Bảo Mẫu Có Được Phạt Trẻ Không? Ranh Giới Cần Thống Nhất Rõ

Khi giao con cho một người chăm sóc, một trong những điều Ba Mẹ quan tâm không chỉ là bé được ăn, ngủ, chơi và sinh hoạt đúng giờ, mà còn là bảo mẫu phạt trẻ như thế nào khi bé không nghe lời. Trẻ nhỏ có thể khó hợp tác, cáu gắt, tranh giành đồ chơi hoặc thử giới hạn của người lớn. Nếu không thống nhất cách xử lý từ đầu, cùng một hành vi có thể được Ba Mẹ nhìn nhận theo một cách nhưng lại bị xử lý theo cách hoàn toàn khác khi ở cùng bảo mẫu.

Vì vậy, câu hỏi không đơn giản là “bảo mẫu có được phạt trẻ không?”, mà quan trọng hơn là bảo mẫu được phép xử lý hành vi của trẻ đến đâu, phương pháp nào phù hợp và giới hạn nào không được vượt qua. Các khuyến nghị hiện nay về nuôi dạy trẻ đều nhấn mạnh những phương pháp không bạo lực, thiết lập giới hạn rõ ràng và phản hồi nhất quán giữa những người chăm sóc trẻ.

Vì sao đây là vấn đề nhạy cảm

Bảo mẫu vừa chăm sóc vừa phải xử lý hành vi của trẻ

Trong thực tế, công việc chăm trẻ không chỉ xoay quanh những nhu cầu cơ bản. Bảo mẫu có thể phải nhắc trẻ cất đồ chơi, rửa tay trước khi ăn, ngồi đúng chỗ khi dùng bữa, chuẩn bị đi ngủ hoặc dừng một hành vi có nguy cơ gây mất an toàn.

Đặc biệt với trẻ từ 0-10 tuổi, khả năng kiểm soát cảm xúc và hiểu giới hạn thay đổi rất nhiều theo độ tuổi. Một em bé có thể khóc vì chưa diễn đạt được nhu cầu; trẻ mẫu giáo có thể phản ứng mạnh khi bị từ chối; trẻ lớn hơn có thể tranh luận hoặc cố tình thử giới hạn.

Do đó, bảo mẫu phạt trẻ không nên được hiểu đơn giản là người chăm sóc có quyền quyết định hình thức phạt bất cứ khi nào trẻ không nghe lời. Vai trò phù hợp hơn là hỗ trợ trẻ tuân thủ những quy tắc sinh hoạt mà gia đình đã thống nhất, đồng thời báo lại cho Ba Mẹ khi xuất hiện hành vi đáng lưu ý.

WHO khuyến nghị các phương pháp nuôi dạy dựa trên quy tắc rõ ràng, theo dõi hành vi, giao tiếp tích cực và các hình thức kỷ luật không bạo lực. Mục tiêu không chỉ là làm trẻ “nghe lời” ngay lập tức mà còn hỗ trợ mối quan hệ giữa trẻ và người chăm sóc.

Kỷ luật tích cực giúp trẻ hiểu quy tắc mà không cần đến đòn roi hay những lời làm tổn thương.

Kỷ luật không đồng nghĩa với trừng phạt

Một điểm Ba Mẹ nên thống nhất với bảo mẫu là sự khác nhau giữa kỷ luật tích cực và trừng phạt.

Kỷ luật hướng đến việc giúp trẻ hiểu:

• Hành vi nào được chấp nhận.
• Vì sao một hành vi không phù hợp.
• Trẻ có thể làm gì thay thế.
• Điều gì sẽ xảy ra nếu trẻ tiếp tục vi phạm một quy tắc đã được thống nhất.

Ví dụ, thay vì quát “Không được nghịch nữa!”, bảo mẫu có thể nói: “Con có thể chơi tiếp sau khi cất những món đồ này vào hộp nhé.”

