Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ luôn đong đầy tình yêu thương nhưng cũng không ít vất vả. Để chuẩn bị quay trở lại với công việc hoặc đơn giản là muốn chủ động hơn trong việc chăm sóc con, việc vắt và trữ sữa đã trở thành một phần quen thuộc trong sinh hoạt hàng ngày của các mẹ bỉm. Tuy nhiên, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng vô cùng nhạy cảm. Nếu bảo quản sai cách, sữa không chỉ mất đi các kháng thể quý giá mà còn có nguy cơ bị nhiễm khuẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa non nớt của bé yêu. Bài viết này từ đội ngũ Momhub sẽ cung cấp cho mẹ những hướng dẫn chuẩn y khoa, dựa trên các khuyến nghị mới nhất từ Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), giúp mẹ tự tin giữ trọn vẹn từng giọt vàng lỏng cho bé cưng.
Hướng dẫn lưu trữ sữa mẹ an toàn
Để đảm bảo chất lượng sữa tốt nhất, quy trình lưu trữ cần được thực hiện nghiêm ngặt ngay từ bước hút sữa. Các mẹ bỉm Việt thường có thói quen tận dụng lại các loại hũ thủy tinh cũ hoặc túi nhựa thông thường, nhưng điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Mẹ chỉ nên tích trữ sữa trong các túi trữ sữa chuyên dụng đã được tiệt trùng hoặc bình thủy tinh, bình nhựa không chứa chất BPA. Trước khi đổ sữa vào túi, mẹ cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng và lau khô dụng cụ hút sữa.
Một lưu ý quan trọng là mẹ không nên đổ sữa quá đầy, luôn chừa lại một khoảng trống khoảng hai đến ba centimet vì sữa chất lỏng sẽ giãn nở khi đông đá. Hãy ghi rõ ngày, giờ vắt sữa lên vỏ túi để kiểm soát thời hạn sử dụng theo nguyên tắc sữa vắt trước dùng trước, sữa vắt sau dùng sau. Mẹ nên chia sữa thành từng túi nhỏ tương đương với một cữ bú của bé, khoảng từ 60 ml đến 120 ml để tránh lãng phí khi sử dụng.
Thời gian bảo quản sữa mẹ ở nhiệt độ phòng
Nhiệt độ phòng tại Việt Nam, đặc biệt là vào mùa hè oi bức, thường dao động rất cao và là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Do đó, khái niệm nhiệt độ phòng chuẩn khoa học thường được tính ở mức dưới 26 độ C. Trong điều kiện môi trường mát mẻ này, sữa mẹ vừa vắt ra có thể để tối đa là 4 giờ.
Nếu phòng của mẹ không bật điều hòa và nhiệt độ vượt quá mức này, thời gian an toàn sẽ rút ngắn lại. Mẹ tuyệt đối không để sữa ở những nơi gần bếp nấu, nơi có ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp hoặc gần các nguồn nhiệt. Nếu mẹ vắt sữa tại nơi làm việc và không có tủ lạnh, giải pháp tối ưu nhất là chuẩn bị sẵn một chiếc túi giữ nhiệt kèm đá khô chuyên dụng. Khi đặt trong túi giữ nhiệt kín, sữa mẹ có thể duy trì chất lượng ổn định trong vòng 24 giờ trước khi được mang về nhà cất vào tủ lạnh.
Thời gian bảo quản sữa mẹ trong ngăn mát tủ lạnh
Ngăn mát tủ lạnh là lựa chọn phổ biến nhất khi mẹ muốn tích sữa cho bé dùng trong vài ngày tới. Theo các nghiên cứu y khoa hiện đại, sữa mẹ có thể lưu trữ an toàn trong ngăn mát tủ lạnh ở nhiệt độ từ 4 độ C trở xuống trong tối đa 4 ngày.
Tuy nhiên, thói quen sinh hoạt của gia đình Việt thường lưu trữ rất nhiều thực phẩm tươi sống như thịt, cá, rau củ chung một tủ lạnh. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn sang sữa của bé. Để bảo vệ nguồn sữa, mẹ hãy xếp các túi sữa ở sâu phía trong cùng của ngăn mát, nơi có nhiệt độ ổn định nhất. Mẹ tuyệt đối không để sữa ở cánh cửa tủ lạnh, vì hành động mở ra đóng vào liên tục để lấy nước hoặc đồ ăn sẽ khiến nhiệt độ tại khu vực cánh cửa biến động liên tục, làm sữa nhanh bị biến chất và nhanh hỏng hơn.
