Chào các Mẹ, chào những người đang trên hành trình thiêng liêng nhất của cuộc đời. Đã bao giờ Mẹ bỉm thấy mình ôm con vào lòng, khao khát cho bé những dòng sữa ngọt ngào đầu đời nhưng lại đau thấu tận tâm can? Hay Mẹ thấy con cứ loay hoay, nhả ngậm, tiếng kêu “chép chép” vang lên mỗi khi bú mẹ, và rồi bé lại quấy khóc vì không đủ no? Có lẽ, không ít Mẹ đã tự trách mình, lo lắng mình không đủ sữa, hay kỹ thuật ẵm bế chưa chuẩn. Nhưng Mẹ ơi, đôi khi nguyên nhân không nằm ở Mẹ, mà là do một cấu trúc rất nhỏ bên trong miệng bé: Dây thắng lưỡi.
Thắt lưỡi (dính thắng lưỡi) là gì?
Thắt lưỡi, hay trong y khoa gọi là ankyloglossia, là tình trạng dải mô mỏng, hay còn gọi là dây thắng lưỡi, nối mặt dưới của lưỡi với sàn miệng bị ngắn hoặc dày bất thường. Về bản chất, đây là một biến thể giải phẫu bẩm sinh, thường có yếu tố di truyền trong gia đình.
Trong quá trình phát triển của thai nhi, lưỡi thường tách ra khỏi sàn miệng để có thể cử động linh hoạt. Tuy nhiên, khi bé bị thắt lưỡi, dải mô này không tách rời hoàn toàn như bình thường, dẫn đến việc lưỡi của bé bị “níu” lại, hạn chế khả năng đưa lưỡi ra trước hoặc nâng lên cao. Mẹ đừng quá lo lắng, vì nhiều trường hợp chỉ ở mức độ nhẹ, bé vẫn có thể bú mẹ hoàn toàn bình thường mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào.
Các triệu chứng của thắt lưỡi ở trẻ sơ sinh
Để nhận biết liệu bé cưng có đang gặp vấn đề với dây thắng lưỡi hay không, Mẹ có thể quan sát kỹ hơn trong những lần cho con bú hoặc khi bé khóc. Dưới đây là những dấu hiệu mà Mẹ bỉm cần lưu tâm:
Đối với bé yêu, triệu chứng rõ rệt nhất là khó khăn trong việc ngậm bắt vú. Bé thường có xu hướng chỉ nhai hoặc mút nhẹ vào đầu ti thay vì mút sâu, gây ra cảm giác đau rát và tổn thương núm vú cho Mẹ. Một điểm dễ nhận thấy nữa là tiếng kêu “tạch tạch” hoặc tiếng click trong khi bú do bé không giữ được độ kín giữa môi và bầu vú, khiến không khí lọt vào gây đầy hơi. Bé cũng có thể bú rất lâu, mau đói, hoặc hay quấy khóc vì không nhận đủ lượng sữa cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng cân.
Đối với Mẹ, việc cho con bú không còn là khoảnh khắc gắn kết êm đềm mà trở thành một “cuộc chiến”. Mẹ dễ bị đau đầu ti, nứt cổ gà, hoặc các vấn đề nghiêm trọng hơn như tắc tia sữa, viêm tuyến vú (mastitis) do bé không bú cạn được bầu ngực. Nguồn sữa của Mẹ cũng có thể giảm dần theo thời gian nếu không được kích thích đúng cách.
Phân loại các dạng thắt lưỡi
Không phải mọi trường hợp thắt lưỡi đều giống nhau. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào vị trí bám của dải mô vào lưỡi. Để dễ hình dung, Mẹ có thể xem bảng so sánh dưới đây:
| Loại | Đặc điểm nhận dạng |
| Thắt lưỡi phía trước (Anterior) | Dây thắng bám sát ra gần đầu lưỡi, hạn chế tối đa cử động của lưỡi. |
| Thắt lưỡi phía sau (Posterior) | Dây thắng bám sâu bên dưới sàn miệng, khó phát hiện hơn bằng mắt thường. |
| Kết hợp (Lip-tie) | Nhiều bé bị thắt lưỡi đi kèm với tình trạng dính thắng môi, gây cản trở việc úp môi vào bầu vú. |
Thắt lưỡi ảnh hưởng đến việc cho con bú như thế nào?
Như đã chia sẻ, lưỡi đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ chế bú mẹ. Để tạo được áp lực âm (lực hút) đưa sữa ra, lưỡi bé cần phải bao trọn và chuyển động nhịp nhàng dưới quầng vú mẹ. Khi dây thắng lưỡi quá ngắn, lưỡi không thể đưa ra trước để chụp lấy bầu vú, dẫn đến việc bé chỉ mút vào phần đầu ti nhạy cảm. Điều này không chỉ gây đau cho Mẹ mà còn khiến bé tốn rất nhiều sức nhưng lại nhận được rất ít sữa, dẫn đến tình trạng bé chậm tăng cân hoặc mất nước nhẹ trong giai đoạn đầu đời.