Cách tiếp cận này giúp giới hạn được diễn đạt rõ ràng nhưng không biến việc chăm sóc thành cuộc đối đầu giữa người lớn và trẻ.

AAP khuyến nghị các hình thức kỷ luật tích cực như hướng dẫn bằng lời nói, làm mẫu hành vi phù hợp, chuyển hướng sự chú ý và thiết lập giới hạn; đồng thời không khuyến nghị đánh, tát, đe dọa, xúc phạm, làm nhục hoặc khiến trẻ xấu hổ.

Những hình thức tuyệt đối không chấp nhận

Không đánh, tát, véo, kéo hoặc dùng bạo lực với trẻ

Đây là ranh giới cần được xác định rõ ngay từ đầu khi gia đình và bảo mẫu trao đổi về cách chăm sóc.

Các hành vi như đánh, tát, véo, kéo tóc, lắc trẻ hoặc dùng bất kỳ hình thức gây đau đớn nào để buộc trẻ nghe lời không nên được xem là phương pháp kỷ luật.

WHO cho biết bằng chứng khoa học cho thấy hình phạt thể chất có nhiều nguy cơ gây hại và không mang lại lợi ích cho trẻ; tổ chức này khuyến khích các phương pháp nuôi dạy không bạo lực.

AAP cũng khuyến nghị cha mẹ và người chăm sóc không sử dụng đánh hoặc các hình thức trừng phạt thể chất với trẻ.

Vì vậy, nếu gia đình đang xây dựng quy tắc ứng xử với trẻ, điều đầu tiên nên ghi rõ là: không sử dụng bạo lực dưới bất kỳ lý do nào.

Không làm nhục, đe dọa hoặc dùng nỗi sợ để ép trẻ

Không phải chỉ hành động thể chất mới cần được lưu ý. Những lời nói như:

• “Con hư quá!”
• “Nếu không nghe lời thì cô sẽ bỏ con ở đây.”
• “Cô không thương con nữa.”
• “Con làm thế thì chẳng ai thích con.”
• Đem trẻ ra so sánh, chế giễu trước người khác.

có thể khiến việc sửa hành vi chuyển thành việc làm tổn thương trẻ.

UNICEF Việt Nam nhấn mạnh rằng la mắng và bạo lực không phải cách hiệu quả để giúp trẻ học cách kiểm soát hành vi; kỷ luật tích cực tập trung vào xây dựng mối quan hệ, đặt kỳ vọng và hướng dẫn trẻ.

Vì vậy, khi trao đổi về việc bảo mẫu phạt trẻ, Ba Mẹ nên hỏi cụ thể: “Nếu bé không hợp tác, cô thường xử lý như thế nào?” Câu hỏi này thường cho thấy rõ hơn cách một người chăm sóc nhìn nhận về kỷ luật so với việc chỉ hỏi “cô có yêu trẻ không?”.

Khi trẻ không nghe lời, bảo mẫu nên bình tĩnh hướng dẫn thay vì vội vàng trách phạt.

Không tự ý tước bỏ những nhu cầu cơ bản của trẻ

Một số hành vi không nên được sử dụng như hình thức trừng phạt, chẳng hạn cố tình bỏ bữa, hạn chế nước uống, cố tình trì hoãn việc đi vệ sinh hoặc làm gián đoạn nhu cầu nghỉ ngơi của trẻ.

Với trẻ nhỏ, ăn uống, ngủ nghỉ, vệ sinh và cảm giác an toàn là những nhu cầu chăm sóc cơ bản. Việc thiết lập giới hạn hành vi không nên biến thành việc kiểm soát các nhu cầu này.

Nếu trẻ không hợp tác trong một hoạt động, bảo mẫu nên báo lại cho Ba Mẹ khi tình huống lặp lại hoặc vượt quá những gì đã thống nhất, thay vì tự nghĩ ra một hình thức phạt mới.