Thời gian bảo quản sữa mẹ trong ngăn đá
Đối với những mẹ bỉm có lượng sữa dồi dào hoặc cần tích lũy một lượng lớn cho con khi phải đi làm xa, ngăn đá chính là “kho báu”. Thời gian bảo quản sữa trên ngăn đá phụ thuộc rất lớn vào loại tủ lạnh mà gia đình mẹ đang sử dụng.
| Loại tủ lạnh và cấu tạo ngăn đá | Nhiệt độ bảo quản phù hợp | Thời gian lưu trữ tối đa |
| Tủ lạnh mini nhỏ (ngăn đá nằm chung bên trong ngăn mát) | Không đạt độ sâu tuyệt đối | 2 tuần |
| Tủ lạnh hai cánh thông thường (ngăn đá có cửa riêng biệt) | Dưới -18 độ C | 3 đến 6 months |
| Tủ đông chuyên dụng hoặc tủ cấp đông sâu | Dưới -20 độ C liên tục | 6 đến 12 months |
Mặc dù sữa mẹ có thể để được tới một năm trong tủ đông chuyên dụng, nhưng các chuyên gia y khoa khuyến cáo mẹ nên cho bé dùng sữa trong vòng 6 tháng đầu. Nguyên nhân là do thành phần chất béo và các kháng thể trong sữa mẹ có thể bị suy giảm dần theo thời gian đông đá dài ngày. Đồng thời, sữa mẹ thay đổi tự nhiên theo từng giai đoạn phát triển để phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của bé yêu lúc đó, nên việc cho con dùng sữa quá cũ sẽ không còn tối ưu.
Cách rã đông sữa mẹ đông lạnh đúng chuẩn y khoa
Rã đông sữa là bước đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ của người mẹ. Nguyên tắc cốt lõi là không làm thay đổi nhiệt độ của sữa một cách đột ngột và không dùng nhiệt độ quá cao. Phương pháp an toàn nhất được các bác sĩ sản khoa khuyên dùng là chuyển túi sữa từ ngăn đá xuống ngăn mát tủ lạnh từ tối hôm trước để sữa tan đá từ từ.
Khi sữa đã tan hoàn toàn thành dạng lỏng, mẹ đặt bình sữa vào một ca nước ấm có nhiệt độ khoảng 40 độ C hoặc sử dụng máy hâm sữa chuyên dụng ở chế độ hâm nhẹ nhàng. Mẹ tuyệt đối không được dùng nước sôi, không quay sữa trong lò vi sóng và không đun sữa trực tiếp trên bếp. Nhiệt độ quá cao sẽ phá hủy hoàn toàn các cấu trúc protein, vitamin và các kháng thể quý giá, đồng thời tạo ra những “điểm nóng” trong sữa có nguy cơ gây bỏng vòm họng của bé cưng.
Sau khi hâm nóng, mẹ hãy lắc nhẹ bình sữa để phần chất béo hòa tan đều lại với phần nước sữa. Trước khi cho bé bú, mẹ nhớ nhỏ vài giọt sữa lên cổ tay để kiểm tra độ ấm. Sữa sau khi đã rã đông hoàn toàn trong ngăn mát tủ lạnh chỉ có thể lưu trữ thêm tối đa 24 giờ và tuyệt đối không được cấp đông trở lại lần thứ hai. Nếu bé bú không hết cữ, lượng sữa thừa này chỉ có thể để được tối đa 2 giờ, sau thời gian này mẹ phải bỏ đi, không được tích lại cho cữ sau.
Bảo quản sữa mẹ cho trẻ sinh non hoặc đang điều trị tại bệnh viện
Đối với những em bé sinh non hoặc đang phải nằm điều trị đặc biệt tại các bệnh viện phụ sản, sữa mẹ không chỉ đơn thuần là nguồn dinh dưỡng mà còn là một liều thuốc kháng sinh tự nhiên vô cùng đặc hiệu. Hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa của nhóm trẻ này rất yếu ớt, do đó quy trình bảo quản sữa phải tuân thủ những tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn rất nhiều so với trẻ khỏe mạnh bình thường.
