline – World Health Organization – 2020.
8. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial – Michael Gradisar và cộng sự – Pediatrics, American Academy of Pediatrics – 01/06/2016.
9. Five-Year Follow-up of Harms and Benefits of Behavioral Infant Sleep Intervention: Randomized Trial – Anna M. H. Price và cộng sự – Pediatrics, American Academy of Pediatrics – 01/10/2012.

Khi con đang khỏe mạnh, việc chăm sóc thường xoay quanh ăn uống, ngủ nghỉ, vui chơi và sinh hoạt hằng ngày. Nhưng chỉ cần trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường như trẻ sốt, ho nhiều, nôn ói, tiêu chảy, mệt lả hoặc bỏ ăn, cách chăm sóc cần được điều chỉnh ngay. Với gia đình có người hỗ trợ, bảo mẫu chăm trẻ ốm không chỉ cần sự bình tĩnh mà còn phải biết quan sát, cập nhật tình trạng của trẻ và hiểu rõ giới hạn công việc của mình.

Điều quan trọng là bảo mẫu không nên tự thay thế vai trò của bác sĩ hay tự đưa ra quyết định y tế vượt quá phạm vi đã thống nhất. Một kế hoạch rõ ràng giữa Ba Mẹ và bảo mẫu từ trước sẽ giúp quá trình chăm trẻ bệnh tại nhà an toàn, minh bạch và hạn chế những quyết định vội vàng khi tình huống phát sinh.

---

Dấu hiệu cần theo dõi sát

Khi trẻ không khỏe, điều đầu tiên bảo mẫu cần làm không phải là tìm cách xử lý thật nhanh mà là quan sát và ghi nhận tình trạng của trẻ một cách có hệ thống.

WHO nhấn mạnh việc nhận diện các dấu hiệu nguy hiểm và chuyển trẻ đến cơ sở y tế khi cần là một phần quan trọng trong chăm sóc trẻ bệnh.

Theo dõi nhiệt độ và biểu hiện tổng thể của trẻ

Sốt là một trong những tình huống thường khiến Ba Mẹ lo lắng. Tuy nhiên, nhiệt độ không nên được xem là thông tin duy nhất để đánh giá tình trạng của trẻ.

Bảo mẫu có thể ghi nhận:

• Nhiệt độ đo được và thời điểm đo.
• Trẻ có tỉnh táo, tương tác bình thường hay không.
• Trẻ có uống được nước, sữa hoặc bú như thường lệ không.
• Trẻ có ăn uống kém hơn rõ rệt không.
• Trẻ có nôn ói hoặc tiêu chảy không.
• Trẻ có ho, khó thở hoặc thở bất thường không.
• Trẻ có phát ban hoặc biểu hiện đau ở một vị trí cụ thể không.
• Số lần đi tiểu hoặc tình trạng tã ướt ở trẻ nhỏ.
• Những thay đổi khác so với trạng thái bình thường của trẻ.

Theo American Academy of Pediatrics (AAP), trẻ sốt cần được theo dõi cả biểu hiện tổng thể và những triệu chứng đi kèm. Với trẻ dưới 3 tháng tuổi, nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được liên hệ bác sĩ ngay; trẻ ở mọi độ tuổi cũng cần được đánh giá y tế khi có biểu hiện rất mệt, khó đánh thức, khó thở, co giật, mất nước, nôn ói hoặc tiêu chảy lặp lại và một số dấu hiệu đáng lo khác.

Vì vậy, bảo mẫu chăm trẻ ốm nên ưu tiên ghi nhận diễn biến thay vì chỉ thông báo đơn giản rằng trẻ đang sốt.

Những dấu hiệu không nên chờ đợi

Một số tình trạng cần được báo ngay cho phụ huynh và có thể cần đưa trẻ đi khám hoặc cấp cứu tùy mức độ.

Đặc biệt lưu ý khi trẻ:

• Khó thở, thở nhanh bất thường hoặc có dấu hiệu gắng sức khi thở.
• Môi hoặc mặt tím tái.
• Khó đánh thức, lơ mơ hoặc phản ứng kém hơn bình thường.
• Không thể uống hoặc bú.
• Nôn tất cả những gì đưa vào.
• Có dấu hiệu mất nước rõ rệt.
• Co giật.
• Có phát ban bất thường kèm tình trạng bệnh nặng.
• Sốt cao kéo dài hoặc tình trạng trẻ ngày càng xấu đi.

CDC cũng liệt kê khó thở, môi hoặc mặt tím tái và tình trạng lồng ngực co kéo khi thở là những dấu hiệu cảnh báo cần được chăm sóc y tế khẩn cấp trong bối cảnh bệnh hô hấp.