Cách xử lý khi trẻ không nghe lời

Trước tiên cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ nhìn vào hành vi

Một đứa trẻ không làm theo yêu cầu không phải lúc nào cũng đang “cố tình chống đối”.

Trẻ có thể:

• Đang đói hoặc mệt.
• Chưa hiểu yêu cầu của người lớn.
• Đang quá tập trung vào một hoạt động.
• Khó chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác.
• Chưa đủ khả năng tự kiểm soát cảm xúc theo độ tuổi.
• Phản ứng vì một thay đổi trong lịch sinh hoạt.

Do đó, thay vì ngay lập tức nghĩ đến việc bảo mẫu phạt trẻ, người chăm sóc có thể quan sát và xác định nguyên nhân trước.

Ví dụ, nếu trẻ không chịu cất đồ chơi để đi ngủ, bảo mẫu có thể báo trước: “Con còn 5 phút để chơi, sau đó mình cùng cất đồ chơi và chuẩn bị đi ngủ nhé.”

Cách báo trước giúp trẻ có thời gian chuyển trạng thái và thường dễ hợp tác hơn.

Dùng quy tắc ngắn, rõ và phù hợp với độ tuổi

Trẻ nhỏ khó ghi nhớ quá nhiều yêu cầu cùng lúc. CDC khuyến nghị các quy tắc gia đình nên rõ ràng, cụ thể; với trẻ nhỏ, số lượng quy tắc nên vừa phải và tất cả người chăm sóc cần áp dụng thống nhất.

Thay vì nói:

“Con lúc nào cũng phải ngoan và nghe lời cô.”

Có thể chuyển thành:

“Mình không ném đồ chơi. Nếu con không muốn chơi nữa, mình đặt đồ chơi vào hộp.”

Quy tắc càng cụ thể, trẻ càng dễ hiểu mình cần làm gì.

Ưu tiên hướng dẫn và củng cố hành vi phù hợp

Khi trẻ thực hiện đúng, người chăm sóc có thể ghi nhận ngay:

• “Cô thấy con đã tự cất đồ chơi rồi.”
• “Con đã chờ đến lượt rất tốt.”
• “Con nhớ rửa tay trước khi ăn rồi.”

Sự ghi nhận cụ thể giúp trẻ biết hành vi nào đang được khuyến khích.

WHO cũng xác định củng cố tích cực, thiết lập quy tắc rõ ràng và sử dụng các hình thức kỷ luật không bạo lực là những thành phần quan trọng trong các chương trình nuôi dạy dựa trên bằng chứng.

Không đòn roi, không làm nhục – mỗi giới hạn đều cần được giải thích bằng sự tôn trọng.

Nếu cần hệ quả, phải là hệ quả đã được thống nhất

Kỷ luật tích cực không có nghĩa là trẻ muốn làm gì cũng được. Gia đình vẫn có thể đặt ra những giới hạn và hệ quả phù hợp.

Ví dụ:

Tình huống	Cách xử lý phù hợp
Trẻ ném đồ chơi	Nhắc dừng hành vi, hướng dẫn đặt đồ chơi xuống
Trẻ không muốn dọn đồ	Nhắc quy tắc và cùng trẻ thực hiện
Trẻ tranh đồ chơi	Hướng dẫn chờ lượt hoặc đổi hoạt động
Trẻ đánh người khác	Ngăn hành vi để đảm bảo an toàn, giúp trẻ bình tĩnh và hướng dẫn cách thể hiện nhu cầu
Trẻ liên tục vi phạm một quy tắc	Ghi nhận tình huống và trao đổi với Ba Mẹ

Điểm quan trọng là bảo mẫu không nên tự ý thay đổi toàn bộ cách giáo dục của gia đình chỉ vì một tình huống khó xử lý.