Mẹ cần phải tiệt trùng toàn bộ các bộ phận của máy hút sữa bằng máy tiệt trùng chuyên dụng trước mỗi lần vắt. Tất cả các dụng cụ chứa sữa phải là loại dùng một lần được bệnh viện cấp phép hoặc bình thủy tinh y tế được hấp khử khuẩn. Sữa sau khi vắt ra cho bé sinh non cần được mang đến tủ đông chuyên dụng của bệnh viện hoặc cấp đông ngay lập tức, hạn chế tối đa việc để ở nhiệt độ phòng. Khi vận chuyển sữa từ nhà đến viện, mẹ bắt buộc phải sử dụng các thùng đá giữ nhiệt chuyên dụng, đảm bảo các túi sữa luôn trong trạng thái đông đá hoàn toàn, không bị tan chảy dọc đường.
Giải đáp các thắc mắc thường gặp của mẹ bỉm
Sữa mẹ sau khi bảo quản trong tủ lạnh có mùi lạ, vị hơi chua hoặc giống mùi xà phòng thì có bị hỏng không?
Hiện tượng sữa mẹ có mùi giống xà phòng hoặc mùi kim loại sau khi trữ lạnh là hoàn toàn bình thường. Đây là kết quả của quá trình enzyme lipase tự nhiên trong sữa phân hủy chất béo để giúp bé dễ hấp thụ hơn. Sữa này hoàn toàn không có hại và bé vẫn có thể bú bình thường. Tuy nhiên, nếu sữa có mùi chua nồng, kết tủa thành các mảng vón cục không thể tan khi lắc nhẹ thì đó là dấu hiệu sữa đã bị hỏng và mẹ cần bỏ đi.
Tôi có thể trộn sữa mẹ vừa mới vắt vào túi sữa đã được trữ lạnh từ trước hay không?
Mẹ hoàn toàn có thể trộn hai cữ sữa lại với nhau, nhưng với một điều kiện nghiêm ngặt: Mẹ phải làm lạnh cữ sữa mới vắt trong ngăn mát cho đến khi đạt cùng nhiệt độ với túi sữa cũ trước khi đổ chung vào nhau. Mẹ tuyệt đối không đổ trực tiếp sữa vừa vắt còn đang ấm vào túi sữa đang lạnh, vì sự chênh lệch nhiệt độ sẽ làm ấm túi sữa cũ, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Sữa mẹ để trong ngăn mát tủ lạnh quá 4 ngày nhưng ngửi vẫn thơm thì có cho bé bú được không?
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ tiêu hóa của bé yêu, mẹ không nên cho bé bú sữa đã để ngăn mát quá 4 ngày, ngay cả khi ngửi thấy mùi vị vẫn bình thường. Vi khuẩn có thể đã sinh sôi đến mức gây hại nhưng chưa làm thay đổi mùi vị của sữa mà mắt thường hay khứu giác có thể nhận biết được.
Lời nhắn từ đội ngũ Momhub
Các mẹ bỉm thân mến, việc vắt và tích trữ từng giọt sữa cho con là một hành trình đầy kiên trì và đòi hỏi sự tỉ mỉ. Đội ngũ Momhub hiểu rằng mỗi túi sữa mẹ trữ trong tủ lạnh đều gửi gắm vào đó tình yêu bao la và cả những giọt mồ hôi của mẹ sau những đêm thức trắng vắt sữa. Việc tuân thủ đúng các nguyên tắc bảo quản chuẩn khoa học không chỉ là cách mẹ bảo vệ nguồn dinh dưỡng quý giá, mà còn là lá chắn an toàn nhất cho sức khỏe của bé cưng. Chúc mẹ luôn dồi dào sữa và có một hành trình nuôi con bằng sữa mẹ thật hạnh phúc, an yên!
Tài liệu tham khảo
- Breast Milk Storage Guidelines – Tác giả: Editorial Team – Kênh thông tin y khoa What to Expect – Đăng tải ngày 12 tháng 02 năm 2024
- Proper Storage and Preparation of Breast Milk – Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) – Đăng tải ngày 17 tháng 05 năm 2023
- Storage and Preparation of Breast Milk – Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) – Đăng tải ngày 24 tháng 08 năm 2022
Để lại một bình luận