Bảo mẫu chăm trẻ ốm không cần tự xác định trẻ đang mắc bệnh gì. Việc quan trọng hơn là nhận biết dấu hiệu bất thường, thông báo kịp thời và thực hiện đúng phương án mà gia đình đã thống nhất.

Bảo mẫu bình tĩnh theo dõi khi trẻ có dấu hiệu ốm.

Những việc bảo mẫu được và không được tự quyết

Một trong những vấn đề dễ phát sinh khi chăm trẻ bệnh tại nhà là ranh giới giữa hỗ trợ chăm sóc và quyết định y tế.

Ba Mẹ càng thống nhất rõ từ đầu, bảo mẫu càng dễ xử lý bình tĩnh khi trẻ đột ngột không khỏe.

Những việc bảo mẫu có thể thực hiện

Trong phạm vi công việc chăm sóc trẻ, bảo mẫu có thể:

• Đo nhiệt độ cho trẻ bằng dụng cụ phù hợp.
• Theo dõi các biểu hiện bất thường.
• Cho trẻ nghỉ ngơi trong môi trường thoải mái.
• Hỗ trợ trẻ uống nước hoặc sữa theo hướng dẫn của Ba Mẹ và tình trạng của trẻ.
• Ghi lại thời điểm trẻ ăn, uống, ngủ, nôn ói hoặc đi vệ sinh.
• Giữ không gian chăm sóc sạch sẽ, thoáng và phù hợp.
• Thông báo cho phụ huynh khi tình trạng của trẻ thay đổi.
• Hỗ trợ phụ huynh chuẩn bị thông tin cần thiết nếu trẻ cần đi khám.

Đây là những công việc mang tính quan sát, hỗ trợ và phối hợp, không phải chẩn đoán hay điều trị.

WHO cũng phân biệt rõ việc chăm sóc tại cộng đồng với những trường hợp cần được đánh giá và điều trị tại cơ sở y tế. Khi có dấu hiệu nguy hiểm, trẻ cần được chuyển đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục xử lý tại nhà.

Những việc không nên tự ý quyết định

Bảo mẫu không nên tự:

• Chẩn đoán nguyên nhân khiến trẻ bị bệnh.
• Tự ý cho trẻ sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn rõ ràng từ phụ huynh hoặc nhân viên y tế.
• Tự tăng hoặc giảm liều thuốc.
• Tự phối hợp nhiều loại thuốc.
• Tự sử dụng kháng sinh cho trẻ.
• Tự quyết định ngừng một thuốc đang được bác sĩ chỉ định.
• Thực hiện các phương pháp điều trị không nằm trong phạm vi công việc.
• Tự đánh giá rằng trẻ “chỉ sốt bình thường” và trì hoãn việc thông báo cho phụ huynh khi trẻ có biểu hiện bất thường.

AAP lưu ý rằng dùng sai liều thuốc là một lỗi thường gặp và có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Với thuốc hạ sốt, liều dùng cần dựa trên hướng dẫn phù hợp với trẻ; thuốc dạng lỏng nên được đo bằng dụng cụ định liều thay vì thìa gia dụng.

Do đó, nếu gia đình muốn bảo mẫu chăm trẻ ốm hỗ trợ việc dùng thuốc, Ba Mẹ nên thống nhất trước: thuốc nào, liều nào, thời điểm nào, cách dùng ra sao và trong trường hợp nào cần liên hệ lại với phụ huynh hoặc bác sĩ.

Nguyên tắc đơn giản: Bảo mẫu có thể hỗ trợ chăm sóc và theo dõi; những quyết định liên quan đến chẩn đoán, điều trị hoặc thay đổi thuốc cần thuộc về phụ huynh và người có chuyên môn y tế.

---

Quy trình báo cho phụ huynh

Khi trẻ có biểu hiện bất thường, thông tin truyền đạt càng rõ ràng thì Ba Mẹ càng dễ đưa ra quyết định phù hợp.

Thay vì nhắn “bé bị sốt rồi mẹ ơi”, bảo mẫu nên cung cấp những thông tin cụ thể.