Thống nhất quy tắc ngay từ đầu

Ba Mẹ nên trao đổi rõ “được làm gì” và “không được làm gì”

Trước khi bắt đầu công việc, gia đình có thể tạo một bảng quy tắc ngắn dành cho người chăm sóc.

Ví dụ:

Quy tắc ứng xử với trẻ của gia đình

• Không đánh, tát, véo hoặc sử dụng bạo lực.
• Không quát mắng, xúc phạm hoặc làm nhục trẻ.
• Không đe dọa trẻ để ép trẻ nghe lời.
• Không tự ý thay đổi phương pháp ăn, ngủ, sinh hoạt đã thống nhất.
• Khi trẻ không hợp tác, ưu tiên hướng dẫn và chuyển hướng.
• Với hành vi nguy hiểm, ưu tiên đảm bảo an toàn trước.
• Những tình huống lặp lại hoặc bất thường cần được trao đổi với Ba Mẹ.

Một danh sách đơn giản như vậy giúp giảm đáng kể những cách hiểu khác nhau giữa gia đình và bảo mẫu.

Nên hỏi bảo mẫu cách xử lý tình huống thực tế

Khi tìm người chăm trẻ, Ba Mẹ không nên chỉ xem kinh nghiệm bao nhiêu năm hay từng chăm bao nhiêu bé. Khả năng xử lý tình huống cũng là tiêu chí quan trọng.

Có thể đặt các câu hỏi như:

1. Nếu bé không chịu đi ngủ, cô sẽ xử lý thế nào?
2. Nếu bé khóc rất lâu vì không được đáp ứng yêu cầu, cô sẽ làm gì?
3. Nếu hai bé tranh nhau một món đồ chơi, cô giải quyết ra sao?
4. Nếu bé đánh người khác, cô sẽ phản ứng như thế nào?
5. Nếu cách xử lý không hiệu quả, cô có báo lại cho Ba Mẹ không?
6. Cô có sẵn sàng tuân thủ những nguyên tắc chăm sóc đã được gia đình thống nhất không?

Những câu trả lời này giúp Ba Mẹ đánh giá sự phù hợp thực tế thay vì chỉ dựa vào hồ sơ hoặc ấn tượng ban đầu.

Tính nhất quán giữa Ba Mẹ và bảo mẫu rất quan trọng

Nếu Ba Mẹ nói “không được ném đồ chơi”, nhưng bảo mẫu lại cho phép vì muốn trẻ nhanh chóng nín khóc, trẻ có thể nhận được những tín hiệu khác nhau.

Ngược lại, nếu mọi người cùng sử dụng một quy tắc, cùng cách nhắc nhở và cùng giới hạn, trẻ dễ dự đoán điều gì sẽ xảy ra.

CDC nhấn mạnh ba yếu tố trong việc xây dựng nề nếp là nhất quán, có thể dự đoán và thực hiện đúng điều đã nói. Đồng thời, tất cả người chăm sóc trẻ nên áp dụng các quy tắc theo cùng một cách.

Checklist Ba Mẹ có thể thống nhất với bảo mẫu

Nội dung	Ba Mẹ nên thống nhất
Quy tắc sinh hoạt	Ăn, ngủ, chơi, vệ sinh, dọn đồ
Cách nhắc nhở	Ngắn gọn, bình tĩnh, phù hợp độ tuổi
Hình thức không chấp nhận	Không bạo lực, không làm nhục, không đe dọa
Khi trẻ không hợp tác	Hướng dẫn, chuyển hướng, cho lựa chọn phù hợp
Hành vi nguy hiểm	Ưu tiên đảm bảo an toàn
Khi cần báo Ba Mẹ	Hành vi lặp lại, bất thường hoặc vượt phạm vi đã thống nhất
Theo dõi	Ghi nhận tình huống nếu cần trao đổi sau ca

Đây cũng là lý do tính minh bạch trong quá trình tìm kiếm bảo mẫu có ý nghĩa thực tế. Ba Mẹ nên được chủ động xem xét thông tin về kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc và cách giao tiếp của người chăm sóc trước khi lựa chọn.