Điều trị thắt lưỡi: Đừng vội vàng!
Có một sự thật mà các Mẹ cần biết: Không phải cứ thấy dây thắng lưỡi là phải cắt. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) hiện nay khuyến cáo các bậc cha mẹ và bác sĩ không nên “vội vàng phẫu thuật”.
Nếu bé vẫn tăng cân tốt, không gây đau cho Mẹ, và việc cho bú vẫn diễn ra ổn thỏa, thì việc can thiệp là không cần thiết. Chỉ khi các vấn đề về bú mẹ đã được đánh giá kỹ lưỡng, đã thử các biện pháp hỗ trợ mà không cải thiện, lúc đó mới cân nhắc đến thủ thuật cắt thắng lưỡi (frenotomy). Đây là một thủ thuật đơn giản, bác sĩ sẽ dùng dụng cụ vô trùng để cắt dải mô này ngay tại phòng khám mà không cần gây mê.
Làm thế nào để tiếp tục cho con bú khi bé bị thắt lưỡi?
Trước khi nghĩ đến các biện pháp can thiệp y tế, Mẹ hãy thử áp dụng những cách sau để giúp con bú dễ dàng hơn:
Mẹ có thể tham khảo ý kiến chuyên gia tư vấn sữa mẹ về việc sử dụng các loại núm trợ ti chuyên dụng để giúp bé bám vú tốt hơn. Hãy thử thay đổi các tư thế bú khác nhau như tư thế “bóng bầu dục” (football hold) hoặc tư thế nằm nghiêng để bé cảm thấy thoải mái hơn. Bên cạnh đó, một số bài tập vận động lưỡi nhẹ nhàng theo hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu nhi khoa cũng có thể giúp cải thiện khả năng mút của bé.
Lời nhắn từ đội ngũ Momhub
Mẹ bỉm thân mến, hành trình nuôi con bằng sữa mẹ chưa bao giờ là dễ dàng, và nếu bé có “vướng mắc” một chút ở dây thắng lưỡi, đó cũng chỉ là một thử thách nhỏ trên con đường ấy. Mẹ hãy luôn tin tưởng vào bản năng của mình, giữ tinh thần lạc quan và đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần. Momhub luôn ở đây, đồng hành cùng Mẹ trên mọi chặng đường chăm sóc bé yêu khỏe mạnh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Liệu dây thắng lưỡi có tự giãn ra theo thời gian không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Với nhiều bé, khi lớn lên, các mô này có thể giãn ra một phần, nhưng nếu nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc bú mẹ hoặc sau này là khả năng phát âm, bác sĩ sẽ có chỉ định cụ thể.
2. Nếu không cắt thắng lưỡi, bé có bị ngọng sau này không?
Thắt lưỡi có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm một số âm cần sự linh hoạt của đầu lưỡi. Tuy nhiên, không phải 100% trẻ thắt lưỡi đều bị ngọng. Mẹ nên theo dõi khi bé tập nói và tham khảo chuyên gia ngôn ngữ nếu cần.
3. Thủ thuật cắt thắng lưỡi có đau không?
Thủ thuật này diễn ra rất nhanh, thường không cần gây mê. Bé có thể khóc một chút do sợ hãi hoặc khó chịu, nhưng nhiều bé có thể bú mẹ ngay sau khi thực hiện xong.
4. Dính thắng lưỡi có liên quan đến việc chậm nói không?
Không có bằng chứng khẳng định dính thắng lưỡi gây chậm nói. Nó chỉ có thể ảnh hưởng đến chất lượng phát âm (làm khó nói rõ một số âm) chứ không làm chậm quá trình phát triển ngôn ngữ của bé.
5. Mẹ nên đi khám ở đâu để biết bé có bị thắt lưỡi hay không?
Mẹ có thể đưa bé đến khám tại các bệnh viện phụ sản hoặc bệnh viện nhi khoa uy tín. Các bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (lactation consultant) sẽ là người đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.
Tóm tắt nội dung
- Thắt lưỡi (Ankyloglossia) là tình trạng bẩm sinh khiến dây thắng lưỡi ngắn, gây hạn chế cử động của lưỡi.
- Các dấu hiệu điển hình bao gồm: đau đầu ti, bé bú kêu chép chép, khó ngậm bắt vú và chậm tăng cân.
- Không nên mặc định mọi trường hợp thắt lưỡi đều cần phẫu thuật; hãy ưu tiên các phương pháp hỗ trợ bú mẹ trước.
- Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia sữa mẹ để được chẩn đoán chính xác nhất.
Tài liệu tham khảo
- Tongue-Tie (Ankyloglossia) – Mayo Clinic – 05/2018
- AAP: When breastfeeding problems arise in infant with tongue-tie, don’t jump to surgery – American Academy of Pediatrics (AAP) – 07/2024
- Ankyloglossia (Tongue Tie) – Children’s Hospital of Philadelphia (CHOP) – 2024
Để lại một bình luận