Bước 1: Ghi nhận tình trạng

Trước khi gọi hoặc nhắn cho Ba Mẹ, bảo mẫu nên kiểm tra những thông tin cơ bản:

Nội dung	Thông tin cần ghi nhận
Thời điểm	Trẻ bắt đầu có biểu hiện từ khi nào
Nhiệt độ	Nhiệt độ, thời điểm và cách đo
Triệu chứng	Ho, nôn, tiêu chảy, đau, phát ban…
Ăn uống	Trẻ ăn/uống được bao nhiêu so với bình thường
Sinh hoạt	Trẻ ngủ, chơi, tương tác như thế nào
Diễn biến	Tình trạng ổn định, cải thiện hay nặng hơn
Xử lý trước đó	Đã làm gì và vào thời điểm nào

Thông tin này giúp Ba Mẹ có cái nhìn rõ hơn về diễn biến của trẻ, đồng thời có cơ sở trao đổi với bác sĩ nếu cần.

Bước 2: Báo phụ huynh theo mức độ

Có thể thống nhất trước một nguyên tắc như sau:

Tình trạng nhẹ, ổn định:
Bảo mẫu cập nhật cho Ba Mẹ và tiếp tục theo dõi theo hướng dẫn đã thống nhất.

Có biểu hiện bất thường hoặc tình trạng xấu đi:
Liên hệ ngay với Ba Mẹ, không tự kéo dài thời gian chờ đợi.

Có dấu hiệu nguy hiểm:
Ưu tiên an toàn của trẻ, liên hệ phụ huynh và hỗ trợ đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu theo tình huống thực tế.

WHO khuyến nghị khi trẻ có dấu hiệu nguy hiểm cần được chuyển đến cơ sở y tế kịp thời, thay vì chỉ tiếp tục chăm sóc tại nhà.

Khi trẻ ốm, cần theo dõi sát và báo Ba Mẹ kịp thời.

Bước 3: Cập nhật diễn biến sau khi đã báo

Một cuộc gọi không nên được xem là kết thúc việc theo dõi.

Ví dụ, nếu Ba Mẹ hướng dẫn tiếp tục theo dõi, bảo mẫu có thể cập nhật:

• Nhiệt độ sau một khoảng thời gian phù hợp.
• Trẻ có uống được nước hay không.
• Trẻ có tỉnh táo và tương tác không.
• Triệu chứng có tăng lên không.
• Có xuất hiện dấu hiệu mới không.

Cách làm này đặc biệt hữu ích với gia đình bận rộn. Ba Mẹ không có mặt tại nhà nhưng vẫn có thể nắm được diễn biến thực tế thay vì phải phỏng đoán qua một vài tin nhắn ngắn.

Để không phụ thuộc vào người thân, giải pháp thuê bảo mẫu nhằm trông trẻ linh hoạt đang là xu hướng của các mẹ hiện đại.

---

Cách chuẩn bị trước cho tình huống này

Để bảo mẫu chăm trẻ ốm không rơi vào thế bị động, gia đình nên thống nhất phương án ngay từ khi bắt đầu công việc, thay vì đợi đến lúc trẻ bệnh mới bàn bạc.

Lập “hồ sơ chăm sóc khi trẻ ốm”

Một bảng thông tin ngắn có thể bao gồm:

• Họ tên và ngày sinh của trẻ.
• Thông tin liên hệ của Ba Mẹ.
• Người liên hệ dự phòng khi Ba Mẹ không nghe máy.
• Bác sĩ hoặc cơ sở y tế mà gia đình thường sử dụng.
• Tiền sử dị ứng đã được phụ huynh xác nhận.
• Những bệnh lý hoặc lưu ý sức khỏe mà phụ huynh muốn bảo mẫu biết.
• Thuốc đang sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ nếu có.
• Hướng dẫn cụ thể của gia đình khi trẻ sốt hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.
• Trường hợp nào cần gọi ngay cho Ba Mẹ.
• Trường hợp nào cần đưa trẻ đi khám.

Thông tin nên được cập nhật khi tình trạng của trẻ hoặc hướng dẫn chăm sóc thay đổi.

Theo dõi kỹ từng thay đổi giúp trẻ được hỗ trợ kịp thời.

Chuẩn bị sẵn vật dụng cần thiết

Gia đình có thể thống nhất một khu vực riêng để bảo mẫu dễ tìm:

• Nhiệt kế.
• Dụng cụ đo liều thuốc nếu gia đình có thuốc được bác sĩ hướng dẫn sử dụng.
• Nước hoặc đồ uống phù hợp với trẻ.
• Vật dụng vệ sinh cá nhân.
• Sổ hoặc biểu mẫu ghi nhận tình trạng trẻ.
• Thông tin liên hệ khẩn cấp.

AAP cũng khuyến nghị gia đình chuẩn bị sẵn nhiệt kế và thông tin liên hệ của bác sĩ để thuận tiện khi trẻ bị sốt.