Một người phù hợp không chỉ là người có thể chăm trẻ, mà còn cần phù hợp với cách gia đình muốn đồng hành cùng con.

MomHub luôn sẵn sàng chào đón những ứng viên có sẵn năng lực và kinh nghiệm đăng ký trở thành bảo mẫu MomHub để cùng đồng hành lâu dài.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

1. Bảo mẫu có được phạt trẻ không?

Bảo mẫu có thể hỗ trợ duy trì những quy tắc và giới hạn mà gia đình đã thống nhất, nhưng không nên tự ý sử dụng các hình thức trừng phạt bạo lực, làm nhục, đe dọa hoặc gây tổn thương cho trẻ. Cách xử lý nên hướng đến việc giúp trẻ hiểu hành vi và giới hạn.

2. Bảo mẫu có được đánh trẻ khi trẻ không nghe lời không?

Không. Đánh, tát, véo hoặc sử dụng bạo lực không nên được xem là phương pháp kỷ luật trẻ. AAP khuyến nghị cha mẹ và người chăm sóc sử dụng các phương pháp kỷ luật tích cực thay cho hình phạt thể chất.

3. Kỷ luật tích cực có phải là không được đặt ra hình phạt?

Không. Kỷ luật tích cực vẫn bao gồm việc đặt giới hạn, quy tắc và hệ quả phù hợp. Điểm khác biệt là mục tiêu tập trung vào việc dạy trẻ hiểu hành vi và học cách tự điều chỉnh thay vì gây đau đớn, sợ hãi hoặc làm nhục trẻ. WHO cũng đề cập đến các hình thức kỷ luật không bạo lực và hệ quả hợp lý trong các can thiệp nuôi dạy dựa trên bằng chứng.

4. Nếu trẻ liên tục không nghe lời bảo mẫu thì nên làm gì?

Ba Mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân, xem lại quy tắc đã đủ rõ chưa và trao đổi với bảo mẫu về cách xử lý. Nếu hành vi lặp lại, có thể cùng nhau điều chỉnh cách giao tiếp, nề nếp hoặc phạm vi hỗ trợ thay vì để bảo mẫu tự đưa ra hình thức phạt mới.

5. Ba Mẹ nên nói gì với bảo mẫu trước khi nhận việc?

Nên thống nhất bằng lời hoặc văn bản ngắn về những hành vi không được sử dụng, cách xử lý khi trẻ không hợp tác, những quy tắc sinh hoạt quan trọng và trường hợp nào cần liên hệ với Ba Mẹ.

6. Có nên để bảo mẫu tự quyết định cách kỷ luật trẻ không?

Không nên để việc này hoàn toàn không có giới hạn. Bảo mẫu cần có một phạm vi xử lý rõ ràng do gia đình thống nhất, đặc biệt đối với những tình huống liên quan đến an toàn, ăn uống, giấc ngủ hoặc hành vi lặp lại.

7. Nếu Ba Mẹ phát hiện bảo mẫu sử dụng cách phạt không phù hợp thì sao?

Ba Mẹ nên trao đổi trực tiếp về tình huống, xác định cách xử lý nào đã xảy ra và nhắc lại quy tắc của gia đình. Nếu hành vi ảnh hưởng đến sự an toàn hoặc vượt quá giới hạn đã thống nhất, cần ưu tiên bảo vệ trẻ và xem xét lại mức độ phù hợp của mối quan hệ chăm sóc.

8. Khi tìm bảo mẫu, tiêu chí nào nên được ưu tiên?

Ba Mẹ có thể xem xét kinh nghiệm với độ tuổi của trẻ, kỹ năng chăm sóc, khả năng giao tiếp, cách xử lý tình huống, thái độ với trẻ, khả năng tuân thủ quy tắc gia đình và mức độ phù hợp với lịch sinh hoạt thực tế. Minh bạch thông tin giúp Ba Mẹ chủ động đưa ra lựa chọn phù hợp hơn.