Quan trọng hơn, không nên để bảo mẫu phải tự tìm hiểu thuốc hoặc tự quyết định cách điều trị trong lúc phụ huynh vắng nhà.

Thống nhất trước phạm vi công việc của bảo mẫu

Khi lựa chọn người chăm trẻ, Ba Mẹ nên trao đổi cụ thể:

Về kinh nghiệm

• Đã từng chăm trẻ khi bị sốt, cảm cúm hoặc các bệnh thông thường chưa?
• Có biết cách theo dõi nhiệt độ và ghi nhận diễn biến không?
• Có bình tĩnh khi trẻ quấy khóc hoặc nôn ói không?

Về kỹ năng

• Có biết nhận diện những thay đổi bất thường cần báo phụ huynh không?
• Có duy trì vệ sinh khi chăm trẻ bệnh không?
• Có giao tiếp rõ ràng và cập nhật tình trạng của trẻ không?

Về nguyên tắc làm việc

• Không tự ý sử dụng thuốc ngoài hướng dẫn.
• Không tự chẩn đoán bệnh.
• Không giấu thông tin vì sợ làm phụ huynh lo lắng.
• Luôn báo khi tình trạng của trẻ thay đổi.

Đây cũng là lý do tính minh bạch rất quan trọng khi tìm bảo mẫu. Ba Mẹ nên được biết thông tin về kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc và mức độ phù hợp trước khi lựa chọn người đồng hành với gia đình.

Với một nền tảng kết nối, vai trò không phải là quyết định thay Ba Mẹ “ai là người phù hợp nhất”, mà là giúp Ba Mẹ có đủ thông tin để chủ động đánh giá và lựa chọn.

---

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu chăm trẻ ốm có nên tiếp tục làm việc không?

Điều này phụ thuộc vào tình trạng của trẻ, hướng dẫn của phụ huynh và khả năng hỗ trợ của bảo mẫu. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường hoặc nguy hiểm, ưu tiên cần được chuyển sang đánh giá y tế thay vì chỉ tiếp tục chăm sóc tại nhà.

2. Khi trẻ sốt, bảo mẫu có được tự cho uống thuốc không?

Không nên tự ý quyết định thuốc, liều lượng hoặc thời điểm sử dụng. Nếu gia đình đã có hướng dẫn cụ thể từ phụ huynh hoặc bác sĩ, hai bên cần thống nhất rõ ràng trước khi giao việc chăm sóc cho bảo mẫu. AAP lưu ý việc dùng sai liều thuốc có thể gây nguy hiểm cho trẻ.

3. Bảo mẫu cần báo Ba Mẹ những gì khi trẻ bị bệnh?

Nên báo thời điểm xuất hiện triệu chứng, nhiệt độ nếu có sốt, các triệu chứng đi kèm, khả năng ăn uống, ngủ nghỉ, mức độ tỉnh táo và diễn biến sau đó. Thông tin càng cụ thể càng giúp phụ huynh dễ đánh giá tình huống.

4. Trẻ sốt bao nhiêu độ thì cần đưa đi khám?

Không nên chỉ dựa vào một con số. Tuổi của trẻ, biểu hiện tổng thể và triệu chứng đi kèm đều quan trọng. AAP khuyến nghị liên hệ bác sĩ ngay với trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C; đồng thời cần đánh giá y tế khi trẻ có biểu hiện rất mệt, khó đánh thức, khó thở, co giật, mất nước hoặc những triệu chứng đáng lo khác.

5. Bảo mẫu có nên đưa trẻ đi khám khi Ba Mẹ chưa về kịp không?

Gia đình nên thống nhất trước phương án này. Nếu tình huống khẩn cấp, ưu tiên là đảm bảo trẻ được tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời và đồng thời liên hệ với phụ huynh. Ba Mẹ có thể trao đổi trước với bảo mẫu về cơ sở y tế, người liên hệ dự phòng và phương án di chuyển.

6. Có nên thuê bảo mẫu riêng khi trẻ thường xuyên bị ốm?

Điều này phụ thuộc vào nhu cầu của từng gia đình. Nếu trẻ cần người theo dõi trong những khoảng thời gian Ba Mẹ không thể có mặt, bảo mẫu có thể hỗ trợ phần chăm sóc hằng ngày. Tuy nhiên, việc trẻ thường xuyên mắc bệnh hoặc có vấn đề sức khỏe kéo dài nên được trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp.