Tóm tắt nội dung

• Bảo mẫu phạt trẻ không nên được hiểu là quyền tự quyết định mọi hình thức trừng phạt khi trẻ không nghe lời.
• Kỷ luật tích cực tập trung vào hướng dẫn, đặt giới hạn, củng cố hành vi phù hợp và giúp trẻ học cách tự điều chỉnh.
• Không đòn roi là nguyên tắc cần được thống nhất rõ ràng giữa Ba Mẹ và người chăm sóc.
• Không chấp nhận các hành vi đánh, tát, véo, đe dọa, xúc phạm, làm nhục hoặc cố tình gây đau đớn cho trẻ.
• Quy tắc ứng xử với trẻ nên được thống nhất trước khi bảo mẫu bắt đầu công việc.
• Khi trẻ không nghe lời, nên tìm nguyên nhân, đưa ra yêu cầu rõ ràng, hướng dẫn và sử dụng hệ quả phù hợp thay vì phản ứng nóng giận.
• Ba Mẹ nên đánh giá bảo mẫu dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng, khả năng xử lý tình huống và sự phù hợp với gia đình.
• Tính nhất quán giữa Ba Mẹ và bảo mẫu giúp trẻ biết điều gì được mong đợi và điều gì sẽ xảy ra.
• Những tình huống bất thường hoặc vượt quá phạm vi đã thống nhất nên được trao đổi với Ba Mẹ, thay vì để bảo mẫu tự ý thay đổi phương pháp.
• An toàn, sự tôn trọng và nhu cầu của trẻ cần là nền tảng trong mọi cách xử lý hành vi.

Lời nhắn từ đội ngũ Momhub

Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, với định hướng kết nối Ba Mẹ với những Đối tác Bảo mẫu phù hợp với nhu cầu thực tế.

Với những vấn đề như bảo mẫu phạt trẻ, điều quan trọng không chỉ là tìm một người có kinh nghiệm chăm trẻ, mà còn là thống nhất rõ cách ứng xử, phạm vi công việc và những nguyên tắc gia đình coi trọng.

Momhub hướng đến sự minh bạch để Ba Mẹ có thêm thông tin khi tìm hiểu và chủ động lựa chọn người đồng hành cùng con. Kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc, mức độ phù hợp và khả năng phối hợp với gia đình đều là những yếu tố Ba Mẹ có thể cân nhắc trước khi đưa ra quyết định.

Một người chăm trẻ phù hợp không cần thay thế vai trò của Ba Mẹ. Điều quan trọng là hai bên có thể phối hợp nhất quán để trẻ được chăm sóc trong một môi trường an toàn, tôn trọng và phù hợp với nhu cầu của từng gia đình.

Tài liệu tham khảo

• WHO guidelines on parenting interventions to prevent maltreatment and enhance parent–child relationships with children aged 0–17 years – World Health Organization (WHO) – 10/02/2023.
• Ending corporal punishment of children – World Health Organization (WHO) – cập nhật đến 04/2025.
• What’s the Best Way to Discipline My Child? – American Academy of Pediatrics (AAP/HealthyChildren.org) – cập nhật và truy cập 2026.
• Where We Stand: Spanking – American Academy of Pediatrics (AAP/HealthyChildren.org) – 2018, cập nhật nội dung trực tuyến.
• Tips for Relying on Routines and Rules – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 30/04/2026.
• Tips for Creating Rules – Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – 30/04/2026.
• How to discipline your child the smart and healthy way – UNICEF Việt Nam – 19/10/2021.
• Essential components of effective parenting interventions – World Health Organization (WHO) – tài liệu hướng dẫn về các can thiệp nuôi dạy dựa trên bằng chứng.