7. Làm sao để chọn bảo mẫu phù hợp khi gia đình có trẻ hay bị ốm?

Ba Mẹ nên xem xét kinh nghiệm chăm trẻ, khả năng quan sát, kỹ năng giao tiếp, thái độ khi xử lý tình huống bất thường và mức độ tuân thủ hướng dẫn của gia đình. Quan trọng không kém là hai bên cần thống nhất rõ phạm vi công việc ngay từ đầu.

8. Bảo mẫu có thay thế được nhân viên y tế khi trẻ bị bệnh không?

Không. Bảo mẫu có thể hỗ trợ quan sát, chăm sóc sinh hoạt và phối hợp với phụ huynh, nhưng không nên thay thế bác sĩ hoặc nhân viên y tế trong chẩn đoán và điều trị. WHO cũng nhấn mạnh việc nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và chuyển trẻ đến cơ sở y tế khi cần.

---

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu chăm trẻ ốm cần ưu tiên quan sát, ghi nhận diễn biến và đảm bảo trẻ được chăm sóc an toàn.
• Khi trẻ sốt, không nên chỉ nhìn vào nhiệt độ mà cần theo dõi cả mức độ tỉnh táo, ăn uống, uống nước và các triệu chứng đi kèm.
• Chăm trẻ bệnh tại nhà chỉ phù hợp với những tình huống không có dấu hiệu nguy hiểm và cần tuân theo hướng dẫn phù hợp.
• Bảo mẫu không nên tự chẩn đoán, kê thuốc, thay đổi liều hoặc quyết định điều trị cho trẻ.
• Ba Mẹ nên thống nhất trước quy trình báo phụ huynh và phương án xử lý khi trẻ có biểu hiện bất thường.
• Khi lựa chọn bảo mẫu, cần đánh giá kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc, khả năng giao tiếp và mức độ phù hợp với gia đình.
• Tính minh bạch giúp Ba Mẹ chủ động lựa chọn người chăm sóc thay vì giao phó hoàn toàn quyết định cho bên trung gian.
• Khi trẻ có dấu hiệu nguy hiểm, cần ưu tiên liên hệ cơ sở y tế thay vì chỉ tiếp tục theo dõi tại nhà.

---

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Khi trẻ không khỏe, điều Ba Mẹ cần không chỉ là một người có thể ở bên cạnh trẻ, mà còn là một người hiểu rõ mình được làm gì, cần báo gì và khi nào phải nhờ đến người có chuyên môn.

Với bảo mẫu chăm trẻ ốm, sự phù hợp không chỉ nằm ở kinh nghiệm chăm trẻ mà còn ở khả năng quan sát, giao tiếp và tôn trọng những nguyên tắc mà gia đình đã thống nhất.

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, hướng đến việc giúp Ba Mẹ chủ động tìm hiểu thông tin và lựa chọn Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Thay vì xem việc tìm bảo mẫu là giao toàn bộ quyền quyết định cho một bên khác, Ba Mẹ có thể chủ động trao đổi về kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc, lịch làm và những yêu cầu riêng của gia đình. Đặc biệt với những tình huống như bảo mẫu chăm trẻ ốm, việc thống nhất nguyên tắc ngay từ đầu càng giúp quá trình phối hợp rõ ràng và an toàn hơn.

---

Tài liệu tham khảo

1. Fever: When to Call the Pediatrician – American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) – 02/12/2022, cập nhật trên trang hiện hành.
2. Fever Without Fear: Information for Parents – American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) – 23/09/2025 cập nhật.
3. How to Take Your Child’s Temperature – American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) – tài liệu hướng dẫn phụ huynh, cập nhật trên trang hiện hành.
4. Signs and Symptoms of Fever – American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) – 30/10/2023 cập nhật.
5. Acetaminophen Dosing Tables for Fever and Pain in Children – American Academy of Pediatrics – 30/01/2026 cập nhật.
6. Medication Safety Tips for Families – American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) – 12/11/2025 cập nhật.
7. About Respiratory Illnesses – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – tài liệu về dấu hiệu cảnh báo bệnh hô hấp ở trẻ và người lớn.
8. Care for Sick Children in the Community – World Health Organization (WHO) – Child Health and Development Unit – tài liệu về nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, chăm sóc và chuyển tuyến trẻ bệnh.
9. Caring for the Sick Child in the Community – WHO & UNICEF – 09/11/2011 – tài liệu hướng dẫn chăm sóc trẻ bệnh và nhận diện dấu hiệu cần chuyển đến cơ sở y tế.
10. Caring for the Child’s Healthy Growth and Development – World Health Organization – 01/01/2015 – hướng dẫn về chăm sóc, phòng bệnh và nhận diện khi trẻ cần được chăm sóc y tế.